Uzasadnienie
A. L. (dalej jako: Strona, Skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, Organ odwoławczy) z 5 czerwca 2025 r. nr 0201-IEW2.4123.7.2025.13 utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław Stare Miasto (dalej jako NUS, Organ I instancji) z 24 listopada 2023 r. nr 0227-SEW.4123.60.2023, w części orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Strony jako członka zarządu B. Sp. z o.o. (dalej jako Spółka) za Jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy od II do XI 2018 r. w łącznej wysokości 9.892.617,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 5.381.686,00 zł. Sąd w oparciu o art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – w skrócie jako p.p.s.a., przedstawia poniżej w sposób zwięzły stan sprawy – nie powielając całości treści akta administracyjnych. Z akt tych natomiast wynika, że NUS wspomnianą już decyzją z 24 listopada 2023 r. nr 0227-SEW.4123.60.2023 orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Strony, jako byłego członka zarządu Spółki, za Jej (Spółki) zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: od lutego do grudnia 2018 r. oraz za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec 2019 r., w łącznej wysokości 17.805.865,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości, w łącznej wysokości 9.303.488,00 zł. W wyniku rozpoznania odwołania DIAS decyzją z 19 lutego 2024 r. nr 0201-IEW2.4123.85.2023.6 utrzymał w mocy decyzję NUS z 24 listopada 2023 r. W konsekwencji zaskarżenia przez Stronę tego rozstrzygnięcia Organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zapadł wyrok z 13 listopada 2024 r. o sygn. akt I SA/Wr 283/24 (prawomocny – obie strony nie złożyły skargi kasacyjnej od wspomnianego orzeczenia) uchylający decyzję DIAS z 19 lutego 2024 r. - w części dotyczącej solidarnej odpowiedzialności Strony z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do listopada 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę, a w pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę. W wyroku tym Sąd wypowiedział się w następujących kwestiach (akceptując w tym zakresie ustalenia stanu faktycznego i ich ocenę poczynioną przez organy I i II instancji):
– Spółkę obciążają zaległości podatkowe, wynikające ze złożonych przez Nią deklaracji;
– Skarżący był członkiem zarządu Spółki w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązań;
– wszczęcie postępowania w przedmiocie solidarnej ze Spółką odpowiedzialności podatkowej Skarżącego nastąpiło z zachowaniem warunków o których stanowi art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z art. 108 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 283 ze zm.) – w skrócie jako o.p., tj. po wszczęciu postępowania egzekucyjnego;
– prowadzona wobec Spółki egzekucja okazała się bezskuteczna;
– Skarżący nie wykazał, iż w sprawie terminowo zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, a także Skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu takiego wniosku.
– Strona nie wskazała mienia Spółki, które mogłoby podlegać egzekucji pozwalającej na uzyskanie środków na uregulowanie zaległości podatkowych, wraz z odsetkami za zwłokę.
Natomiast w zakresie przedawnienia zobowiązań Spółki za II – XI 2018 r. Sąd stwierdził, że z powoływanego przez DIAS na potrzeby wykazania przesłanki zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. postanowienia Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z 18 lutego 2019 r. nr [...] o wszczęciu śledztwa wobec H. Sp. z o.o. nie wynika, że podejrzenie popełnienia przestępstw skarbowych opisanych w tym postanowieniu wiąże się z niewykonaniem zobowiązań podatkowych Spółki. Zdaniem Sądu z treści tego postanowienia wynika jednoznacznie, że podejrzenie popełnienia wskazanych przestępstw skarbowych wiąże się z niewykonaniem zobowiązania w podatku od towarów i usług, za wskazane w nim okresy, przez H. sp. z o.o., a nie przez Spółkę. W ocenie Sądu, śledztwo wszczęte postanowieniem Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno - Skarbowego z 18 lutego 2019 r. w sprawie o wskazane w postanowieniu przestępstwa skarbowe ma bezpośredni związek z zobowiązaniami podatkowymi w podatku VAT za miesiące od stycznia do grudnia 2018 r. H., a nie z zobowiązaniami Spółki. W konsekwencji skoro podejrzenie popełnienia przestępstw skarbowych opisanych w tym postanowieniu nie wiąże się z niewykonaniem przez Spółkę zobowiązań w podatku od towarów i usług, to Sąd uchylił rozstrzygnięcie DIAS w części obejmującej okresy rozliczeniowe od lutego do listopada 2018 r. Zalecając zaś Organowi odwoławczemu, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ocenę, czy w odniesieniu do zobowiązań podatkowych Spółki za okres od lutego do listopada 2018 r. doszło do zawieszenia albo przerwania biegu terminu przedawnienia Sąd wskazał, że organ ten związany jest oceną prawną, że postanowienie o wszczęciu śledztwa z 18 lutego 2019. r. wobec H. nie dowodzi, że przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia z artykuł 70 § 6 pkt 1 o.p. została spełniona.
DIAS w trakcie ponownego, po ww. wyroku o sygn. akt I SA/Wr 283/24, postępowania (zakończonego zaskarżoną decyzją z 5 czerwca 2025 r.), dotyczącego odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług, za okresy rozliczeniowe od lutego do listopada 2017 r. (wraz z odsetkami) pozyskał dokumenty mające dotyczyć przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. W wyniku analizy zebranego materiału dowodowego, w tym dokumentów nowo pozyskanych, Organ odwoławczy uznał, że jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy, albowiem działalność Spółki jest objęta śledztwem prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową we W., w trakcie którego Prokurator skierował wniosek do Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu o przeprowadzenie kontroli celno-skarbowej. Postanowieniem z 18 lutego 2019 r. nr [...] zostało natomiast wszczęte wobec H. Sp. z o.o. śledztwo w sprawie o przestępstwo skarbowe. DIAS argumentował, że z postanowienia tego wynika, iż H. Sp. z o.o., zaewidencjonowała w okresie od stycznia 2018 r. do co najmniej grudnia 2018 r., w rejestrach zakupu VAT, nierzetelne faktury VAT, mające dokumentować rzekomą sprzedaż śruty sojowej, na których to fakturach, jako wystawca figuruje Spółka. Skoro zaś z powołanego postanowienia wynika, że obie wymienione spółki są powiązane osobowo poprzez Stronę, który w H. Sp. z o.o. pełni funkcję prokurent samoistnego, a w Spółce pełni funkcję prezesa zarządu i jest również jej jedynym udziałowcem, to zasadnym było wystosowanie do Spółki zawiadomienia z 21 kwietnia 2023 r. nr [...] o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2018 r. oraz o nierozpoczęciu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2018 r. do kwietnia 2020 r., z uwagi na wszczęcie przez Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu śledztwa, prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Okręgowej we W. Zawiadomienie zostało doręczone kuratorowi Spółki za pośrednictwem ePUAP 4 lipca 2023 r. i tym samym zdaniem Organu odwoławczego spełnione zostały wymogi formalne wynikające z art. 70c o.p. W ocenie DIAS doszło zatem do zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od lutego do listopada 2018 r. Jakkolwiek Organ odwoławczy zastrzegł, że w zawiadomieniu wystawionym w oparciu o art. 70c o.p. wskazano na datę zawieszenia 18 lutego 2019 r., albowiem NUS kierował się datą wszczęcia śledztwa przez Opolski Urząd Celno-Skarbowy w Opolu wobec Spółki H. Sp. z o.o., to jednak przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia nastąpiła dopiero w dacie przedstawienia Skarżącemu zarzutów o popełnienie przestępstw wynikających z ustawy Kodeks karny skarbowy tj. 10 listopada 2020 r. W tym bowiem dniu oczywistym stał się związek przyczynowy stawianych zarzutów popełnienia przestępstwa skarbowego i ich wpływu na niewykonanie przez Skarżącego zobowiązania podatkowego. W kwestii merytorycznej uznano za legalne orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego z zaległości Spółki za okresy od lutego do listopada 2018 r. w wysokości wskazanej w decyzji NUS (wraz z odsetkami).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rozstrzygnięcie DIAS z 5 czerwca 2025 r. Strona zarzuciła naruszenie przepisów:
– art. 70 § 1 w zw. z art. 116 § 1 i art. 108 § 1 o.p. poprzez ich całkowite zignorowanie i w konsekwencji orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania podatkowe, które w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, nie istniały już w obrocie prawnym z uwagi na ich wygaśnięcie wskutek przedawnienia;
– art. 70 § 6 pkt 1 o.p. poprzez jego fundamentalnie błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na skonstruowaniu niedopuszczalnej fikcji prawnej, w której uznano, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, mimo że kluczowa przesłanka w postaci skutecznego zawiadomienia podatnika (Spółki), a nie osoby trzeciej, o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, nigdy nie została spełniona;
– art. 153 p.p.s.a. - poprzez jego jawne i świadome pogwałcenie, polegające na całkowitym zignorowaniu wiążącej mocy prawnej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 13 listopada 2024 r., o sygn. akt I SA/Wr 283/24, a w szczególności wiążącej oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, w których Sąd jednoznacznie przesądził o przedawnieniu przedmiotowych zobowiązań;
– art. 121 § 1, art 122, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 o.p. - poprzez pogwałcenie zasady zaufania do organów państwa, zasady prawdy obiektywnej, zasady swobodnej oceny dowodów oraz wymogów prawidłowego uzasadnienia decyzji - uchybienia te przejawiły się w zaniechaniu wyjaśnienia kluczowych dla sprawy okoliczności, a mianowicie prawnego statusu reprezentacji Spółki w krytycznych momentach postępowania oraz prawnej skuteczności doręczeń kluczowych pism, w tym zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, co doprowadziło do oparcia rozstrzygnięcia na niezweryfikowanych i błędnych założeniach;
– art 122, w zw. z art. 191 o.p poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, graniczący z dowolnością, polegający na przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego, który jest wewnętrznie sprzeczny - organ z jednej strony prawidłowo ustalił, że Skarżący został wykreślony z KRS jako reprezentant Spółki z dniem [...].07.2020 r., by następnie, wbrew elementarnym zasadom logiki, przyjąć, że 10 listopada 2020 r. był on "osobą zarządzającą Spółką", co stanowi fundamentalny błąd, dyskwalifikujący całe dalsze rozumowanie organu;
– art. 122 w zw. z art 187 § 1 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. poprzez zaniechanie poczynienia samodzielnych ustaleń faktycznych w zakresie wysokości zaległości podatkowych Spółki i odsetek za zwłokę i w to miejsce bezkrytyczne oraz nieuprawnione oparcie się na kwotach wskazanych w decyzji wymiarowej innego organu (Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 26 czerwca 2024 r.).
W oparciu o zarzuty wniesiono o:
– uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji,
– stwierdzenie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i przepisów postępowania,
– zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie prezentując stanowisko z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – a w sprawach podatkowych, sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2019 r. o sygn. akt II FSK 1556/19; wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 16 maja 2017 r., o sygn. akt1565/15; wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 lutego 2012 r., o sygn. akt II OSK 2320/10 – dostępne (w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie CBOSA). Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 e zm.) – w skrócie jako p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny, w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania, w rozpatrywanym przypadku (odnosi bowiem się do skarg dotyczących wydanych interpretacji indywidualnych).