Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Syndyka masy upadłości Z. Sp. z o.o. SKA w upadłości likwidacyjnej z siedzibą we W. (dalej: Skarżący, Strona, Syndyk) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 18 marca 2025 r. nr 0201-IOD3.4100.28.2024 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (NDUCS, organ I instancji) z dnia 5.09.2024 r., nr 458000-CKK-31.5001.16.2024.36 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 r.
Postępowanie przed organami.
Na podstawie upoważnienia nr [...] z 15.05.2024 r., NDUCS przeprowadził kontrolę celno-skarbową w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 r. W toku kontroli pismem z 17.05.2024 r. nr [...] wezwano Syndyka, do przedłożenia dokumentów oraz do udostępnienia danych w formie elektronicznej. W odpowiedzi na wezwanie Syndyk pismem z 22.05.2024 r. wniósł o wykorzystanie w kontroli dokumentacji, która została przekazana organowi I instancji na potrzeby kontroli prowadzonej na podstawie upoważnienia nr [...] z 9.03.2023 r. obejmującej ten sam zakres kontroli. Dodatkowo Strona poinformowała, że przekazane materiały stanowią całość dokumentacji, którą posiada w powyższym zakresie. NDUCS, postanowieniem z 21.06.2024 r. nr 458000-CKK-31.5001.16.2024.9, włączył do akt kontroli celno-skarbowej i dopuścił jako dowody w sprawie, dokumenty zebrane w toku wcześniejszej kontroli celno-skarbowej oraz postępowania podatkowego nr 458000-CKK31.5001.9.2023, opisane szczegółowo w decyzji organu I instancji.
Ustalenia kontroli celno-skarbowej zostały zawarte w wyniku kontroli z 1.07.2024 r. nr 458000-CKK 31.5001.16.2024.20. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do skorygowania złożonego zeznania CIT-8 za 2019 r. w zakresie objętym kontrolą.
NDUCS, postanowieniem z 26.07.2024 r. nr 458000-CKK 31.5001.16.2024.25, przekształcił kontrolę celno-skarbową w postępowanie podatkowe w zakresie przestrzegania prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 r.
W toku postępowania podatkowego organ I instancji stwierdził:
- zaniżenie przychodów o kwotę 26.644.977,29 zł, tj. o kwotę wynikającą z umowy sprzedaży nieruchomości oraz umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego (rep. [...] numer [...]) zawartej w dniu 18.12.2019 r. Umowa obejmowała wszystkie nieruchomości wchodzące w skład masy upadłości położone na terenie Gminy P. Według organu I instancji, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 865, dalej: ustawa o CIT) w myśl którego przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy, praw majątkowych lub świadczenia usług jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, są to przychody z działalności gospodarczej podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych za 2019 r.,
- zaniżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 544.540,65 zł, tj. o wartość księgową sprzedanych składników aktywów trwałych objętych planami podziału sum uzyskanych z ich sprzedaży. Według organu I instancji, składniki aktywów trwałych - grunty nie podlegały amortyzacji, ale przy ich sprzedaży stanowią koszty uzyskania przychodów w 2019 roku.
NDUCS, decyzją z 5.09.2024 r. nr 458000 CKK-31.5001.16.2024.36 określił Stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 rok w wysokości 5.056.145,00 zł.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Strona, pismem z 27.09.2024 r. wniosła odwołanie do DIAS, w którym zaskarżyła decyzję organu I instancji i zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego.
Strona w uzasadnieniu odwołania wskazała, że organ podatkowy błędnie określił kwotę podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 r. w wysokości 5.056.145,00 zł, zawyżając ją o kwotę 4.959.083,00 zł. W opinii Syndyka, prawidłowa kwota należnego podatku za 2019 r. podlegająca wpłacie na rzecz Skarbu Państwa wynosi 97.062,00 zł, jak to wykazała Strona w skutecznie złożonej korekcie zeznania za ww. okres rozliczeniowy.
W uzasadnieniu odwołania Strona wskazała, że w związku ze sprzedażą wymienionych nieruchomości, które obciążone były zabezpieczeniami hipotecznymi, Syndyk przystąpił do prac nad sporządzaniem odrębnych planów podziału sum uzyskanych z likwidacji masy upadłości, stosownie do treści przepisu art. 348 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 498, dalej: Prawo upadłościowe, p.u.). Zostało sporządzonych 20 planów podziału nieruchomości. Wierzyciel hipoteczny, B. SA z siedzibą w W.(1), złożył zarzuty do ww. planów podziału, w których zakwestionował zaliczenie pobranej zaliczki na podatek dochodowy z tytułu uzyskanego dochodu ze sprzedaży nieruchomości do kosztów likwidacji nieruchomości oraz zasadność poboru/zapłaty podatku przez Syndyka. W zarzutach do planu podziału wierzyciel zakwestionował przeznaczenie poszczególnych kwot na podatek dochodowy od osób prawnych. W ocenie wierzyciela podatek dochodowy od osób prawnych stanowi kategorię, która nie ulega zaspokojeniu z sumy uzyskanej ze sprzedaży użytkowania wieczystego, ponieważ w upadłości likwidacyjnej nie ma przysporzenia majątkowego, a jedynym celem spieniężenia majątku upadłego jest zaspokojenie jego wierzycieli. Według wierzyciela podatek dochodowy jest kategorią, która w ogóle nie podlega zaspokojeniu z sumy uzyskanej ze sprzedaży użytkowania wieczystego upadłego. Strona wskazała w odwołaniu, że Syndyk złożył odpowiedź na wskazane zarzuty do planów podziału. Następnie sędzia komisarz postępowania upadłościowego poszczególnymi postanowieniami oddalił zarzuty wierzyciela. Wierzyciel złożył zażalenia na poszczególne postanowienia sędziego komisarza zgodnie z art. 350 ust. 3 Prawa upadłościowego, podnosząc zarzuty analogiczne do tych sformułowanych w zarzutach do planów podziału. Następnie Sąd Rejonowy w G. XII Wydział Gospodarczy zmienił postanowienia sędziego komisarza o oddaleniu zarzutów do planów podziału sporządzonych przez Syndyka i zmienił plany podziału usuwając z pola D.1.2 dotyczącego kosztów związanych z likwidacją przedmiotu obciążonego, koszty podatku dochodowego od osób. prawnych. Tym samym kwota przeznaczona do podziału dla wierzyciela została powiększona o kwotę podatku. Powyższe postanowienia nie podlegają zaskarżeniu. Sąd odrzucił także wnioski Syndyka o sporządzenie uzasadnienia wymienionych postanowień, z uwagi na fakt, iż Syndyk nie jest uczestnikiem postępowania. Następnie poszczególne plany podziału zostały zatwierdzone postanowieniem przez sędziego komisarza.
DIAS, po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 18.03.2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne i kwalifikację prawnopodatkową organu I instancji.
DIAS nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów prawa materialnego oraz procesowego i podtrzymał ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji.
DIAS wyjaśnił, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczy stwierdzonych przez organ I instancji nieprawidłowości w zakresie przychodów i kosztów uzyskania przychodów związanych ze sprzedażą nieruchomości.
Organ odwoławczy podał, że Spółka w dniu 28.05.2020 r. złożyła zeznanie CIT-8 za 2019 r., w którym uwzględniła przychody oraz koszty związane ze sprzedażą nieruchomości, wykazując podatek należny w kwocie 5.056.145,00 zł, wpłaconą zaliczkę w kwocie 5.051.975,00 zł. Następnie Strona w dniu 5.01.2023 r. złożyła korektę zeznania CIT-8 za 2019 r. (prawnie skuteczną), w której wykazała:
- przychody pomniejszone o kwotę 26.644.977,29 zł wynikającą z zakwestionowanych przez Sąd planów podziału,
- koszty pomniejszone o kwotę 544.540,65 zł, tj. o wartość księgową sprzedanych składników aktywów trwałych - gruntów, które nie podlegały amortyzacji, a przy sprzedaży stanowią koszty uzyskania przychodów, deklarując podatek należny w kwocie 97.062,00 zł. W związku z czym w rozliczeniu podatku wystąpiła nadpłata w kwocie 4.959.083,00 zł.
DIAS wskazał, że w toku postępowania podatkowego organ I instancji zakwestionował zaniżenie przychodów o kwotę 26.644.977,29 zł oraz zaniżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 544.540,65 zł w związku ze sprzedażą nieruchomości w grudniu 2019 r. W pozostałym zakresie nie stwierdził nieprawidłowości. Organ I instancji ustalił, że Syndyk w dniu 18.12.2019 r. zawarł ze S. Sp. z o.o. z/s w P., ul. [...], umowę sprzedaży nieruchomości oraz umowę przeniesienia prawa użytkowania wieczystego (rep. [...] numer [...]). Umowa obejmowała wszystkie nieruchomości wchodzące w skład masy upadłości położone na terenie Gminy P. Łączna cena sprzedaży za nieruchomości stanowiące przedmiot umowy wyniosła 27.010.468,71 zł. Cena sprzedaży netto wyniosła 26.980.000,00 zł. Zgodnie z zapisem na fakturze nr [...] z 15.01.2020 r. przedmiot sprzedaży z poz. 1 i 3 dokumentu zwolniony jest z podatku od towarów i usług.
Dalej organ odwoławczy ustalił, że w związku ze sprzedażą nieruchomości, obciążonych zabezpieczeniami hipotecznymi Syndyk przystąpił do prac nad sporządzaniem odrębnych planów podziału sum uzyskanych z likwidacji masy upadłości stosownie do treści przepisu art. 348 Prawa upadłościowego. Sąd Rejonowy w G. zakwestionował 20 planów podziału i dokonał zmian w poszczególnych polach tych planów, wskazując, w których polach należy dokonać zmian, podając prawidłowe wielkości. Wielkości te nie zawierały kwot uwzględnionych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. DIAS odnotował, że szczegółowe zestawienie planów podziału poszczególnych nieruchomości, na podstawie których Syndyk w sposób nieuprawniony pomniejszył osiągnięte przez Stronę przychody oraz pomniejszył koszty dotyczące sprzedaży nieruchomości, przedstawiono w tabeli na str. 27 decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w ocenie NDUCS, postanowienia wydane przez Sąd Rejonowy w G. Wydział XII Gospodarczy, w których zatwierdzono zmienione plany podziału sum uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości, nie posiadają mocy wiążącej w postępowaniu podatkowym. Mając powyższe na względzie organ I instancji stwierdził, że Strona, sporządzając zeznanie CIT-8 za 2019 r. niezasadnie zmniejszyła przychody z tytułu sprzedaży nieruchomości o kwotę 26.644.977,29 zł a koszty uzyskania przychodów o kwotę 544.540,65 zł.
DIAS podkreślił, iż sentencja przedmiotowych orzeczeń sądu, prawomocnie ustalających plany podziału, nie ma wpływu na ustalenia dokonane w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Fakt postawienia podatnika w stan upadłości nie powinien rodzić skutków w zakresie rozliczeń z budżetem z tytułu podatku dochodowego oraz innych zobowiązań podatkowych. Przesłanką ogłoszenia upadłości jest zaprzestanie płacenia długów przez podmiot gospodarczy. Podatnik postawiony w stan upadłości jest zatem tym samym podmiotem gospodarczym, w którym sądownie zatwierdzony syndyk masy upadłości pełni obowiązki zarządzającego masą majątkową upadłego. Oznacza to, że postępowanie upadłościowe jest egzekucją o charakterze uniwersalnym, której celem jest zaspokojenie wierzycieli z majątku dłużnika w drodze przymusowej. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że zarówno z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak i z ustawy Prawo upadłościowe nie wynika, iż sprzedaż majątku masy oraz inne czynności, z których uzyskiwane są środki finansowe, może odbywać się z pominięciem zasad określonych w przepisach regulujących zasady podatku dochodowego. Również z przepisów ustawy o CIT nie wynika, aby podmiot będący w stanie upadłości likwidacyjnej był ustawowo zwolniony z podatku dochodowego. Z orzecznictwa sądowego w przedmiotowym zakresie wynika, że ogłoszenie upadłości nie zwalnia upadłego podmiotu od obowiązków podatkowych. Brak jest prawnego uzasadnienia do twierdzenia, że Prawo upadłościowe stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich innych ustaw i wyłącza ich stosowanie (por. wyrok z 17 marca 1999 r. NSA w Szczecinie sygn. SA/Sz 565/98). Prawo upadłościowe przewiduje jedynie ograniczenie swobody działania podmiotów postawionych w stan upadłości w zakresie zarządu i rozporządzania majątkiem w celu zaspokojenia ich wierzycieli, nie przewiduje natomiast zwolnień z obowiązków podatkowych. Podatek dochodowy jest daniną publiczną, którą syndyk obowiązany jest regulować. Syndyk zobowiązany jest regulować zobowiązania z funduszów masy upadłości w kolejności określonej w art. 342 ustawy Prawo upadłościowe. Oznacza to, że w sytuacji, kiedy pojawi się dochód to podatek z tego tytułu, w przypadku osób prawnych, powinien zostać uregulowany przez syndyka z funduszy masy upadłości (art. 342 ust. 1 pkt. 2 Prawa upadłościowego). Ogłoszenie upadłości nie skutkuje obowiązkiem udzielenia przez organy podatkowe ulgi podatkowej, która miałaby służyć spłacie zobowiązań wierzycieli. Osobą odpowiedzialną w czasie trwania postępowania upadłościowego za realizację wszystkich obowiązków podatnika i płatnika przez upadłego jest syndyk masy upadłości.