W ocenie SKO organ administracji nie ma także obowiązku weryfikować, jakie możliwości kontroli zawartości pojemników ma właściciel nieruchomości, bowiem ustawodawca wyraźnie wskazuje, na kim ciąży obowiązek gromadzenia odpadów we właściwy sposób, jak i to, kto ponosi konsekwencje niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zaznaczono przy tym, że jak wyjaśnił Prezydent, pojemniki na odpady zmieszane są również pojemnikami do selektywnej zbiórki odpadów, do których można wrzucać tylko odpady pozostałe po wysegregowaniu odpadów z frakcji podlegającej ich selektywnej zbiórce. Zdaniem SKO, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość należnej opłaty.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, Strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo jej oczywistej wadliwości, która powinna skutkować jej uchyleniem i umorzeniem postępowania;
2) art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz 191 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez brak rozpatrzenia w sposób wszechstronny i wyczerpujący wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że podmiot odbierający odpady komunalne dokonał powiadomienia skarżącej (właściciela nieruchomości), o którym mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., a tym samym że została spełniona ustawowa przesłanka do wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6ka ust. 2 u.c.p.g.);
3) art. 6ka ust. 1 i 2 u.c.p.g. w związku z art. 120, 121 § 1 oraz art. 123 § 1 O.p., polegające na określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przy zastosowaniu stawki opłaty podwyższonej, pomimo braku powiadomienia skarżącej (właściciela nieruchomości) przez podmiot odbierający odpady komunalne o rzekomym niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co dodatkowo doprowadziło do oczywistego naruszenia zasady praworządności (art. 120 O.p.), a także do naruszenia zasady budzenia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) oraz zasady udziału stron w każdym stadium postępowania (art. 123 § 1 O.p.);
4) art. 6ka ust. 1 i 2 u.c.p.g. poprzez uznanie, że do zainicjowania postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest konieczne dokonanie przez podmiot odbierający odpady komunalne powiadomienia właściciela nieruchomości o stwierdzonym braku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Skarżąca podniosła, że zastosowany przez firmę odbierającą odpady sposób powiadomienia był niezgodny z literalnym brzmieniem art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Przepis ten wskazuje, że zawiadomienie o nieprawidłowościach powinno zostać skierowane także do właściciela nieruchomości. Skoro odpady mają być odebrane, to trudno pogodzić z wykładnią przepisu, że powiadomienie dla właściciela nieruchomości miałoby zostać umieszczone na pojemniku z tymi odpadami w postaci naklejki.
Dokonanie powiadomienia stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia podwyższonej opłaty. Tym samym powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i przyjęciu tych odpadów jako niesegregowanych (zmieszanych) – jest jednym z warunków wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia opłaty podwyższonej.
Skarżąca, jako sprzeczne z ww. przepisem, uznała także pozostawienie zawiadomienia na nieruchomości. Zaprzeczyła przy tym, że informacja we wskazany sposób do niej dotarła. Nadto zmiana wyjaśnień prezentowanych przez podmiot odbierający odpady, podważa wiarygodność jego twierdzeń o pozostawieniu zawiadomienia na nieruchomości.
2.2. W odpowiedzi Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
3.1. Skarga jest zasadna.
3.2. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
3.3. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności określenia Skarżącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości, ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Zdaniem organów obu instancji, ze względu na stwierdzony przez podmiot zbierający odpady przypadek braku segregacji odpadów zbieranych selektywnie, Skarżąca jako właściciel nieruchomości zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej. Natomiast zdaniem Skarżącej, organy nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego sprawy. Nieprawidłowo oceniły zarzuty odwołania dotyczące braku prawidłowego zawiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku segregacji odpadów.
3.4. Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust.2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust.3).
Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa zatem konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g. (a zgodnie z art. 4a ust. 3 u.c.p.g. rada gminy jest obowiązana dostosować regulamin do przepisów wydanych na podstawie ust. 1).
Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1-6 Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. z 2021 r., poz. 906) selektywnie zbiera się: papier, szkło, metale, tworzywa sztuczne, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. W myśl § 3 rozporządzenia, frakcje odpadów, o których mowa w § 1, zbiera się w pojemnikach lub workach, o których mowa w § 2, w sposób zapewniający zabezpieczenie odpadów przed pogorszeniem ich jakości.
3.5. Kluczowe w niniejszej sprawie jest, że w ww. art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. sprecyzowano przesłanki formalne i materialne, warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z przesłanek jest przesłanka formalna – powiadomienie przez przedsiębiorstwo o zaistniałym zdarzeniu zarówno wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jak i właściciela nieruchomości. Drugą przesłanką – materialną, jest stwierdzenie przez organ w przeprowadzonym postępowaniu braku dopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Nieprawidłowe jest w tym zakresie stanowisko SKO, że: "ze sposobu sformułowania przywołanego wyżej art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. nie wynika, by powiadomienie właściciela nieruchomości przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stanowiło przesłankę wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi". Powiadomienie takie bowiem musi zostać dokonane zarówno wobec organu, jak i wobec właściciela nieruchomości. Wynika to z przepisu, którego fragmentu także w tym zakresie nie można ignorować, a braku jego przestrzegania – pozostawiać bez sankcji.
Warunkiem wszczęcia przez organ (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest – między innymi – powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Brak takiego powiadomienia uniemożliwia podjęcie działań określonych w tych przepisach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r. o sygn. akt III FSK 805/22, publ. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA).
Powiadomienie takie musi zostać dokonane, a nadto musi zostać dokonane w formie pisemnej, o czym niżej.
3.6. Sąd stwierdził, że w sprawie nie została spełniona formalna przesłanka wszczęcia wobec Skarżącej postępowania mającego na celu określenie jej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości. Z materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby Strona została powiadomiona o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Skarżąca przy tym konsekwentnie – w odwołaniu i skardze – podnosi, że takiego powiadomienia nie otrzymała. Rację też trzeba jej przyznać, że naklejka na pojemniku nie może być uznana za powiadomienie w rozumieniu ustawy.
Obowiązek i forma zawiadomienia zobowiązanego o dostrzeżonych nieprawidłowościach w podobnych stanach faktycznych, była już wielokrotnie oceniana przez sądy administracyjne, których stanowisko w tym zakresie jest ogólnie jednolite, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko to podziela. Trudno przyjąć, że osoba prowadząca sprawy osoby prawnej/ jednostki organizacyjnej, otrzymała powiadomienie, które nie zostało doręczone (w sprawie, np. złożone w kancelarii skarżącej), lecz umieszczone na pojemniku lub nawet pozostawione w bliżej nieokreślonym miejscu na nieruchomości.
W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że art. 6ka u.c.p.g. nie reguluje, w jaki sposób przedsiębiorca ma dokonać powiadomienia właściciela nieruchomości. Jednak uznać należy, że skoro ustawowym obowiązkiem przedsiębiorstwa jako podmiotu odbierającego odpady komunalne jest powiadomienie właściciela nieruchomości i organu podatkowego, a organ ten na podstawie powiadomienia może wszcząć postępowanie podatkowe, to powiadomienie kierowane przez podmiot odbierający odpady komunalne winno co do formy odpowiadać wymogom wynikającym z obowiązującej w postępowaniu podatkowym zasady pisemności (art. 126 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.). Skoro bowiem powiadomienie może być faktyczną podstawą prowadzenia postępowania podatkowego, to winno spełniać przynajmniej minimalne standardy formalne wynikające z procedury podatkowej. Jednocześnie, skoro ustawodawca narzuca na przedsiębiorstwo obowiązek powiadomienia organu podatkowego i właściciela nieruchomości, to brak jest podstaw dla rozróżniania formy tego powiadomienia w zależności od tego, do kogo jest kierowane. Zachowanie formy pisemnej powiadomienia kierowanego do właściciela nieruchomości służy przy tym jednocześnie zapewnieniu, wynikającego z art. 123 § 1 O.p., prawa strony do udziału w każdej fazie postępowania podatkowego (tu jeszcze w fazie bezpośrednio poprzedzającej jego wszczęcie), a także umożliwia stwierdzenie czy doszło do skutecznego doręczenia rzeczonego powiadomienia.
Zdaniem Sądu, inne formy powiadomienia (np. poprzez umieszczenie naklejki na pojemniku na odpady) nie zapewniają zachowania przywołanych standardów proceduralnych. W tym zakresie nie można bez zastrzeżeń zaakceptować poglądu, że dopuszczalne jest przekazanie informacji o przejęciu odpadów jako niesegregowanych w każdej formie, która zapewnia zapoznanie się z tą informacją (tak: WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2023 r., I SA/Gd 640/23; wszystkie powołane orzeczenia dostępne w CBOSA, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W szczególności bowiem w przypadku właściciela nieruchomości niebędącego osobą fizyczną, stosowanie powiadomienia w formie naklejek zamiast formy pisemnej powiadomienia może skutkować powstaniem problemu, czy w ogóle i z jaką chwilą doszło do powiadomienia organu właściwego do zapoznania się z treścią rzeczonego powiadomienia. Stosowanie formy pisemnej eliminuje tego rodzaju kontrowersje i przyczynia się do zachowania uprawnień strony do wzięcia udziału w dalszych czynnościach organu podatkowego, zwiastowanych przez powiadomienie otrzymane od podmiotu odbierającego odpady.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest dowodu na doręczenie Stronie powiadomienia przez przedsiębiorstwo, to co najmniej przedwczesne było wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 165 § 1 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 oraz art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., albowiem orzekające w sprawie organy zaniechały dokonania ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie (tak w tożsamym stanie faktycznym adekwatny w omawianej kwestii wywód wyroku tutejszego Sądu z dnia 31 stycznia 2024 r. o sygn. akt I SA/Wr 327/23; por także wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2024 r. o sygn. akt III SA/Wa 990/2 i oceniający go pozytywnie wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r. o sygn. akt III FSK 59/25).
3.7. W opinii Sądu, nie stanowi także takiego powiadomienia pozostawienie w nieokreślonym miejscu na nieruchomości wymaganego zawiadomienia. Zobowiązany w sprawie musi mieć zapewnioną możliwość zapoznania się z takim dokumentem. Nie można tej kwestii pozostawić przypadkowi, czy pracownik/osoba trzecia odnajdzie na nieruchomości i wręczy adresatowi zawiadomienie. Kwestia zawiadomienia powinna być udokumentowana tak, aby nie było wątpliwości co do dokonania tej czynności.
Marginalne znaczenie w tym stanie rzeczy ma okoliczność, że z materiału dowodowego nie wynika, że zawiadomienie takie na nieruchomości istotnie zostało pozostawione. Uzyskana dopiero na etapie odwołania lakoniczna informacja, stwierdzenie firmy odbierającej odpady, które w dodatku stoi w sprzeczności z treścią sporządzonego przez pracownika tej firmy protokołem (w którym mowa o pozostawieniu zawiadomienia w skrzynce pocztowej Strony, której posiadaniu Akademia zaprzecza), jest niewystarczająca i niewiarygodna.
Stronie nie wyznaczono przy tym także siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, czym naruszono dyspozycję art. 200 §1 O.p. Strona powinna mieć możliwość ustosunkowania się do zebranego w sprawie materiału jeszcze przed wydaniem decyzji, a dopiero na etapie odwołania i skargi do Sądu.
3.8. Skoro brak było w sprawie formalnych podstaw do wszczęcia postępowania, w którym wydano zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, ocena przesłanki materialnej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Na marginesie jedynie zatem można zarzucić organom, że przyjęcie zaistnienia tej przesłanki oparły wyłącznie na lakonicznym stwierdzeniu, zawartym w protokole sporządzonym przez pracownika firmy trudniącej się odbiorem odpadów, że: "w pojemniku na odpady zmieszane gromadzone są m.in. surowce" oraz niewyraźnym niekolorowym zdjęciu. Organy nie wskazały konkretnie, jakie przedmioty zostały przez nie dostrzeżone na zdjęciach i nie odniosły tych spostrzeżeń do przepisów.
Ustawa, rozporządzenie ani też regulamin samorządu pojęciem "surowce" się nie posługują. Organ nie wyjaśnił więc konkretnie, na czym faktycznie miała polegać wadliwość segregacji. W ww. przez Sąd przepisach wyraźnie wyszczególniono, jakie frakcje powinny być gromadzone odrębnie. Z kolei organy nie opisały, które z nich dostrzegły na zdjęciach, jak również nie wynika to z protokołów przedsiębiorcy odbierającego odpady. Organy nie uznały za stosowne ocenić dokumentacji zdjęciowej, przypisując, jak się wydaje, domniemanie prawdziwości oraz kompetencję oceny prawnej stanu faktycznego przedsiębiorstwu lub domniemanie prawdziwości protokołu sporządzonego przez przedsiębiorcę, że nieprawidłowości wystąpiły. Tymczasem postępowanie podatkowe, wszczynane na skutek zawiadomienia, nie może być formalnością i opierać się na lakonicznych stwierdzeniach przedsiębiorcy, któremu zlecono odbiór odpadów. Twierdzenia te muszą być zweryfikowane przy pomocy materiału dowodowego, omówionego choćby skrótowo w decyzji. Ustalone okoliczności zaś odniesione do przepisów, które szczegółowo wskazują, jakie przedmioty powinny być gromadzone odrębnie. Z dokumentacji zdjęciowej, znajdującej się w aktach administracyjnych, nieomówionej przy tym przez organy, nie wynika, co było zgromadzone w pojemnikach zobrazowanych na fotografiach.
3.9. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, uchylając decyzje wydane w obu instancjach, jako dotknięte tymi samymi wadami w postaci naruszenia norm prawa procesowego o potencjalnie istotnym wpływie na wynik sprawy oraz na omówionej wyżej niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie zauważyć trzeba, że z uwagi na brak sporu między stronami, że przedmiotowe zawiadomienie o domniemanych w badanym okresie nieprawidłowościach nie zostało Skarżącej doręczone w sposób uznany przez Sąd za zgodny z przepisem, organ nie jest w tym stanie rzeczy uprawniony do kontynuowania postępowania w celu wydania decyzji określającej Akademii opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za badany okres.
3.10. W pkt II sentencji wyroku orzeczono natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, obejmujący zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100,00 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa dla radcy prawnego reprezentującego Stronę na rozprawie w wysokości 17,00 zł oraz wynagrodzenie tego pełnomocnika, ustalone – stosownie do wartości przedmiotu zaskarżenia oraz dyspozycji § 2 pkt 3 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) – w wysokości 900,00 zł.