Wyrok WSA z dnia 21 sierpnia 2025, sygn. I SA/Wr 185/25

3.2. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

3.3. W sprawie sporne jest, czy zachodziły podstawy do tego, aby organ II instancji mógł przywrócić Skarżącej termin do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej organu I instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2021 rok. Zdaniem Strony przesłanki ku temu się ziściły. SKO z kolei wyraża pogląd przeciwny.

W tak zakreślonym sporze, w ocenie Sądu, rację należy przyznać organowi odwoławczemu.

3.4. Na wstępie zaznaczyć należy, że na mocy odrębnego postanowienia z dnia 20 stycznia 2025 r. nr SKO.P/41/256/24, wydanego w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., Kolegium stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej w zakresie podatku od nieruchomości na 2021 r., a nieprawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 21 sierpnia 2025 r. o sygn. akt I SA/Wr 187/25, skarga na tamto postanowienie została oddalona w całości, jako nieuzasadniona.

W postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu należy oceniać przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu, co wyznacza również zakres sądowej kontroli postanowienia o odmowie przywrócenia terminu (zob. P. Pietrasz w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany pod red. L. Etela, LEX/el. 2020; R. Hauser w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz i in., wyd. IX, WKP 2019; a także wyroki NSA z dnia: 12 grudnia 2019 r., I FSK 1653/17; 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17; 28 lutego 2019 r., I FSK 475/17; 10 lipca 2018 r., I FSK 1310/16 – wszystkie publikowane w CBOSA oraz powołane w nich orzeczenia – dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

3.5. Zgodnie ze stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 162 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).

Z treści tego przepisu wynika, co trafnie przyjął organ odwoławczy, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest uwarunkowane łącznym spełnieniem następujących przesłanek:

- złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi,

- uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony,

- równoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności, której strona nie dopełniła w terminie (w analizowanym przypadku wniesienia odwołania).

Poza sporem w sprawie niniejszej pozostaje jedynie kwestia spełnienia przez Skarżącą wymogu formalnego wniosku o przywrócenie terminu. Niewątpliwie bowiem dopełniono czynności, dla której ustanowiony był termin, przez wniesienie odwołania. Sporna natomiast pomiędzy Skarżącą a organem odwoławczym jest kwestia, czy podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożono w terminie 7 dni od dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi w postaci nagłego i poważnego pogorszenia stanu zdrowia jej pełnomocnika, co uniemożliwiało mu podjęcie niezbędnych działań w celu skutecznego odwołania się Strony od decyzji wymiarowej, uznanej ostatecznie przez jej pełnomocnika za niekorzystną. Zdaniem Kolegium, przyczyna uchybienia terminowi przestała istnieć z chwilą wypisania pełnomocnika Podatnika ze szpitala w stanie ogólnym dobrym, czyli z dniem 22 października 2024 r. (wtorek). W ocenie samego pełnomocnika Strony, wyrażonej na tle okoliczności ujawnionych dopiero na etapie skargi, stan uniemożliwiający mu wykonywanie czynności zawodowych zakończył się z kolei z upływem okresu, na który wystawione było zwolnienie lekarskie (27 października 2024 r. – niedziela), przy czym koniec siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do odwołania przypadał – jego zdaniem – na dzień 5 listopada 2024 r. (poniedziałek).

W aspekcie zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w okolicznościach sprawy, które znane są Sądowi aktualnie, można by ewentualnie przyznać rację Skarżącej, gdyby nie to, że ich ujawnienie w pełni nastąpiło dopiero na etapie skargi. Obiektywnie bowiem jej pełnomocnik doznał poważnego zagrożenia stanu zdrowia związanego z jego dolegliwościami kardiologicznymi, którego – mimo przewlekłego charakteru tych schorzeń – nie należy relatywizować mniej lub bardziej spekulatywnymi rozważaniami na temat zakresu i rodzaju obowiązków, które jako zawodowy pełnomocnik mógłby i powinien był przy tym stanie zdrowia wykonywać. W takim przypadku – bez względu na zastrzeżoną w zwolnieniu lekarskim możliwość poruszania się – niezdolny do pracy z tych konkretnie powodów pełnomocnik miałby prawo wykorzystać to zwolnienie wyłącznie w celu rekonwalescencji bez podlegania presji psychicznego obciążenia związanego ze świadomością obowiązku zabezpieczenia interesów swoich klientów w sprawach podatkowych, w których ich wówczas reprezentował, w tym również własnej małżonki. To zaś pozwalałoby ewentualnie przyjąć, że przyczyna uchybienia terminowi ustała wraz z upływem okresu udzielonego pełnomocnikowi Skarżącej zwolnienia lekarskiego, czyli z dniem 27 października 2024 r. Upływ terminu do wnioskowania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji wymiarowej nastąpiłby zatem z końcem jego siódmego dnia, który przypadałby na niedzielę – 3 listopada 2024 r., ulegając wobec tego przedłużeniu do poniedziałku, zatem teoretycznie można by przyjąć, że – składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 2 listopada 2024 r. – termin do jego wniesienia zostałby tym samym zachowany.

Należy jednakowoż stanowczo podkreślić, że na istotne okoliczności, związane ze swoim zwolnieniem lekarskim, których zawodowy pełnomocnik nie podał we wniosku o przywrócenie terminu, podnosząc je dopiero na etapie skargi, nie może się on już skutecznie powoływać przed tutejszym Sądem. Zgodnie bowiem z dyspozycją przepisu art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza z kolei, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze pod uwagę jedynie okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania, a naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić skuteczną podstawę kasacyjną (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2025 r. o sygn. akt III OSK 160/25, publ. w CBOSA).

W aspekcie sformułowanego w skardze zarzutu trzeba ponownie zaznaczyć, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, organ odwoławczy nie dysponował żadną informacją o wystawionym pełnomocnikowi Skarżącej zwolnieniu lekarskim, który z kolei dokument ten dołączył dopiero do skargi. Gdyby okoliczność tę ujawnił on już na samym początku, można z dużym prawdopodobieństwem zakładać, że argumentacja Kolegium byłaby inaczej sformułowana. Tymczasem SKO dostosowało treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jedynie do tych okoliczności, które na moment jego wydawania wynikały z akt sprawy, o co trudno mieć do organu odwoławczego pretensje. Wyrażona na tym tle ocena Kolegium, zawarta w zaskarżonym postanowieniu, że nie został dochowany termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, miała zatem usprawiedliwione podstawy i była prawidłowa. Organ odwoławczy, nie mając ku temu podstaw, nie musiał się też domyślać czy zakładać, że zawodowy pełnomocnik Strony, po wypisaniu go ze szpitala, pozostawał jeszcze na zwolnieniu lekarskim, skoro on sam – jako profesjonalista, a przy tym obiektywnie najbardziej ujawnieniem tej informacji zainteresowany – we wniosku o przywrócenie terminu jednak jej nie podał.

3.6. Przechodząc do głównej kwestii niniejszej sprawy, odnoszącej się do samej zasadności przywrócenia terminu, przypomnieć warto w tym miejscu, iż pełnomocnik Skarżącej w skardze wywodzi już, że z uwagi najpierw na jego pobyt w szpitalu, a następnie na zwolnienie lekarskie trwające do dnia 27 października 2024 r., nie miał możliwości złożenia w terminie odwołania od decyzji wymiarowej, co świadczyć ma o braku jego zawinienia w niedochowaniu tego terminu.

W tym kontekście wskazać należy, że zgodnie z jednolicie prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych i w piśmiennictwie stanowiskiem, kryterium braku winy w dopełnieniu czynności procesowej obwarowanej określonym terminem wyraża się w obowiązku zachowania przez stronę szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a więc takiej, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że zachowanie terminu było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 715/12, publ. CBOSA oraz wskazane tam orzecznictwo).

Jak podkreślono we wskazanym wyroku, za przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności należy uznać siłę wyższą, np. pożar, powódź czy zdarzenia losowe (wypadek, nagłą chorobę). Natomiast niedbalstwo strony uniemożliwia przywrócenie terminu, bowiem od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy zatem oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania.

W tym zakresie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Takie rozumienie pojęcia winy w uchybieniu terminu prawidłowo przyjął także organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu.

W świetle dotychczasowych rozważań Sąd nie dopatrzył się zarzucanego w skardze w sposób ogólnikowy naruszenia "wszystkich zasad obowiązujących w demokratycznym państwie prawa", a w szczególności dyspozycji art. 162 O.p. Jak bowiem wyżej wskazano, pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia. Stąd też, jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, przy ocenie winy strony lub jej braku należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Zatem pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu wymaga również wykazania, że zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu. Jednocześnie jeszcze wyższą miarę staranności działań przykładać należy do zachowania pełnomocnika strony, który zawodowo zajmuje się reprezentowaniem swoich klientów przez organami administracji publicznej oraz sądami.

Jak już wcześniej zaznaczono, w okolicznościach ujawnionych na etapie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, nie dysponując wiedzą o dalszym zwolnieniu lekarskim, Kolegium miało podstawy do wyrażenia oceny, że pełnomocnik Skarżącej takie działania zabezpieczające interesy swojej mandantki powinien był podjąć, przykładowo udzielając po wyjściu ze szpitala pełnomocnictwa substytucyjnego w celu sporządzenia i wniesienia w jej imieniu odwołania. Bez względu jednak na zdawkowość informacji zawartych we wniosku o przywrócenie terminu, w aspekcie braku zachowania należytej staranności, podkreślić należy – niepodważalny na etapie sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia – fakt, że pełnomocnik Strony, mając już możliwość osobistego działania w ostatnim dniu terminu na złożenie odwołania, czyli do poniedziałku 28 października 2024 r. (skoro zwolnienie lekarskie wystawiono jedynie do dnia poprzedniego, a decyzję otrzymał w dniu 14 października 2024 r.) – działania tego jednak nie podjął. Nie sposób zatem stwierdzić, aby nie ponosił on winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Zwłaszcza, że nie jest to żadna skomplikowana czynność procesowa. Wymaga bowiem zasadniczo – obok zachowania niezbędnych wymogów pisma (podania) w sprawie podatkowej – wyrażenia jedynie niezadowolenia strony z decyzji organu I instancji lub woli ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Zresztą w sprawie niniejszej treść odwołania sporządzonego przez pełnomocnika Skarżącej składa się z około dziesięciu zdań, które mieszczą się na jednej stronie, co bynajmniej nie stanowi żadnej krytycznej oceny staranności tej czynności procesowej pełnomocnika, lecz potwierdza jedynie powyższą konstatację Sądu, którą wcześniej wyraziło także Kolegium w zaskarżonym postanowieniu.

3.7. Nie dopatrując się uzasadnienia w argumentacji podniesionej w skardze, a także jakichkolwiek innych naruszeń przepisów prawa o możliwym wpływie na wynik sprawy, a tym bardziej istotnym, Sąd – w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

3.8. Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w art. 119 p.p.s.a., Sąd nie jest przy tym związany wnioskiem strony o przekazanie sprawy do rozpatrzenia na rozprawie (por. wyroki NSA z dnia: 11 marca 2021 r. o sygn. akt I OSK 4109/18 oraz 7 września 2023 r. o sygn. akt III FSK 2769/21 – publ. w CBOSA).