Uzasadnienie
M. W. (dalej jako: Podatnik, Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako DIAS, Organ odwoławczy) z 30 października 2024 r., którą Organ odwoławczy, w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu z 30 kwietnia 2004 r. nr 458000-CKK-11.5001.66.2023.28 określającą Podatnikowi zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. - w kwocie 2.531.315,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę od nieuregulowanej w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za wrzesień 2018 r. - w kwocie 80.920,00 zł:
– utrzymał w mocy w części dotyczącej ww. zobowiązania podatkowego,
– uchylił w części dotyczącej ww. odsetek za zwłokę, umarzając postępowanie w tym zakresie.
Z ustaleń organów wynikała, następująca, bezsporna, chronologia zdarzeń:
– w dniu 19.07.2018 r. została zawiązana T. Sp. jawna (z udziałem Skarżącego i Jego żony – E. W.) ;
– w dniu 31.07.2018 r. E. W. zarejestrowała prawo ochronne do znaku graficznego w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej pod numerem [...];
– w dniu 05.09.2018 r. Skarżący rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej pod firmą K.;
– w dniu 11.09.2018 r. Skarżący nabył od żony drogą darowizny prawa do ww. znaku graficznego – prawo z rejestracji Wzoru Wspólnotowego o wartości początkowej 12.375.200 zł, które wprowadził do "Wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych", przyjęte do użytkowania w dniu 13.09.2018 r.;
– w dniu 13.09.2018 r. Skarżący udziela N. Sp. jawna (z udziałem Skarżącego i Jego żony) licencję do korzystania ze Wzoru Wspólnotowego z wyceną określoną na kwotę 12.375.200 zł.
Strony ustaliły, że z tytułu udzielenia licencji firma N. Sp. jawna będzie płaciła licencjodawcy (Skarżącemu) wynagrodzenie: - za okres od dnia zawarcia umowy do dnia 30.09.2018 r. w wysokości 1.500 zł, a za pozostały okres wynagrodzenie miesięczne w wysokości 0,3% od przychodu netto uzyskanego przez licencjobiorcę w miesiącu poprzedzającym miesiąc wystawienia faktury VAT/rachunku.;
– w dniu 20.09.2018 r. Skarżący i Jego żona dokonują zmiany umowy spółki T. Sp. jawna poprzez zobowiązanie wspólników (Skarżącego i jego żony) do wniesienia wkładów do spółki: M. W. wnosi wkład pieniężny w wysokości 12.572.500 zł, a E. W. wnosi wkład pieniężny w wysokości 2.500 zł. (udziały kapitałowe wspólników są równe - uczestniczą w zyskach i w stratach oraz w podziale majątku odpowiednio po 50%);
– w dniu 28.09.2018 r. następuje sprzedaż firmy K. do T. Sp. jawna - jak stanowi umowa sprzedaży, w skład przedsiębiorstwa wchodzą m.in. wszelkie inne prawa do wartości niematerialnych i prawnych związane z K., w szczególności prawo z rejestracji Wzoru Wspólnotowego zarejestrowanego 31 lipca 2018 r. w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej pod numerem [...], prowadzonym przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej o wartości 12.375.200 zł; cena sprzedaży ustalona została na kwotę 12.377.200 zł jako suma: wartości Wzoru Wspólnotowego 12.375.200 zł + wartości wierzytelności związanych z Przedsiębiorstwem 1.500 zł + wartości środków pieniężnych 500 zł
– 28.09.2018 r. - porozumienie, na mocy którego w miejsce Skarżącego, jako podmiot praw i obowiązków wynikających z umowy licencyjnej wstępuje T. Sp. jawna ;
– 30.09.2018 r. - zakończenie wykonywania działalności gospodarczej (likwidacja) przez Skarżącego pod firmą K. (ww. sprzedaż przedsiębiorstwa);
– 13.10.2018 r. - wzajemne potrącenie wierzytelności, tj. zapłaty za przedsiębiorstwo K. i zobowiązania do wniesienia udziałów do T. Sp. jawna :
Oświadczenie Skarżącego skierowane do T. Sp. jawna , że na podstawie art. 499 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.) dokonuje potrącenia przysługującej mu wobec T. Sp. jawna wierzytelności, w wysokości 12.377.200 zł, wynikającej z zawartej dnia 28.09.2018 r. umowy sprzedaży przedsiębiorstwa z wierzytelnością, przysługującą spółce wobec Niego w wysokości 12.570.000 zł, wynikającą z zobowiązania do wniesienia wkładu do spółki - w wyniku dokonanego potrącenia, wierzytelności uległy umorzeniu do wysokości wierzytelności niższej, a Skarżący oświadczył, że pozostała po potrąceniu kwota, tj. 192.800 zł została wpłacona na rachunek bankowy T. Sp. jawna .
NUS w swojej decyzji uznał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 14 ust. 2e i 2f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 200 ze zm.) – w skrócie u.p.d.o.f., przewidujące opodatkowanie przychodu z tytułu wykonania świadczenia niepieniężnego. W myśl tych przepisów podmiot, który reguluje swoje zobowiązanie pieniężne (świadczenie pierwotne) przez wykonanie świadczenia niepieniężnego (zastępczego), uzyskuje tym samym podlegający opodatkowaniu przychód, w wysokości zobowiązania uregulowanego świadczeniem niepieniężnym, a gdy wartość rynkowa tego świadczenia jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem - w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Do zastosowania w/w przepisu dochodzi w sytuacji spełnienia dwóch przesłanek, tj.:
1. pomiędzy stronami musi istnieć stosunek zobowiązaniowy, na podstawie którego dłużnik obowiązany jest do zapłaty na rzecz wierzyciela określonej kwoty pieniędzy,
2. zobowiązanie musi być uregulowane przez wykonanie świadczenia niepieniężnego.
Zdaniem NUS oba ww. warunki zostały w spełnione, gdyż:
– Podatnik był zobowiązany do wniesienia wkładu pieniężnego do T. Sp. jawna w wysokości 12.570.000 zł na mocy uchwały podjętej w dniu 20.09.2018 r.,
– w dniu 28.09.2018 r. sprzedał przedsiębiorstwo T. Sp. jawna za kwotę 12.377.200 zł,
– w dniu 13.10.2018 r. Podatnik dokonał potrącenia przysługującej Mu wobec T. Sp. jawna wierzytelności, wynikającej z zawartej umowy sprzedaży przedsiębiorstwa z wierzytelnością przysługującą spółce wobec Niego, wynikającą ze zobowiązania do wniesienia wkładu do spółki.
W związku z powyższym, zdaniem Organu I instancji, stosownie do art. 14 ust. 2e u.p.d.o.f., po stronie Podatnika powstał przychód podatkowy, w wysokości 12.377.200 zł, tj. w wysokości zobowiązania uregulowanego w następstwie świadczenia niepieniężnego. NUS identyfikuje zaś to świadczenie następująco. Podatnik (dłużnik), w związku ze zmianą umowy spółki był zobowiązany do wniesienia wkładu pieniężnego w kwocie 12.570.000 zł (świadczenie pieniężne) do spółki T. Sp. jawna (wierzyciel). Ostatecznie nie wpłacił tych pieniędzy, a dokonał potrącenia tego zobowiązania z wierzytelnością w kwocie 12.377.200 zł, przysługującą mu z tytułu sprzedaży przedsiębiorstwa spółce T. Sp. jawna (świadczenie niepieniężne).
Następnie Organ I instancji wskazał, że odnośnie do przychodu z art. 14 ust. 2e u.p.d.o.f. określenie kosztu uzyskania przychodu należy dokonywać odrębnie dla każdego składnika majątkowego wchodzącego w skład zbywanego przedsiębiorstwa, przy uwzględnieniu w szczególności art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., zawierającego swego rodzaju normatywną klauzulę generalną, zgodnie z którą kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 tej ustawy. NUS zwrócił przy tym uwagę, że zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 pkt 45 u.p.d.o.f. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonywanych, według zasad określonych w art. 22a-22o, od tej części ich wartości, która odpowiada poniesionym wydatkom na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie środków lub wartości niematerialnych i prawnych, odliczonym od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym albo zwróconym podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Wskazywane wyłączenie jest uzasadnione charakterem odpisów amortyzacyjnych, których suma ma odpowiadać kosztom faktycznie poniesionym na nabycie (wytworzenie) środków trwałych. Jeżeli zatem podatnik faktycznie i w sensie ekonomicznym nie poniósł wydatku, bowiem został on jemu darowany, to brak jest podstaw, aby umożliwić podatnikowi zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów w formie odpisów amortyzacyjnych. Konsekwentnie, jeżeli środek trwały został darowany, nie jest możliwe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej wydatku na nabycie środka trwałego i odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej tego środka trwałego, które nie stanowiły kosztu uzyskania przychodu. Skoro wydatek na nabycie środka trwałego nie został de facto poniesiony, nie może być kosztem uzyskania przychodu ze zbycia tego składnika majątku.
Organ I instancji uznał, że w stanie faktycznym dotyczącym Strony brak jest możliwości zaliczenia całej niezamortyzowanej wartości początkowej środka trwałego do kosztów uzyskania przychodów. Koszt nabycia w opisanej sytuacji (darowany) nie został bowiem przez Podatnika poniesiony. NUS wskazał, że od 1 stycznia 2018 r. Podatnicy użytkujący środki trwałe otrzymane w drodze darowizny od darczyńcy, który je wcześniej amortyzował, mają prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów dokonywane od nich odpisy amortyzacyjne - o ile środek ten nie został już w całości zamortyzowany przez darczyńcę. Jeżeli natomiast nie były one amortyzowane, to naliczane od nich odpisy amortyzacyjne nie stanowią w firmie obdarowanego kosztów podatkowych. Natomiast do składników majątku przyjętych do używania przed 1 stycznia 2018 r. nie mają zastosowania opisane ograniczenia amortyzacyjne - stanowią one koszty podatkowe bez względu na to, czy otrzymany w darowiźnie środek trwały podlegał, czy też nie amortyzacji u darczyńcy.
W związku z tym, że otrzymany przez Podatnika w formie darowizny Wzór wspólnotowy nie był wcześniej amortyzowany przez darczyńcę, przy jego nabyciu podatnik skorzystał ze zwolnienia od podatku od spadku i darowizn, nie poniósł faktycznych wydatków na jego nabycie, to nie jest możliwe zaliczenie w 2018 r. do kosztów uzyskania przychodów niezamortyzowanej wartości początkowej tego wzoru w kwocie 12.375.200 zł, na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 45 pkt 45a lit. a) tiret 3 w zw. z art. 23 ust. 9 u.p.d.o.f. W konsekwencji Podatnik zawyżył w 2018 r. koszty uzyskania przychodów o kwotę 12.375.200 zł, w związku z zaliczeniem do kosztów niezamortyzowanej wartości początkowej znaku graficznego (Wzoru wspólnotowego), który otrzymał w darowiźnie od żony E. W. i na którego nabycie nie poniósł wydatku. Zawyżenie kosztów uzyskania przychodów spowodowało zaś zaniżenie kwoty należnej zaliczki za wrzesień. Przychody (12.378.700 zł), koszty (12.377.200 zł) i dochód (1.500 zł) za miesiąc wrzesień 2018 r. dotyczące firmy K. ujęto do wyliczenia zaliczek dopiero w grudniu 2018 r., co spowodowało zaniżenie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za wrzesień 2018 r. o kwotę 2.351.573 zł (tj. 2.355.840 zł - 4.267 zł).
W wyniku wniesionego przez Podatnika odwołania DIAS wydał decyzję, w której rozstrzygnął sprawę w sposób wskazany na wstępie. W kwestii odsetek za zwłokę od nieuregulowanej w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy za wrzesień 2018r., stwierdził, że uległy one przedawnieniu z końcem 2023 r. Zdaniem Organu odwoławczego, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ma podstaw do przyjęcia jak uczynił to NUS, że między Podatnikiem, a T. Sp. jawna miało miejsce datio in solutum. Nie doszło bowiem do rodzajowej zmiany pierwotnie określonego świadczenia gotówkowego (wniesienie wkładów pieniężnych) na świadczenie niepieniężne (wniesienie jako wkład przedsiębiorstwa). Datio in solutum opiera się na wzajemnej umowie między dłużnikiem i wierzycielem, a w przedstawionym stanie faktycznym przedmiotem zarówno jednej, jak i drugiej wierzytelności jest pieniądz (cena za umowę sprzedaży przedsiębiorstwa, wniesienie wkładu pieniężnego). Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, tak jak przyjął to Organ I instancji, że doszło do porozumienia (umowy) pomiędzy spółką jako wierzycielem, a jej wspólnikiem jako dłużnikiem do spełnienia innego świadczenia w miejsce świadczenia pierwotnego. Przeniesienie własności składników stanowiących przedsiębiorstwo nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży, z treści której nie wynikał zamiar stron do dokonania datio in solutum. Z przestawionych dokumentów, tj. umowy sprzedaży przedsiębiorstwa oraz uchwały o podwyższeniu udziałów wspólników T. Sp. jawna wynikało jaki był cel, zamiar stron dokonujących tych czynności prawnych oraz postanowienia umów dotyczące zapłaty ceny sprzedaży i sposobu wniesienia wkładów do spółki. Tym samym DIAS zarzuty Podatnika dotyczące dokonanej przez NUS kwalifikacji przychodu uzyskanego ze zbycia przedsiębiorstwa do przychodów, o których mowa w art. 14 ust. 2e i 2 f u.p.d.o.f., uznał za zasadne.