Postępowanie przed Sądem I instancji.
W skardze do WSA we Wrocławiu, Strona zaskarżyła decyzję Kolegium w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego:
1. art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, dalej O.p.), poprzez nieuznanie, że organ I instancji naruszył ww. przepis i wydał decyzję bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do niezasadnego uznania przez organ, że Skarżąca, jako właściciel nieruchomości położonej we W.(1) przy ulicy [...] nie dopełnił obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, o którym mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., a w konsekwencji również do nałożenia na Stronę opłaty z zastosowaniem stawki podwyższonej, a także poprzez wydanie decyzji przez organ II instancji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało wydaniem, a następnie utrzymaniem w mocy decyzji, w której niezasadnie uznano, że Skarżąca, jako właściciel nieruchomości położonej we W.(1) przy ulicy [...] nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i nałożono na Spółkę opłatę z zastosowaniem stawki podwyższonej;
2. art. 191 O.p. poprzez nieuznanie, że organ I instancji naruszył ww. przepis i dokonał dowolnej, zamiast swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do niezasadnego uznania przez organ I instancji, że Skarżąca, jako właściciel nieruchomości położonej we W.(1) przy ulicy [...] nie dopełnił obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, o którym mowa w art 6ka ust. 1 u.c.p.g., a w konsekwencji również do nałożenia na Spółkę opłaty z zastosowaniem stawki podwyższonej, a także poprzez dokonanie przez organ II instancji dowolnej, zamiast swobodnej oceny dowodów, co skutkowało wydaniem, a następnie utrzymaniem w mocy decyzji, w której niezasadnie uznano, że Skarżąca, jako właściciel nieruchomości położonej we W.(1) przy ulicy [...] nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i nałożono na Spółkę opłatę z zastosowaniem stawki podwyższonej;
3. art. 6ka u.c.p.g. poprzez nieuznanie, że organ I instancji naruszył ww. przepis i niezasadnie uznał, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, w związku z czym również niezasadnie nałożył na Spółkę opłatę z zastosowaniem stawki podwyższonej, a także poprzez jego zastosowanie, kiedy nie powinien zostać zastosowany i niezasadne uznanie przez SKO, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i powinna na nią zostać nałożona przedmiotowa opłata, a w konsekwencji niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Strona wniosła o uchylenie decyzji SKO i Prezydenta oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności określenia Skarżącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości, ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Zdaniem organów obu instancji, ze względu na stwierdzone przez podmiot zbierający odpady przypadki braku segregacji odpadów zbieranych selektywnie, Skarżąca jako właściciel nieruchomości zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej. Natomiast zdaniem Skarżącej, organy nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego sprawy.
Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust.2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust.3).
Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa zatem konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g. (a zgodnie z art. 4a ust. 3 u.c.p.g. rada gminy jest obowiązana dostosować regulamin do przepisów wydanych na podstawie ust. 1).
Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1-6 Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. z 2021 r., poz. 906) selektywnie zbiera się: papier, szkło, metale, tworzywa sztuczne, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. W myśl § 3 rozporządzenia, frakcje odpadów, o których mowa w § 1, zbiera się w pojemnikach lub workach, o których mowa w § 2, w sposób zapewniający zabezpieczenie odpadów przed pogorszeniem ich jakości.
Kluczowe w niniejszej sprawie jest, że w ww. art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. sprecyzowano przesłanki formalne i materialne, warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z przesłanek jest przesłanka formalna – powiadomienie przez przedsiębiorstwo o zaistniałym zdarzeniu zarówno wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jak i właściciela nieruchomości. Drugą przesłanką – materialną, jest stwierdzenie przez organ w przeprowadzonym postępowaniu braku dopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Nieprawidłowe jest w tym zakresie stanowisko SKO, że powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych nie warunkuje wszczęcia postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 ustawy i wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 ustawy. Powiadomienie takie bowiem musi zostać dokonane zarówno wobec organu, jak i wobec właściciela nieruchomości. Wynika to z przepisu, którego fragmentu także w tym zakresie nie można ignorować, a braku jego przestrzegania – pozostawiać bez sankcji.
Warunkiem wszczęcia przez organ (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest – między innymi – powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Brak takiego powiadomienia uniemożliwia podjęcie działań określonych w tych przepisach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r. o sygn. akt III FSK 805/22, publ. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA).
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 sierpnia 2025 r. sygn. akt III FSK 35/25 (CBOSA) powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i przyjęciu tych odpadów jako niesegregowalne (zmieszane) odpady komunalne jest jednym z warunków wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia opłaty podwyższonej. Obowiązujące przepisy nie określają formy i terminu tego powiadomienia. Powinno zostać dokonane w sposób, który pozwala na weryfikację wypełnienia tego warunku przez organ administracji, niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przed wszczęciem postępowania administracyjnego (por. również wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2026 r. sygn. akt III FSK 269/26, CBOSA).
Powiadomienie takie musi zostać dokonane, a nadto musi zostać dokonane w formie pisemnej, o czym niżej.
Sąd stwierdził, że w sprawie nie została spełniona formalna przesłanka wszczęcia wobec Skarżącej postępowania mającego na celu określenie jej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości. Z materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby Strona została powiadomiona o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W ocenie Sądu naklejka na pojemniku nie może być uznana za powiadomienie w rozumieniu u.c.p.g.
Obowiązek i forma zawiadomienia zobowiązanego o dostrzeżonych nieprawidłowościach w podobnych stanach faktycznych, była już wielokrotnie oceniana przez sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (por. przykładowo wyrok z dnia 22 stycznia 2026 r. sygn. akt I SA/Wr 512/25, CBOSA), których stanowisko w tym zakresie jest ogólnie jednolite, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko to podziela. Trudno przyjąć, że osoba prowadząca sprawy osoby prawnej/ jednostki organizacyjnej, otrzymała powiadomienie, które nie zostało doręczone (w sprawie, np. złożone w kancelarii skarżącej), lecz umieszczone na pojemniku lub nawet pozostawione w bliżej nieokreślonym miejscu na nieruchomości.
W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że art. 6ka u.c.p.g. nie reguluje, w jaki sposób przedsiębiorca ma dokonać powiadomienia właściciela nieruchomości. Jednak uznać należy, że skoro ustawowym obowiązkiem przedsiębiorstwa jako podmiotu odbierającego odpady komunalne jest powiadomienie właściciela nieruchomości i organu podatkowego, a organ ten na podstawie powiadomienia może wszcząć postępowanie podatkowe, to powiadomienie kierowane przez podmiot odbierający odpady komunalne winno co do formy odpowiadać wymogom wynikającym z obowiązującej w postępowaniu podatkowym zasady pisemności (art. 126 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.). Skoro bowiem powiadomienie może być faktyczną podstawą prowadzenia postępowania podatkowego, to winno spełniać przynajmniej minimalne standardy formalne wynikające z procedury podatkowej. Jednocześnie, skoro ustawodawca narzuca na przedsiębiorstwo obowiązek powiadomienia organu podatkowego i właściciela nieruchomości, to brak jest podstaw dla rozróżniania formy tego powiadomienia w zależności od tego, do kogo jest kierowane. Zachowanie formy pisemnej powiadomienia kierowanego do właściciela nieruchomości służy przy tym jednocześnie zapewnieniu, wynikającego z art. 123 § 1 O.p., prawa strony do udziału w każdej fazie postępowania podatkowego (tu jeszcze w fazie bezpośrednio poprzedzającej jego wszczęcie), a także umożliwia stwierdzenie czy doszło do skutecznego doręczenia rzeczonego powiadomienia. W ocenie Sądu oznacza to, że pisemne powiadomienie kierowane do właściciela nieruchomości wraz z dowodem jego doręczenia właścicielowi nieruchomości, powinno znajdować się w aktach administracyjnych sprawy. W kontrolowanej sprawie dowodów takich w aktach administracyjnych sprawy brak.
Zdaniem Sądu, inne formy powiadomienia (np. poprzez umieszczenie naklejki na pojemniku na odpady) nie zapewniają zachowania przywołanych standardów proceduralnych. W tym zakresie nie można bez zastrzeżeń zaakceptować poglądu, że dopuszczalne jest przekazanie informacji o przejęciu odpadów jako niesegregowanych w każdej formie, która zapewnia zapoznanie się z tą informacją (tak: WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2023 r., I SA/Gd 640/23; wszystkie powołane orzeczenia dostępne w CBOSA, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W szczególności bowiem w przypadku właściciela nieruchomości niebędącego osobą fizyczną, stosowanie powiadomienia w formie naklejek zamiast formy pisemnej powiadomienia może skutkować powstaniem problemu, czy w ogóle i z jaką chwilą doszło do powiadomienia właściciela do zapoznania się z treścią rzeczonego powiadomienia. Stosowanie formy pisemnej eliminuje tego rodzaju kontrowersje i przyczynia się do zachowania uprawnień strony do wzięcia udziału w dalszych czynnościach organu podatkowego, zwiastowanych przez powiadomienie otrzymane od podmiotu odbierającego odpady.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest ww. pisemnych powiadomień i dowodu na ich doręczenie Stronie przez przedsiębiorstwo, to co najmniej przedwczesne było wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 165 § 1 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 oraz art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., albowiem orzekające w sprawie organy zaniechały dokonania ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie (tak w tożsamym stanie faktycznym adekwatny w omawianej kwestii wywód wyroku tutejszego Sądu z dnia 31 stycznia 2024 r. o sygn. akt I SA/Wr 327/23; por także wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2024 r. o sygn. akt III SA/Wa 990/2 i oceniający go pozytywnie wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r. o sygn. akt III FSK 59/25).
Skoro zaś w sprawie brak było formalnych podstaw do wszczęcia postępowania podatkowego, w którym wydano zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, to ocena przesłanki materialnej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W ponownym postępowaniu organy zobligowane są do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, uchylając decyzje wydane w obu instancjach, jako dotknięte tymi samymi wadami w postaci naruszenia norm prawa procesowego o potencjalnie istotnym wpływie na wynik sprawy. W pkt II sentencji wyroku orzeczono natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.