- art. 34 § 2 pkt 1 uPEA w związku z art. 33 § 2 pkt 1 uPEA w związku z art. 21 § 1 pkt 2 OP, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia NUS oddalającego zarzut Skarżącej w całości, mimo że w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego obowiązek nie istniał z uwagi na brak skutecznego doręczenia Skarżącej decyzji w zakresie podatku od spadków i darowizn;
- art. 8 § 1 i art. 11 KPA w związku z art. 150 § 4 OP w związku z art. 6 § 1 oraz art. 18 pkt 1 i 2 uPEA, poprzez nieuprawnione podtrzymanie przez DIAS błędnego stanowiska organu pierwszej instancji oddalającego zarzuty Skarżącej złożone w związku z niezasadnie wszczętą egzekucją administracyjną poprzez błędne uznanie, że doręczenie decyzji w zakresie spadku i darowizn oraz upomnienia w trybie tzw. "fikcji doręczenia" umożliwiły NUS zasadne wszczęcie egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy wobec Skarżącej nie zostały zastosowane przez NUS działania informacyjne mające na celu dobrowolne wykonanie ciążącego na niej obowiązku, a z okoliczności sprawy nie wynika, żeby Skarżąca uchylała się od ciążących na niej obowiązków podatkowych;
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 KPA w związku z art. 18 pkt 1 i 2 uPEA, poprzez błędne uznanie przez DIAS, że w sprawie Skarżącej doszło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pomimo istotnych rozbieżności między twierdzeniami Skarżącej a NUS w zakresie prawidłowości procesu doręczenia pism podatkowych przez organ pierwszej instancji;
- art. 107 § 6 KPA, poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne Postanowienia poprzez niepełne odniesienie się przez DIAS do zarzutów Skarżącej, które DIAS ograniczył jedynie do powtórzenia treści przepisów i stanowiska NUS, nie odnosząc się przy tym do zarzutów Skarżącej oraz do rzeczywistej analizy stanu faktycznego sprawy;
II) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- dopuszczenie się błędu wykładni art. 6 § 1 uPEA polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że samo niewykonanie obowiązku w terminie jest równoznaczne z "uchylaniem się" Skarżącej od jego wykonania, podczas gdy "uchylanie się" wymaga istnienia elementu celowego ! świadomego działania zobowiązanego.
Wniesiono o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
2.2. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano stanowiska zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
3.1. Skarga jest bezzasadna.
3.2. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej PPSA) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 PPSA). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 PPSA). Po myśli art. 119 pkt 3 PPSA sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
3.3. Stosownie do treści art. 33 § 1 uPEA zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. (art. 33 § 2 uPEA): nieistnienie obowiązku (pkt 1); brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4). Zgodnie z art. 150 § 4 OP w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Podobna regulacja znajduje się w treści art. 44 KPA.
3.4. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku należy zauważyć, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 uPEA oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów (wyrok NSA z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt III FSK 1528/23, CBOSA). Zobowiązany, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 uPEA), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku.
3.5. W piśmie z dnia 20 października 2024 r. zarzut nieistnienia obowiązku Skarżąca z brakiem doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatku od spadków i darowizn, a co za tym idzie zobowiązanie to nie mogło stać się wymagalne i być podstawą do dokonania przez organ czynności egzekucyjnych. Twierdzenia te powtórzono w skardze.
Zdaniem Sądu wbrew stanowisku Skarżącej akta sprawy dowodzą, że decyzja NUS z dnia 24 lipca 2025 r. ustalająca Skarżącej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn w kwocie 621 687,00 zł, z tytułu dziedziczenia po zmarłym W. J. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 12 sierpnia 2025 r., w trybie art. 150 OP, awizowania miały miejsce w dniach: 29 lipca i 6 sierpnia 2025 r. Okoliczność ta została potwierdzona również w piśmie P.(1) z dnia 10 grudnia 2025 r. (karta nr 81 akt).
Co się tyczy zarzutu brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, to również w tym względzie z akt sprawy wynika, że w dniu 9 września 2025 r. NUS wystawił upomnienie nr [...], które doręczono w dniu 1 października 2025 r., w trybie art. 44 KPA, awizowania miały miejsce w dniach 17 i 25 września 2025 r. Okoliczność ta została potwierdzona również w piśmie P.(1) z dnia 10 grudnia 2025 r. (karta nr 84 akt).
3.6. Stąd też nie można uznać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 34 § 2 pkt 1 uPEA w związku z art. 33 § 2 pkt 1 uPEA w związku z art. 21 § 1 pkt 2 OP albowiem zasadnie uznano bezpodstawność zarzutów zgłoszonych przez Skarżącą.
Nie doszło też do naruszenia art. 8 § 1 i art. 11 KPA w związku z art. 150 § 4 OP w związku z art. 6 § 1 oraz art. 18 pkt 1 i 2 uPEA albowiem organ miał prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 KPA w związku z art. 18 pkt 1 i 2 uPEA, art. 107 § 6 KPA. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikają niezbicie daty doręczenia ww. decyzji i upomnienia. Skarżąca zaś w skardze przyjęła postawę negującą ww. okoliczności i zarzuca, że brak jest dowodów potwierdzających prawidłowość doręczenia ww. przesyłek, czemu przeczą akta sprawy.
Nie sposób jest uznać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 6 § 1 uPEA. Przepis ten w zdaniu pierwszym wskazuje, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zasadą wynikającą z art. 6 § 1 uPEA jest zasada obligatoryjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej (inaczej zasada prawnego obowiązku podjęcia odpowiednich kroków przez wierzyciela w celu wszczęcia egzekucji – por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 214/23, CBOSA). Zastosowany w przepisie art. 6 § 1 uPEA zwrot "uchylanie się od wykonania obowiązku" to niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym jest to równoznaczne z niewywiązaniem się z niego w terminie z płatności (por. wyroki NSA z dnia: 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10; 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 629/20; 24 czerwca 2025 r. sygn. akt III FSK 1329/24, CBOSA). Słusznie wskazał organ podatkowy, że zarzut naruszenia art. 6 § 1 uPEA nie mieści się w katalogu zarzutów postepowaniu egzekucyjnym.
3.7. Z tych też względów oddalono skargę w całości na podstawie art. 151 PPSA.
3.8. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 PPSA.