Odnosząc się do kolejnej spornej kwestii, zakwalifikowania części budynku, jako "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej", SKO wskazało, że wszystkie budynki, budowle i grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkami przewidzianymi w art. 1a ust. 2a u.p.o.l., są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i podlegają opodatkowaniu według najwyższych stawek. Sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę nieruchomości skutkuje, bowiem tym, że dany budynek, budowla czy grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Następnie Organ odwoławczy wyjaśnił, że oceniając istnienie związku nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, należy wziąć pod uwagę status podatnika i charakter jego działalności. Jest to szczególnie widoczne w przypadku osób fizycznych, u których obok sfery związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, w każdym przypadku można wyróżnić także sferę prywatną. Nieruchomość posiadana przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną nie jest związana z prowadzoną działalnością gospodarczą, jeżeli można ją powiązać wyłącznie z jego sferą prywatną. Jeżeli w funkcjonowaniu danego podmiotu można wyodrębnić działalność gospodarczą, o której mowa art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., a także działalność, która nie spełnia tej definicji, to w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, sam fakt prowadzenia przez ten podmiot działalności gospodarczej nie uzasadnia twierdzenia, że wszystkie posiadane przez niego nieruchomości są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Z natury rzeczy nieruchomość posiadana przez osobę fizyczną może być faktycznie związana z innym rodzajem działalności, niż działalność gospodarcza, bowiem aktywność człowieka obejmuje wiele pól.
W realiach przedmiotowej sprawy zdaniem SKO w sposób niebudzący wątpliwości ustalono bowiem, że Skarżący prowadzi zgłoszoną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej działalność gospodarczą. Zgodnie z Ewidencją zakres prowadzonej przez Stronę działalności jest szeroki. Jako jeden z przedmiotów działalności przedsiębiorcy został podany zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. SKO wyjaśniło, że Skarżący nabył nieruchomość nie do majątku prywatnego, lecz do majątku przeznaczonego do wykonywania działalności gospodarczej. Jak już wyżej wskazano, Skarżący jest osobą fizyczną, ale także przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, wobec czego te składniki jego majątku, które są związane z działalnością gospodarczą, w tym także sporna nieruchomość (część budowli), nie stanowi jego majątku prywatnego w tym znaczeniu, jakie wynika z przywołanych orzeczeń. Zdaniem SKO decydujące dla takiej oceny jest treść postanowienia z dnia 24 lutego 2020 r. sygn. akt [...], w którym Sąd Rejonowy w Legnicy I Wydział Cywilny postanowił przysądzić prawo własności do nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem usługowym: sala weselna wraz z zapleczem biurowo-mieszkalnym na rzecz nabywcy Skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Także w zawartej dnia 10 lutego 2020 r. w formie aktu notarialnego przedwstępnej umowie sprzedaży ww. nieruchomości Skarżący nie występuje jako osoba prywatna lecz jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą. Zdaniem SKO Skarżący jest podmiotem gospodarczym i wyłącznie w tej roli występuje w obrocie gospodarczym; nabycia spornej nieruchomości dokonał jako podmiot gospodarczy, a następnie ujął ją w ewidencji księgowej oraz ewidencji środków trwałych w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, korzystając w ten sposób z możliwości zwiększenia kosztów uzyskania przychodów dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym z tytułu przychodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej. Grunt i budynki z chwilą ujęcia w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych stały się elementem prowadzonego przez skarżącego przedsiębiorstwa i są związane z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą. Zdaniem SKO skoro Skarżący samodzielnie zadecydował o zaliczeniu określonego obiektu do składników majątkowych prowadzonego przedsiębiorstwa, jego związek z działalnością gospodarczą nie powinien budzić wątpliwości. Zdaniem Organu odwoławczego bez wpływu na tę ocenę pozostaje natomiast podnoszona okoliczność, iż Strona faktycznie nie mogła na spornej nieruchomości prowadzić działalności gospodarczej, gdyż mimo prowadzonej egzekucji komorniczej była właścicielka z rodziną nie opuściła tej nieruchomości, gdzie zamieszkiwała. Ten argument Skarżącego zdaniem SKO nie wystarcza do oceny, że sporna nieruchomość nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Zdaniem Organu odwoławczego nie ma znaczenia, że - jak twierdzi Skarżący - część pomieszczeń nie jest użytkowana i stanowi samowolę budowlaną, co zostało potwierdzone dokumentami Inspektoratu Nadzoru Budowlanego.
Zdaniem SKO prawidłowo przyjęto, że dla stwierdzenia obowiązku podatkowego istotne jest istnienie budynków i ich użytkowanie, a ściślej rzecz ujmując zakończenie budowy bądź rozpoczęcie użytkowania przed ostatecznym wykończeniem. Te okoliczności w odniesieniu do przedmiotowego budynku zostały w sposób bezsporny spełnione. Nie ulega wątpliwości, zdaniem Organu odwoławczego, że zakończenie jego budowy bądź rozpoczęcie użytkowania miało miejsce przed 2020 r. skoro budynek ten był przedmiotem nabycia w tym roku podatkowym. Ponadto Skarżący nie kwestionował przyjętej przez Organ I instancji powierzchni tego obiektu, ustalonej na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 24 października 2023 r. Jednocześnie, zdaniem SKO, bez wpływu na zasadność opodatkowania tego budynku pozostaje podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że część jego pomieszczeń nie jest użytkowana i stanowi samowolę budowlaną. Przepisy prawa podatkowego uzależniają bowiem opodatkowanie budynków od określonego stanu faktycznego (zakończenia budowy lub rozpoczęcia użytkowania przed ostatecznym wykończeniem budynków), a nie stanu prawnego (uzyskania prawa do wybudowania lub użytkowania budynków). Wynika to wprost z art. 6 ust. 2 u.p.o.l., który w zakresie określenia momentu powstania obowiązku podatkowego odwołuje się do zakończenia budowy oraz rozpoczęcia użytkowania budynku lub budowli (lub ich części) przed ich ostatecznym wykończeniem bez względu na to, czy zostały spełnione przesłanki budowy i użytkowania tych obiektów przewidziane w przepisach prawa budowlanego.
W zakresie opodatkowania gruntów SKO wskazało, że zabudowany budynkiem grunt działki nr [...] należy opodatkować z zastosowaniem stawki pozostałej. Mianowicie z ustalonych wyżej okoliczności wynika, że przeważająca część budynku związana jest z prowadzeniem działalności gospodarczej, zaś postała jej część to powierzchnia mieszkalna. W sytuacji, kiedy na tej samej działce gruntu położony jest budynek będący w części budynkiem mieszkalnym, a w części mający przeznaczenie niemieszkalne oczywiste jest, że grunt musi jednocześnie być związany z korzystaniem z części mieszkalnej i z części niemieszkalnej budynku, choćby przez umożliwienie dojścia do oddzielnych wejść do obydwu części budynku. Związanie gruntu z budynkiem mieszkalnym, a ściślej w tym przypadku, z częścią mieszkalną budynku o zróżnicowanym przeznaczeniu, powoduje, że nie może zostać grunt ten zakwalifikowany jako związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jest on bowiem objęty wyłączeniem z tej kategorii gruntów przewidzianym w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy, według którego do wyłączenia wystarczające jest, aby grunt był związany z budynkiem mieszkalnym. Oznacza to, że jeżeli grunt jest związany z budynkiem będącym w części budynkiem mieszkalnym, a w części budynkiem niemieszkalnym związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, to nie może być zaliczony do gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ponieważ związanie z budynkiem w części będącym budynkiem mieszkalnym przesądza o wyłączeniu z kategorii gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W skardze na powyższą decyzję Strona wniosła o jej uchylenie, zarzucając:
- obrazę przepisu prawa materialnego w postaci art. 3 u.p.o.l, art. 140 i art. 336 K.c. skutkujących przyjęciem, iż odwołujący się był podatnikiem podatku od nieruchomości w okresie od prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności do czasu skutecznego opróżnienia nieruchomości przez komornika sądowego;
- obrazę przepisów postępowania w postaci art. 6, 7a, 8, 11 k.p.a. oraz art. 120- 122, 124 O.p. przez zaniechanie pozyskania dokumentacji formalnoprawnej dla przedmiotowej nieruchomości mającej wpływ na wysokość i wymiar podatku, zwłaszcza że poprzedni właściciel dopuścił się samowoli budowlanej, która może skutkować nakazem rozbiórki;
- obrazę art. 21 ust. 1 prawa geodezyjnego i kartograficzne i 26 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez przyjęcie przez organ I i II instancji, wbrew wnioskowanym przez odwołującego się czynnościom o uzyskanie dokumentów z ewidencji geodezyjnej i kartograficznej, iż przedmowie zabudowania mają taki charakter, jak w dokumentach sporządzonych z udziałem komornika sądowego zbywającego niniejszą nieruchomość i treścią księgi wieczystej, podczas gdy w/w dokumenty geodezyjne i kartograficzne wiodą prym przed treścią księgi wieczystej, co skutkowało niekorzystnym zakwalifikowaniem obiektów przez organ podatkowy wg. wyższej stawki podatkowej;
- obrazę przepisów postępowania w postaci art.180 i 181 oraz art.187 ordynacji podatkowej przez nie uzyskanie dokumentacji z ewidencji budynków na przedmiotowych nieruchomościach za lata 2020-2024 celem ustalenia charakteru budynków, co miało wpływ na błędne ustalenie i przyjmowanie dla podatnika podstawy opodatkowania;
- obrazę przepisów postępowania w postaci art. 180 i 181 oraz art. 187 ordynacji podatkowej przez przyjęcie, iż odwołujący się prowadził jedynie działalność gospodarczą, podczas gdy w roku podatkowym będącym przedmiotem zaskarżonej decyzji, jak i później do 2023 r. był rolnikiem, co miało wpływ na wartość i podstawę opodatkowania, gdyż w czasie oględzin podatnik wskazywał na częściowe wykorzystanie rolnicze nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. z późn. zm.– w skrócie p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów zgodnie z przepisem art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.) - na wniosek organu wobec którego strona nie wniosła sprzeciwu.
Przedmiotem sporu w sprawie jest zarówno to, kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości i jak wysokość właściwej stawki opodatkowania, a także prawidłowe Określenie przedmiotu opodatkowania.
W ocenie skarżącego nie jest on podatnikiem. Nieprawidłowo ustalono przedmiot opodatkowania, a także nienależne są stawki najwyższe związane z nieruchomościami związanymi z działalnością gospodarczą.
W tym zakresie, w ocenie Sądu, organy nie ustaliły w sposób należyty stanu faktycznego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 21 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.) Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. "Organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego nie mogą przyjąć innej podstawy opodatkowania niż ta, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Wiążący charakter danych zawartych ewidencji gruntów i budynków wynika z faktu, że posiada ona walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Związanie organu podatkowego treścią ewidencji gruntów i budynków powoduje, że organy podatkowe nie mogą pominąć danych z ewidencji w toku postępowania podatkowego. Co więcej, nie są także uprawnione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w ewidencji oraz do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie wielkości gruntu lub jego przeznaczenia."( Wyrok WSA w Rzeszowie z 10.12.2024 r., I SA/Rz 397/24, LEX nr 3793677) "Organ podatkowy, przy wymiarze podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego, związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o klasyfikacji gruntów i danych tych nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. Aby podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, zainteresowany podmiot powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty, powołując się na to, że wpis w ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Dopóki dane nie zostaną zmienione w ewidencji, organy podatkowe mają obowiązek wyliczenia podatku na ich podstawie i co do zasady nie są władne do kwestionowania czy też korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków." (Wyrok NSA z 14.05.2025 r., III FSK 1220/23, LEX nr 3876473.)
Ze znajdującego się w aktach (k.15) zawiadomienia o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych wynika, że sporna nieruchomość obejmuje grunty oznaczone jako Bi, Br-RIIIa i RIIIa – a więc częściowo grunty rolne. Budynki zaś oznaczone są, jako budynki gospodarstw rolnych. Organy natomiast uznały, że budynki są budynkami pozostałymi, związanymi z działalności gospodarczą. W decyzji brak jest wyjaśnienia, na jakiej podstawie organy pominęły w tym zakresie dane wynikające z ewidencji.
Ustawa o podatku rolnym reguluje opodatkowanie gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne. Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 pkt 1 i § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219) do użytków rolnych zalicza się:
- grunty orne (oznaczone symbolem R),
- łąki trwałe (oznaczone symbolem Ł),
- pastwiska trwałe (oznaczone symbolem Ps),
- sady (oznaczone symbolem S),
- grunty rolne zabudowane (oznaczone symbolem Br),
- grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych (oznaczone symbolem Lzr),
- grunty pod stawami (oznaczone symbolem Wsr),
- grunty pod rowami (oznaczone symbolem W),
- nieużytki (oznaczone symbolem N).
Podatnikami tego podatku są, między innymi, osoby fizyczne będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 u.p.r.). Przy czym jeżeli grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 i 7 (art. 3 ust. 5 u.p.r.).
Według art. 4 ust. 1 u.p.r., podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Podatek rolny za rok podatkowy wynosi od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 - równowartość pieniężną 2,5 q żyta - obliczone według średniej ceny skupu żyta za 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy, a od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 - równowartość pieniężną 5 q żyta (art. 6 ust. 1 u.p.r.). Z kolei podatek od nieruchomości ustalany jest na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70 z późn. zm.- dalej: u.p.o.l.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty. Nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem grunty stanowiące użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.).
Natomiast organy przyjęły, że budynki są związane z działalnością gospodarczą, natomiast grunty potraktowały, jako "pozostałe". Ustalenie to pozostaje wprost w sprzeczności z treścią ewidencji gruntów i budynków.
Grunty rolne mogą być wprawdzie opodatkowane podatkiem od nieruchomości, ale tylko w wypadku, gdy zajęte zostały na prowadzenie działalności gospodarczej. Tymczasem w niniejszej sprawie organy skoncentrowały się na kwestii posiadania gruntów przez osoby prowadzącą działalność gospodarczą, a nie na zajętości ich na działalność gospodarczą. Pojęcia te nie są natomiast tożsame.
W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że przez grunty "zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" należy rozumieć faktyczne wykonywanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (por. np. wyroki NSA: z 14 września 2022 r., sygn. akt III FSK 605/22, z 28 października 2019 r., sygn. akt II FSK 1652/19, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rzeczywiste wykonywanie na gruntach rolnych czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej, w sposób trwały, nieincydentalny, świadczy o zaistnieniu takiego stanu. Nie jest przy tym konieczne stwierdzenie, że wyłączona jest w ogóle możliwość prowadzenia na tych gruntach innego rodzaju działalności. Jednocześnie zwrócić uwagę należy, że z przesłanki tej nie wynika, aby na gruntach zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej nie mogła być prowadzona inna działalność, o ile specyfika prowadzonej działalności gospodarczej na to pozwala. Nie ma to jednak wpływu na opodatkowanie takich gruntów, o ile są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej oraz jest to zasadniczy - gospodarczy cel ich wykorzystywania" (por. wyrok NSA z 14 września 2022 r., sygn. akt III FSK 607/22).
W ocenie sądu ustaleń, co do spełniania tej przesłanki w decyzji w ogóle nie zawarto. W tej kwestii istotne pozostają natomiast ustalenie w zakresie posiadania spornej nieruchomości.
W tym zakresie za prawidłowe natomiast należy uznać ustalenia organów, co do tego, iż skarżący jest podatnikiem. Według art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (tzn. z wyjątkiem gruntów będących w posiadaniu samoistnym, w przypadku, których obowiązek podatkowy ciąży na takim posiadaczu). W myśl art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli dany grunt stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy w takim przypadku ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6 (nie mających w rozpatrywanej sprawie zastosowania). Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia.
Obowiązek podatkowy skarżącego zostałby wyłączony tylko w wypadku, gdyby inna osoba była posiadaczem samoistnym. W tym zakresie zgodzić się należy z organami, że korzystanie z nieruchomości przez osoby trzecie nie jest tożsame z objęciem nieruchomości w posiadanie samoistne. W rzeczywistości, z ustalonego stanu faktycznego nie wynika, aby osoba zamieszkująca na nieruchomości miała wolę władania nieruchomością jak właściciel. Nie jest więc niewątpliwie podatniczką podatku od nieruchomości.
Natomiast fakt, że podatnik jest właścicielem nieruchomości, nie przesądza o tym, że nieruchomość ta jest wykorzystywana w ramach działalności gospodarczej. Jak wskazano wyżej, nieruchomość oznaczona jest częściowo jako rolna, a w związku z tym dla opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości konieczne jest wykazanie, że została zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Dla ustalenia zajęcia nieruchomości na prowadzenie działalności gospodarczej istotne jest kryterium posiadania i to w znaczeniu cywilistycznym. Odwołanie się do prawa cywilnego jest o tyle zasadne, że przepisy u.p.o.l. nie zawierają legalnej definicji posiadania, jak też innych wskazówek pozwalających na nadanie innej treści temu pojęciu. Uwzględniając zatem obowiązujące reguły wykładni prawa należało posiłkowo sięgnąć do istniejących norm prawnych regulujących te kwestie.
Zgodnie z art. 140 k.c. właściciel rzeczy może w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Posiadanie jest jednym z uprawnień właściciela. Do atrybutów korzystania z rzeczy tradycyjnie zalicza się uprawnienia do posiadania (ius possidendi), do używania rzeczy (ius utendi), do pobierania pożytków i innych przychodów z rzeczy (ius fruendi) oraz do dyspozycji faktycznych (ius abutendi).
Posiadanie może także nie być związane z uprawnieniami właścicielskimi i sprowadzać się wyłącznie do określonego stanu faktycznego. Art. 336 k.c. stanowi bowiem, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Posiadanie w ujęciu art. 366 k.c. przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 1996, s. 378). Posiadanie występuje zatem przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie.
Już w wyroku z dnia 15 czerwca 1972 r. sygn. akt III CRN 121/72 (LEX nr 7096) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą.
Tymczasem, oceniając fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości, organy skupiły się wyłącznie na wykazaniu jego woli władania nieruchomością jak właściciel. (Animus). Pominęły natomiast zupełnie kwestie rzeczywistego dysponowania nieruchomością. Nie zbadały tego, w jakim zakresie w roku podatkowym skarżący miał do nieruchomości dostęp, czy mógł z niej korzystać w pełni i z wyłączeniem osób trzecich. Co więcej, z faktów ustalonych przez organy zdaje się wynikać wprost, iż- co najmniej do części nieruchomości - skarżący dostępu nie miał, a korzystały z niej wbrew jego woli osoby trzecie.
W takich warunkach nieuzasadnione jest twierdzenie, że nieruchomość była w całości w posiadaniu skarżącego i że była zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Brak więc podstaw do zastosowania do całości nieruchomości najwyższej stawki podatkowej.
Organy podatkowe nie ustaliły także w sposób prawidłowy podstawy opodatkowania. W szczególności nie wyjaśniły, jaka jest rzeczywista powierzchnia budynku. W tym zakresie trafne jest stwierdzenie SKO, iż o opodatkowaniu budynków nie przesądza formalne zakończenie budowy, a przyjęcie ich do użytkowania. Jednakże organy w ogóle nie wskazały w decyzji, na jakiej podstawie uznają, że rozbudowywana część budynku jest przyjęta do użytkowania. W tym zakresie w ogóle brak ustaleń.
Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej.
Wskazać także należy, iż zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. "Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." "Wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 O.p. nakładający na organ powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ podatkowy zobowiązany jest, więc zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego. Powyższe obowiązki nałożone zostały nie tylko na organ rozstrzygający w pierwszej instancji, ale również na podatkowy organ odwoławczy. (...)" (wyrok WSA w Warszawie z 16.11.2009 sygn. akt III SA/Wa 1049/09 LEX nr 558078) Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji (wyrok wsa w Krakowie z 10.12.2009 sygn. akt I SA/Kr 1203/09 LEX nr 549810).
Niepełne ustalenia faktyczne w zakresie zarówno zajęcia nieruchomości na działalność gospodarczą jak i faktu zakończenia rozbudowy budynku skutkują naruszeniem przepisów prawa materialnego. Organy podatkowe przyjęły, bowiem w istocie, że sam fakt, iż właścicielem nieruchomości rolnej jest osoba będąca przedsiębiorcą, powoduje, że jest ona zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Tymczasem zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej oznacza faktyczne wykonywanie działalności na gruncie rolnym, nie zaś samą abstrakcyjną przydatność tego gruntu do działalności gospodarczej. Jednocześnie nie jest prawidłowo ustalona podstawa opodatkowania, skoro organy nie ustaliły w ogóle czy powstał obowiązek podatkowy, co do całości budynku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Organy w pierwszej kolejności powinny wyjaśnić czy sporna nieruchomość zajęta była na prowadzenie działalności gospodarczej. Dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli na opodatkowanie jej stawką najwyższą. W dalszej kolejności organy winny wyjaśnić rozbieżności pomiędzy dokonanym przez komornika opisem nieruchomości a danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. W szczególności winny ustalić, czy dokonywana rozbudowa budynku została zakończona w rozumieniu przepisu art. 6 ust 2 u.p.o.l.
O kosztach postępowania sądowego (36 095 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis od skargi (400 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w postepowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji (3600 zł), ustalone według stawki z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).