Wyrok WSA z dnia 30 lipca 2025, sygn. I SA/Wr 127/25

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 P.p.s.a. - podlegało postanowienie z dnia 18 grudnia 2024 r., którym DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku strony z dnia 1 lipca 2024 r.

W pierwszej kolejności, Sąd wskazuje, odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 6 i art. 77 k.p.a., że w przedmiotowej sprawie na mocy art. 2 § 1 pkt 1 zastosowanie mają przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

Sąd wyjaśnia, że w myśl art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia organ wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie (art. 169 § 4 O.p.). Zgodnie z art. 168 § 2 O.p. podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. W świetle powyższych regulacji z brakami formalnymi mamy do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa.

Podkreślenia wymaga, że do braków formalnych, które kreują obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy w celu ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie wnioskowi właściwego biegu (por. L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2020, Komentarz do art. 169). Omawianej regulacji prawnej nie można zatem stosować automatycznie do każdej zwłoki czy bierności strony w zakresie dopełnienia czynności istotnych dla postępowania, lecz w każdym przypadku należy badać, czy brak formalny niweczy możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy. Skutek w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia nie może zatem dotyczyć wniosku spełniającego wymogi, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę.

Organy obu instancji były zgodne, że podatnik wezwany w skutecznie doręczonych pismach, w trybie art. 169 § 1 O.p., nie uzupełnił wniosku w zakresie podania wysokości zaliczek za konkretny okres ze wskazaniem rodzaju podatku oraz uzasadnieniem swojego stanowiska.

Sąd uznaje za zasadny zarzut strony, iż nie było podstaw do wystąpienia przez NUS z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 1 lipca 2024 r. w zakresie sprecyzowania żądania poprzez wskazanie wysokości zaliczek za konkretny okres rozliczeniowy ze wskazaniem rodzaju podatku. Z pisma strony z dnia 1 lipca 2024 r., w powiązaniu z pismem z dnia 21 czerwca 2024 r., wyraźnie wynika, że podatnik żąda zwrotu wszystkich pobranych zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata od 1992 r. do dnia złożenia pisma. W ocenie Sądu brak wskazania wysokości tych zaliczek nie blokuje rozpoznania sprawy, albowiem organ w danych ewidencyjnych posiada niewątpliwie informacje o wysokości pobranych zaliczek, jak słusznie zauważył podatnik. Nie ulega wątpliwości, że podatnik żądał zwrotu wszystkich zaliczek, w pełnej ich wysokości, w zakresie w jakim NUS ma wiedzę o wysokości pobranych zaliczek. Mając powyższe na uwadze nie można uznać, że podanie posiadało brak formalny polegający na nieprecyzyjnym wskazaniu żądania. Żądanie, w ocenie Sądu, było wskazane precyzyjnie.

Odnosząc się natomiast do drugiego wskazanego przez NUS braku formalnego wniosku, tj. braku jego uzasadnienia, Sąd wyjaśnia, że żądanie uzasadnienia wniosku nie podlegała uzupełnieniu w trybie określonym w art. 169 § 1 O.p. Z art. 168 O.p. nie wynika bowiem, aby uzasadnienie żądania było elementem koniecznym wniosku. Zatem brak uzasadnienia wniosku nie może stanowić podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, na podstawie art. 169 O.p.

Zdaniem składu orzekającego pozostawienie wniosku nie było dopuszczalne ze względu na fakt, że żądanie było sformułowane precyzyjnie, a uzasadnienie żądania nie jest elementem koniecznym takiego wniosku.

Warunkiem zastosowania konsekwencji określonych w art. 169 § 4 O.p. jest bowiem prawidłowo sformułowane wezwanie, które w świetle art. 168 § 2 O.p. in fine nie może obejmować wymogów wykraczających poza te, które określono w przepisach.

Przypomnieć jeszcze raz należy, że braki podania, uzupełniane na podstawie art. 169 § 1 O.p., dotyczą wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Wydając zatem rozstrzygnięcie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia organ musi wykazać prawidłowość i zasadność wezwania, a także wyjaśnić przesłanki stwierdzenia, że nie zostało ono wykonane, a popełnione uchybienia uniemożliwiają nadanie mu biegu. Innymi słowy konieczne jest wykazanie, że podanie zawiera brak formalny, a strona – mimo prawidłowego wezwania – nie uzupełniła podania.

Pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona po doręczeniu jej prawidłowo zredagowanego, obejmującego wyłącznie elementy formalne wniosku, wezwania nie uzupełni podania, względnie uczyni to na tyle wadliwie (i owej wadliwości nie usunie mimo stosownego pouczenia), że merytoryczne rozpoznanie wniosku nie będzie możliwe.

Reasumując, Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia art. 169 § 1 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie NUS.

Organ kierując się zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) winien rozpoznać wniosek, po uprzednim, prawidłowym zakwalifikowaniu go co do jego podstawy prawnej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzeczy skarżącego kwotę 100 zł, stanowiącą uiszczony wpis od skargi.