2. art. 33 § 1 i § 2 w zw. z art. 9 k.p.a. przez błędną i zawężającą wykładnię zakresu pełnomocnictwa złożonego dnia 12 sierpnia 2024 r., polegającą na nieuwzględnieniu pełnego zakresu upoważnienia do reprezentacji Skarżącego we wszystkich czynnościach postępowania egzekucyjnego, co skutkowało nieuzasadnionym ograniczeniem prawa Skarżącego do korzystania z profesjonalnej pomocy prawnej.
3. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób rażąco naruszający zasadę budowania zaufania obywatela do organów administracji publicznej, polegające na arbitralnym działaniu organu egzekucyjnego, egzekwowaniu nieistniejących zobowiązań podatkowych oraz pomijaniu ustanowionego pełnomocnika, co doprowadziło do pogwałcenia podstawowych standardów uczciwości i lojalności administracji wobec strony postępowania.
4. naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - poprzez ponowne zajęcie i wyegzekwowanie tej samej wierzytelności, podczas gdy zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym zostało już wcześniej zaspokojone (wyegzekwowane) i w związku z tym nie istniało w dochodzonym zakresie (zarzut nieistnienia lub wcześniejszego wykonania obowiązku).
5. naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej należności podatkowej pomimo jej przedawnienia, tj. dochodzenie zobowiązania podatkowego, które wygasło wskutek upływu terminu przedawnienia (zarzut wygaśnięcia lub braku wymagalności obowiązku, w związku z art. 70 § 1 O.p.).
III. Naruszenie przepisów Konstytucji RP, tj.: art. 2 Konstytucji RP poprzez prowadzenie przez organ egzekucji administracyjnej w sposób sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, polegający na niezgodnym z prawem egzekwowaniu należności podatkowych nieistniejących lub prawomocnie uchylonych, oraz rażącym naruszeniu praw strony poprzez ignorowanie przepisów o doręczeniach i reprezentacji procesowej.
Do skargi Strona dołączyła protokół zapoznania się przez pełnomocnika z aktami z dnia 30 października 2024 r., pełnomocnictwo
Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o:
• uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia DIAS z dnia 5 maja 2025 r., wraz z poprzedzającym je postanowieniem NUS z dnia 3 marca 2025 r., jako wydanych z naruszeniem prawa;
• zasądzenie od DIAS na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
W dalszym piśmie procesowym Strona wskazała na pismo NUS z dnia 7 lipca 2025 r., którym organ ten doręczył zajęcie wierzytelności "pominiętemu" wcześnie pełnomocnikowi, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu. Zarzucono ponownie nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji i zastosowanym środku egzekucyjny, co zdaniem Strony skutkowało, że środek ten nie przerywał biegu termin przedawnienia. Zarzucono tez przedawnienie zobowiązania podatkowego. W odpowiedzi na pismo procesowe Strony, DIAS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i odpowiedzi na skargę. Również Strona w replice do odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje zarzuty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie DIAS z dnia 5 maja 2025 r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie NUS w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej.
Badając też rozpoznawaną sprawę w wyżej zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US, jak tego domagała się Strona skarżąca.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Co ważne skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Wobec tego, w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13, CBOSA).
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się zatem o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, wymagalności czy istnienia dochodzonych należności (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; CBOSA). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11; CBOSA).
Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, iż na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12) lit. a) tiret 5 u.p.e.a. zaś jego zastosowanie reguluje przepis art. 89 u.p.e.a.
I tak, zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Aktualnie w judykaturze nie budzi żadnych wątpliwości to, że o pierwszej czynności postępowania egzekucyjnego w administracji musi być zawiadomiony bezpośrednio zobowiązany. Dopiero w toku tego postępowania może być zgłoszony lub ustanowiony pełnomocnik. Od momentu zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnika organ egzekucyjny zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 2328/10 i II FSK 2327/10; z 11 września 2007 r., sygn. akt II FSK 990/06, uchwała NSA z dnia 16 czerwca 2025 r. sygn. akt III FPS 1/25, pkt 3.7 uchwały, CBOSA). W sprawie będącej przedmiotem oceny pełnomocnik został ustanowiony dopiero po ponownym wszczęciu postępowania egzekucyjnego i dokonaniu zajęcia egzekucyjnego, zatem ewentualne pełnomocnictwa złożone wcześniej, tj. przed wszczęciem postepowania, nie mogły mieć wpływu na konieczność doręczenia zawiadomienia o ww. czynnościach bezpośrednio Zobowiązanego.
Organ egzekucyjny, wystawiając w dniu 9 stycznia 2025 r. zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z ww. tytułu i przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności, którego wezwał jednocześnie, aby bez zgody organu nie uiszczał Stronie tejże należności lecz niezwłocznie w terminie 7 dni od dnia doręczenia złożył organowi oświadczenie wymagane przepisem art. 89 § 3 p.p.s.a. oraz skuteczne powiadamiając o tym zajęciu Stronę skarżącą, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów u.p.e.a. Sąd nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienie z dnia 9 stycznia 2025 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy przewidziane art. 67 § 2 u.p.e.a., między innymi: numery tytułów wykonawczych, kwotę należności oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Na zawiadomieniu widnieje też informacja o elektronicznie złożonym podpisie z podaniem imienia i nazwiska osoby podpisującej, zajmowanego stanowiska oraz daty złożenia podpisu. Zgodnie natomiast z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz pieczęci organu egzekucyjnego. Ponadto zostało ono sporządzone zgodnie ze wzorem określonym (w załączniku nr 6) ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów, z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 426 ze zm.). Żaden z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakazuje aby, w zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności koniecznym było wskazanie konkretnej wierzytelności pieniężnej czy tez jej wysokości,
Podsumowując, należało zatem stwierdzić, że organ realizując zajęcie podanej innej wierzytelności pieniężnej, zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 025 r. wypełniło wszystkie wymagania prawem przewidziane.
Sąd wyjaśnia ponadto, iż jak już wcześniej wskazano, w postępowaniu skargowym dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Organ wobec tego nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. Co należy zaznaczyć organ nie może, rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., badać kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych, istnienia, czy wymagalności lub kwestii wcześniejszego zajęcia wierzytelności w innym postępowaniu. Zatem żądanie analizy tych kwestii w toku tego postepowania nie znajduje podstaw prawnych.
W konsekwencji powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie NUS nie naruszają przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie brak jest podstaw do ich uchylenia.
Dodatkowo, Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając zatem na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd uznał, że skarga Strony jest nieuzasadniona i w konsekwencji podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.