2. art. 42a uPIT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że na wspólnocie mieszkaniowej ciąży obowiązek sporządzenia informacji PIT-11, mimo że w opisanym stanie faktycznym nie dochodzi do wypłaty należności ani do spełnienia świadczenia stanowiącego przychód z art. 20 ust. 1 uPIT po stronie właścicieli lokali;
II. oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
3. art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111, ze zm.; dalej: o.p.) poprzez ocenę stanowiska Wspólnoty z pominięciem cywilnoprawnego charakteru pożytków z nieruchomości wspólnej oraz statusu wspólnoty mieszkaniowej jako jednostki organizacyjnej mogącej posiadać własny majątek, co doprowadziło do przyjęcia wykładni nieuwzględniającej istotnych elementów stanu prawnego sprawy, a przez to naruszającej zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
W uzasadnieniu skargi zauważono, że wskazane we wniosku pożytki mają służyć pokrywaniu wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, natomiast dopiero w części przekraczającej potrzeby nieruchomości wspólnej "przypadają" właścicielom lokali w stosunku do ich udziałów. Regulacja art. 12 ust, 2 u.w.l. nie stanowi zatem podstawy do przyjęcia, że każdy wpływ uzyskany z nieruchomości wspólnej prowadzi do powstania po stronie właścicieli lokali indywidualnego przysporzenia majątkowego.
W ocenie Wspólnoty, nie sposób przy tym utożsamiać użytego w art. 12 ust. 2 u.w.l. zwrotu "przypadają" z "otrzymaniem" albo "postawieniem do dyspozycji" w rozumieniu art. 11 ust. 1 uPIT. Pojęcie to oznacza jedynie, że dopiero po zaspokojeniu potrzeb nieruchomości wspólnej może dojść do wyodrębnienia nadwyżki stanowiącej przedmiot dalszych rozliczeń pomiędzy wspólnotą mieszkaniową a właścicielami lokali. Za takim rozumieniem art. 12 ust. 2 u.w.l. przemawia w ocenie skarżącej również jego wykładnia systemowa. Przepis ten powinien być bowiem odczytywany w ramach całej konstrukcji ustawy o własności lokali, opartej na założeniu, że nieruchomość wspólna pozostaje przedmiotem wspólnego zarządu właścicieli lokali, natomiast wspólnota mieszkaniowa stanowi jednostkę organizacyjną powołaną do gospodarowania tą nieruchomością. W konsekwencji przyjętej konstrukcji normatywnej pożytki i inne przychody uzyskiwane z nieruchomości wspólnej nie mogą być traktowane jako środki wchodzące do majątków poszczególnych właścicieli lokali. Do czasu pokrycia wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej pozostają one w sferze majątkowej wspólnoty mieszkaniowej i służą realizacji jej ustawowych zadań. Analogiczny wniosek wynika w ocenie skarżącej również z wykładni funkcjonalnej. Celem art. 12 ust. 2 u.w.l. jest zapewnienie pierwszeństwa finansowania kosztów utrzymania nieruchomości wspólnej przed ewentualnym rozdysponowaniem nadwyżki pomiędzy właścicieli lokali. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do wniosku, że każdy wpływ uzyskany z nieruchomości wspólnej podlega natychmiastowemu rozszczepieniu na udziały poszczególnych właścicieli, mimo że ustawodawca nakazuje w pierwszej kolejności przeznaczyć te środki na potrzeby nieruchomości wspólnej. Przyjęta przez organ wykładnia pozostawałaby w sprzeczności zarówno z funkcją wspólnoty mieszkaniowej, jak i z celem przytaczanej wielokrotnie treści przepisu art. 12 ust. 2 u.w.l. Zdaniem Skarżącej przepis art. 12 ust. 2 u.w.l. ma charakter szczególny wobec ogólnych reguł współwłasności i w sposób autonomiczny reguluje los pożytków z nieruchomości wspólnej, nakazując ich uprzednie przeznaczenie na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem tej nieruchomości .
Strona wniosła o uchylenie interpretacji indywidualnej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ nie zgodził się z zarzutami skarżącej, podtrzymał stanowisko przedstawione w interpretacji indywidualnej i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że – zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Stosując odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uchyla interpretację w całości albo w części, jeżeli stwierdzi (a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub (c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku niestwierdzenia podstaw do uwzględnienia skargi na interpretację skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, że organ interpretacyjny rozpatruje sprawę wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu podatnika, stanu faktycznego przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez podatnika oceny prawnej (stanowiska podatnika). Organ nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. Następnie organ przedstawia stanowisko wyłącznie w odniesieniu do tych okoliczności, ustosunkowując się do stanowiska wnioskodawcy, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku powinien wskazać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i § 2 o.p.).
Wyjaśnić trzeba, że kontrola sądu administracyjnego w sprawach skarg na interpretacje indywidualne polega na ocenie tego, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej został przyjęty stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe przedstawione przez podatnika we wniosku o interpretację, a jeśli tak, to czy organ – w zakresie objętym zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną – przestrzegał przepisów postępowania oraz prawidłowo zinterpretował przepisy prawa materialnego i ocenił ich zastosowanie.
Rozstrzygnięcie sporu wymaga zatem oceny zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie w zakresie zarzutów podniesionych w skardze oraz powołanej podstawy prawnej.
Spór dotyczy tego, czy organ zasadnie uznał, że uzyskanie przez Wspólnotę przychodów z tytułu wynajmu elewacji budynku i ich przekazanie na fundusz remontowy spowoduje powstanie po stronie członków wspólnoty przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Przywołując ramy prawne sprawy, wskazać trzeba przede wszystkim na art. 6 u.w.l., zgodnie z którym ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana.
Jak wynika z art. 12 ust. 2 ww. ustawy, pożytki i inne przychody z nieruchomości wspólnej służą pokrywaniu wydatków związanych z jej utrzymaniem, a w części przekraczającej te potrzeby przypadają właścicielom lokali w stosunku do ich udziałów. W takim samym stosunku właściciele lokali ponoszą wydatki i ciężary związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej w części nieznajdującej pokrycia w pożytkach i innych przychodach.
W uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2007 r., III CZP 65/07, przesądzono, że wspólnota mieszkaniowa, działając w ramach przyznanej jej zdolności prawnej, może nabywać prawa i obowiązki do własnego majątku. Uchwale tej nadano moc zasady prawnej.
W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że wspólnota mieszkaniowa jest podmiotem prawa cywilnego (ułomną osobą prawną). Należy jednak podkreślić, że charakteryzuje się cechami różniącymi ją nie tylko od osób prawnych, ale także od innych osób ustawowych, w szczególności od handlowych spółek osobowych. Jest to jednostka organizacyjna, której powstanie nie zostało uzależnione od dokonania czynności prawnej; powstaje ex lege z chwilą wyodrębnienia w danej nieruchomości lokalu, którego właścicielem jest inna osoba niż właściciel nieruchomości. Wspólnota nie podlega też likwidacji, gdyż istnieje tak długo, jak długo występuje stan, od którego ustawa uzależnia powstanie tego podmiotu. Cechy te nie wykluczają jednak uznania jej za osobę ustawową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania "dla siebie", a więc do własnego majątku.
Jak uzasadnił SN, przyjęcie, że wspólnota mieszkaniowa jest podmiotem stosunków cywilnoprawnych, oznacza, iż może ona posiadać majątek odrębny od majątków właścicieli lokali (majątek własny). W skład tego majątku mogą jednak wejść jedynie prawa i obowiązki związane z gospodarowaniem nieruchomością wspólną, gdyż, jak wskazano, z przepisów ustawy o własności lokali wynika ograniczenie zakresu zdolności prawnej wspólnoty mieszkaniowej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lipca 2008 r., II FSK 588/07 – podzielając ocenę prawną SN przyjętą w ww. uchwale – uznał, że wspólnota mieszkaniowa jest, jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. NSA w uzasadnieniu wyroku zakwestionował słuszność poglądu, jakoby wspólnota mieszkaniowa nie mogła posiadać własnego majątku.
Wyjaśnić trzeba, że w literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, że z art. 12 ust. 2 u.w.l. wynika kategoryczny zakaz wypłacania właścicielom lokali dochodów, które przynosi nieruchomość wspólna, a które są konieczne na jej utrzymanie. Chociaż przychód jest uzyskiwany z zarządzania rzeczą wspólną, która jest własnością właścicieli lokali, to przychód (pożytek) z niej wchodzi do majątku operacyjnego, którego właścicielką jest wspólnota mieszkaniowa (I. Szymczak, Własność lokali. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2023, komentarz do art. 12).
Sąd w składzie wyrokującym w niniejszej sprawie podziela te poglądy.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, DKIS błędnie uznał, że uzyskanie przez Wspólnotę przychodów z tytułu wynajmu elewacji budynku i ich przekazanie na fundusz remontowy spowoduje powstanie po stronie członków wspólnoty przysporzenia majątkowego podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ocenie Sądu ww. czynsz z najmu, będący przejawem wykonywania przez Wspólnotę działalności w zakresie gospodarowania zasobami mieszkaniowymi, stanowi jej przychód jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych, który zasila majątek własny Wspólnoty i służy pokrywaniu wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 10 września 2026 r., I SA/Wr 427/26). Dopiero w przypadku, gdy Wspólnota zaspokoi wszelkie wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, ww. przychód z najmu – w części przekraczającej wskazane wyżej potrzeby Wspólnoty – będzie przypadał (po wydzieleniu z majątku własnego Wspólnoty) właścicielom lokali w stosunku do ich udziałów. Do czasu ewentualnego podziału ww. przychodu z najmu po stronie właścicieli lokali nie powstaje przysporzenie (przychód), do którego miałyby zastosowanie wskazane w interpretacji indywidualnej przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, wobec opisanego wyżej braku przychodu właścicieli lokali, na Wspólnocie nie będzie ciążyła wynikająca z art. 42a uPIT powinność sporządzenia i przesłania właścicielowi lokalu oraz urzędowi skarbowemu informacji podatkowej PIT-11.
Zarzut naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 14h o.p. poprzez prowadzenie postępowania interpretacyjnego w sposób naruszający zasadę zaufania do organów podatkowych nie jest zasadny. Samo przyjęcie przez organ wykładni przepisów prawa materialnego odmiennej od przedstawionej przez Wspólnotę we wniosku nie mogło naruszyć procesowej zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja narusza przepisy art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 uPIT w zw. z art. 6 oraz art. 12 ust. 2 u.w.l. oraz art. 42a uPIT, przez dopuszczenie się błędu ich wykładni i niewłaściwej oceny co do zastosowania, co stanowiło podstawę do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 146 § 1 p.p.s.a. i uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej w całości.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej DKIS powinien uwzględnić ocenę Sądu zawartą w niniejszym uzasadnieniu wyroku.
O kosztach postępowania sądowego (697 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, uwzględniając uiszczony wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł), ustalone według stawki z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1687).