Zdaniem SKO, postulat niezwłoczności powiadomienia bardziej spełnia naklejka na pojemniku, niż korespondencja pisemna, kierowana do właściciela nieruchomości po dokonaniu przez podmiot odbierający odpady szeregu czynności zmierzających do ustalenia, kto jest takim właścicielem, jakie są zasady reprezentacji takiego podmiotu, gdzie jest jego siedziba i jaki jest jego adres korespondencyjny. Podkreślono, że podmiot odbierający odpady nie dysponuje dostępem do zbioru danych osobowych właścicieli nieruchomości i osób ich reprezentujących, adresów korespondencyjnych osób prawnych, zatem postulat by podmiot taki kierował korespondencję do właściciela nieruchomości jest po prostu niewykonalny. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołał natomiast orzecznictwo sądów administracyjnych, w świetle którego posługiwanie się naklejkami na pojemnikach czy też pozostawienie informacji w skrzynce pocztowej jest powiadomieniem, o którym mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.
Kolegium podzieliło również stanowisko organu pierwszej instancji, że częstotliwość naruszeń zasad segregacji odpadów czy też ilość odpadów umieszczonych w niewłaściwym pojemniku nie ma wpływu na ocenę realizacji obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zdaniem SKO pogląd ten jest już ugruntowany w orzecznictwie i znajduje swe oparcie zarówno w sposobie sformułowania przepisów, które ustanawiają taki obowiązek, jak i w treści art. 6ka u.c.p.g. Ustawodawca nie różnicuje bowiem sytuacji właściciela nieruchomości w odniesieniu do takich przesłanek i każdy przypadek niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów obliguje organ administracji do określenia opłaty podwyższonej. Ustawodawca nie przewidział przy tym systemu rozliczeń dniowych czy tygodniowych usług z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi, a miesięczny, co oznacza, że także obowiązek segregacji odpadów rozliczany jest w odniesieniu do takiego właśnie wymiaru czasu. W art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wprost stwierdza się, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określa się właśnie za miesiąc lub miesiące, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
W ocenie SKO organ administracji nie ma także obowiązku weryfikować, jakie możliwości kontroli zawartości pojemników ma właściciel nieruchomości, bowiem ustawodawca wyraźnie wskazuje, na kim ciąży obowiązek gromadzenia odpadów we właściwy sposób, jak i to, kto ponosi konsekwencje niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zaznaczono przy tym, że jak wyjaśnił Prezydent, pojemniki na odpady zmieszane są również pojemnikami do selektywnej zbiórki odpadów, do których można wrzucać tylko odpady pozostałe po wysegregowaniu odpadów z frakcji podlegającej ich selektywnej zbiórce. Zdaniem SKO, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość należnej opłaty.
W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, strona zarzuciła naruszenie:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w związku z art. 126 O.p. polegające na:
- błędnej wykładni art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., poprzez uznanie, iż obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązków wynikających z u.c.p.g. zostaje spełniony na skutek umieszczenia na pojemniku naklejki informacyjnej o wadliwej segregacji. Zdaniem strony przeciwnej, skoro przepisy nie określają formy powiadomienia właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiorki odpadów, to taka naklejka jest skutecznym sposobem powiadomienia;
- niezastosowaniu art. 126 O.p. nakazującym organom stosowanie zasady pisemności. Skoro przepisy art. 12 u.c.p.g. nie określają formy powiadomienia właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, to forma powiadomienia w postaci naklejki jest wadliwa, również przez to że nie zawiera ona informacji, które powinny być zamieszczone w powiadomieniu.
2. naruszenia art. 6 ust 1 u.c.p.g. poprzez jego zastosowanie pomimo naruszenia przepisu o którym mowa w pkt 1, a co za tym istnienia trwałej przeszkody dla wszczęcia postępowania z uwagi na brak skutecznego zawiadomienia skarżącego o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów,
3. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 126 O.p. oraz art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez brak podjęcia przez organ czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę̨ przez organ materiału dowodowego, skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych polegającym niewyjaśnieniu okoliczności, czy podmiot odbierający odpady doręczył skarżącej zawiadomienia o stwierdzonych nieprawidłowościach w selektywnej zbiórce odpadów.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności określenia skarżącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości, ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Zdaniem organów obu instancji, ze względu na stwierdzony przez podmiot zbierający odpady przypadek braku segregacji odpadów zbieranych selektywnie, skarżąca jako właściciel nieruchomości zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej. Natomiast zdaniem skarżącej, organy nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego sprawy. Nieprawidłowo oceniły zarzuty odwołania dotyczące braku prawidłowego zawiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku segregacji odpadów.
Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust.2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust.3).
Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa zatem konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g. (a zgodnie z art. 4a ust. 3 u.c.p.g. rada gminy jest obowiązana dostosować regulamin do przepisów wydanych na podstawie ust. 1).
Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1-6 Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. z 2021 r., poz. 906) selektywnie zbiera się: papier, szkło, metale, tworzywa sztuczne, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. W myśl § 3 rozporządzenia, frakcje odpadów, o których mowa w § 1, zbiera się w pojemnikach lub workach, o których mowa w § 2, w sposób zapewniający zabezpieczenie odpadów przed pogorszeniem ich jakości.
Kluczowe w niniejszej sprawie jest, że w ww. art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. sprecyzowano przesłanki formalne i materialne, warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z przesłanek jest przesłanka formalna – powiadomienie przez przedsiębiorstwo o zaistniałym zdarzeniu zarówno wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jak i właściciela nieruchomości. Drugą przesłanką – materialną, jest stwierdzenie przez organ w przeprowadzonym postępowaniu braku dopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Nieprawidłowe jest w tym zakresie stanowisko SKO, że: "powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych nie warunkuje wszczęcia postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 ustawy i wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 ustawy". Powiadomienie takie bowiem musi zostać dokonane zarówno wobec organu, jak i wobec właściciela nieruchomości. Wynika to z przepisu, którego fragmentu także w tym zakresie nie można ignorować, a braku jego przestrzegania – pozostawiać bez sankcji.
Warunkiem wszczęcia przez organ (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest – między innymi – powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Brak takiego powiadomienia uniemożliwia podjęcie działań określonych w tych przepisach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r. o sygn. akt III FSK 805/22, publ. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA).
Powiadomienie takie musi zostać dokonane, a nadto musi zostać dokonane w formie pisemnej, o czym niżej.
Sąd stwierdził, że w sprawie nie została spełniona formalna przesłanka wszczęcia wobec skarżącej postępowania mającego na celu określenie jej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości. Z materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby tak organ, jak i strona zostali powiadomieni o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Skarżąca przy tym podnosi, że takiego powiadomienia nie otrzymała. Rację też trzeba jej przyznać, że naklejka na pojemniku nie może być uznana za powiadomienie w rozumieniu ustawy.
Obowiązek i forma zawiadomienia zobowiązanego o dostrzeżonych nieprawidłowościach w podobnych stanach faktycznych, była już wielokrotnie oceniana przez sądy administracyjne, których stanowisko w tym zakresie jest ogólnie jednolite, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko to podziela. Trudno przyjąć, że osoba prowadząca sprawy osoby prawnej/ jednostki organizacyjnej, otrzymała powiadomienie, które nie zostało doręczone (w sprawie, np. złożone w kancelarii skarżącej), lecz umieszczone na pojemniku lub nawet pozostawione w bliżej nieokreślonym miejscu na nieruchomości.
W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że art. 6ka u.c.p.g. nie reguluje, w jaki sposób przedsiębiorca ma dokonać powiadomienia właściciela nieruchomości. Jednak uznać należy, że skoro ustawowym obowiązkiem przedsiębiorstwa jako podmiotu odbierającego odpady komunalne jest powiadomienie właściciela nieruchomości i organu podatkowego, a organ ten na podstawie powiadomienia może wszcząć postępowanie podatkowe, to powiadomienie kierowane przez podmiot odbierający odpady komunalne winno co do formy odpowiadać wymogom wynikającym z obowiązującej w postępowaniu podatkowym zasady pisemności (art. 126 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.). Skoro bowiem powiadomienie może być faktyczną podstawą prowadzenia postępowania podatkowego, to winno spełniać przynajmniej minimalne standardy formalne wynikające z procedury podatkowej. Jednocześnie, skoro ustawodawca narzuca na przedsiębiorstwo obowiązek powiadomienia organu podatkowego i właściciela nieruchomości, to brak jest podstaw dla rozróżniania formy tego powiadomienia w zależności od tego, do kogo jest kierowane. Zachowanie formy pisemnej powiadomienia kierowanego do właściciela nieruchomości służy przy tym jednocześnie zapewnieniu, wynikającego z art. 123 § 1 O.p., prawa strony do udziału w każdej fazie postępowania podatkowego (tu jeszcze w fazie bezpośrednio poprzedzającej jego wszczęcie), a także umożliwia stwierdzenie czy doszło do skutecznego doręczenia rzeczonego powiadomienia.
Zdaniem Sądu, inne formy powiadomienia (np. poprzez umieszczenie naklejki na pojemniku na odpady) nie zapewniają zachowania przywołanych standardów proceduralnych. W tym zakresie nie można bez zastrzeżeń zaakceptować poglądu, że dopuszczalne jest przekazanie informacji o przejęciu odpadów jako niesegregowanych w każdej formie, która zapewnia zapoznanie się z tą informacją (tak: WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2023 r., I SA/Gd 640/23; wszystkie powołane orzeczenia dostępne w CBOSA, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W szczególności bowiem w przypadku właściciela nieruchomości niebędącego osobą fizyczną, stosowanie powiadomienia w formie naklejek zamiast formy pisemnej powiadomienia może skutkować powstaniem problemu, czy w ogóle i z jaką chwilą doszło do powiadomienia właściciela do zapoznania się z treścią rzeczonego powiadomienia. Stosowanie formy pisemnej eliminuje tego rodzaju kontrowersje i przyczynia się do zachowania uprawnień strony do wzięcia udziału w dalszych czynnościach organu podatkowego, zwiastowanych przez powiadomienie otrzymane od podmiotu odbierającego odpady.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest dowodu na doręczenie stronie powiadomienia przez przedsiębiorstwo, to co najmniej przedwczesne było wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 165 § 1 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 oraz art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., albowiem orzekające w sprawie organy zaniechały dokonania ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie (tak w tożsamym stanie faktycznym adekwatny w omawianej kwestii wywód wyroku tutejszego Sądu z dnia 31 stycznia 2024 r. o sygn. akt I SA/Wr 327/23; por także wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2024 r. o sygn. akt III SA/Wa 990/2 i oceniający go pozytywnie wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r. o sygn. akt III FSK 59/25).
W opinii Sądu, nie stanowi także takiego powiadomienia pozostawienie w nieokreślonym miejscu na nieruchomości wymaganego zawiadomienia. Zobowiązany w sprawie musi mieć zapewnioną możliwość zapoznania się z takim dokumentem. Nie można tej kwestii pozostawić przypadkowi, czy pracownik/osoba trzecia odnajdzie na nieruchomości i wręczy adresatowi zawiadomienie. Kwestia zawiadomienia powinna być udokumentowana tak, aby nie było wątpliwości co do dokonania tej czynności.
Z akt kontrolowanej sprawy nie wynika czy o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez skarżącą został powiadomiony organ, w jaki sposób to uczyniono i kiedy to miało miejsce. Brak bowiem w materiale dowodowym przedmiotowego zawiadomienia. Zgodnie zaś z treścią sporządzonych przez pracownika firmy odbierającej odpady protokołów właściciel nieruchomości został o naruszeniu powiadomiony poprzez pozostawienie zawiadomienia w skrzynce pocztowej strony. Posiadaniu takowej skrzynki skarżąca jednak zaprzecza. Okoliczność ta nie została zbadana przez organ odwoławczy, który po przytoczeniu jej w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji kontynuuje argumentacje koncentrującą się wokół prawidłowości doręczenia zawiadomienia w formie naklejki. Fakt, iż zasadniczo z akt sprawy nie wynika jednoznacznie w jaki sposób doręczono zawiadomienie – do skrzynki pocztowej czy też poprzez naklejkę – ma jednak znaczenie marginalne wobec tego, iż obie te formy nie spełniają podstawowych standardów proceduralnych.
Skoro zaś w sprawie brak było formalnych podstaw do wszczęcia postępowania, w którym wydano zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, to ocena przesłanki materialnej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, uchylając decyzje wydane w obu instancjach, jako dotknięte tymi samymi wadami w postaci naruszenia norm prawa procesowego o potencjalnie istotnym wpływie na wynik sprawy. W pkt II sentencji wyroku orzeczono natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.