Odnosząc się do roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych, DIAS wskazał, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2025 r., poz. 132 - dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) nie przewiduje instytucji naliczania ani wypłaty odsetek od zwróconego wadium w ramach postępowania egzekucyjnego. Brak wyraźnej normy prawa materialnego stanowiącej podstawę do działania organu w tym zakresie skutkuje koniecznością odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego dochodzenia roszczenia o zapłatę odsetek. Roszczenie o zapłatę odsetek może być dochodzone przez Spółkę na drodze cywilnoprawnej, przed sądem powszechnym, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżąca – wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego - zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, ti.:
1. przepisu art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9 art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a, w szczególności przez:
a. naruszenie wyrażonych w ww. przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz nadrzędnych zasad konstytucyjnych, tj. zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa, a także zasady legalizmu, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady przekonywania;
b. naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego przez dokonywanie ustaleń faktycznych nie przeprowadzając dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy;
c. uchylenie się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
d. błędne ustalenie na podstawie postanowienia sędziego — komisarza, iż udział w wysokości 1/2 przysługujący M. S. wszedł do jej masy upadłości, podczas gdy, orzeczenie to ma ograniczona skuteczność odnoszoną jedynie do ram toczącego się postępowania upadłościowego, co wyklucza konstruowanie skutku dalej idącego, polegającego na przyjęciu istnienia jego rozszerzonej prawomocności prowadzącej do związania nim organów i sądu;
e. całkowite zignorowanie faktu udzielenia wiążącego i prawnie skutecznego przybicia na rzecz skarżącej, co do udziału należnego M. S., a w konsekwencji naruszenie praw i słusznych interesów skarżącej;
f. konsekwentne pomijanie praw skarżącej oraz jej interesu na dalszych etapach postępowania, na skutek prowadzenia postępowania z całkowitym pominięciem skarżącej, pomimo iż zostało wydane skuteczne postanowienie o przybiciu nieruchomości na jej rzecz, które nigdy nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a mimo to w rozumieniu organów nie stanowi ono podstawy respektowania praw i interesu skarżącej oraz prowadzenia tego postępowania z poszanowaniem zasad prawa administracyjnego;
2. art. 7, 8, 9 oraz art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. przez prowadzenie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego z pominięciem nabywcy nieruchomości, w skutek czego nie miał on wiedzy o treści zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, w tym nie wiedział o umorzeniu postępowania egzekucyjnego względem majątku M. S., podczas gdy jako podmiot posiadający w sprawie interes prawny winien być zawiadamiany o wydanych w sprawie orzeczeniach, w tym powinny mu być one doręczane;
Naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy wraz z udzieleniem przybicia nabywca nieruchomości uzyskuje prawo do przyznania mu własności wylicytowanej nieruchomości, co przesądza o konieczności uznania go za stronę postępowania, jako że ma on interes prawny w tym, aby jego uprawnienia nie zostały uszczuplone, a tym samym ma on prawo poddawania kontroli instancyjnej rozstrzygnięć, które stoją na przeszkodzie w nabyciu prawa własności, pomimo iż jak sam wskazał organ konieczne w sprawie było dokonanie oceny czy wnioskodawca posiada status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że w sprawie nie istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej m. in. doręczenia postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku K. S., podczas gdy nabywca bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu;
2. art. 77 u.k.w.h. w zw. z art. 118 O.p. przez ich nieprawidłową wykładnię i uznanie przez organ, iż brak jest możliwości kontynuowania postępowania z udziałem spadkobierców zmarłego Dłużnika z uwagi na brak możliwości wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców za zobowiązania, podczas gdy niezależnie od braku możliwości wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej z uwagi na przedawnienie wierzytelności, wobec prawomocnego nabycia spadku przez spadkobierców zmarłego, w tym nabycia prawa własności nieruchomości, co do której prowadzona była egzekucja, w mocy pozostaje odpowiedzialność rzeczowa właściciela z obciążonej nieruchomości, umożliwiająca zaspokojenie do wysokości sumy hipoteki;
3. art. 70 § 8 O.p. przez jego niezastosowanie i uznanie, iż doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, podczas gdy zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu
III. Niezależnie od powyższego, na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 111n w zw. z art. 111r ust. 2 u.p.e.a. przez ich niezastosowanie i przyjęcie przez organ egzekucyjny, że mógł on wydać postanowienie o umorzeniu postępowania z pominięciem trybu określonego dla odmowy przybicia, co skutkowało wykluczeniem nabywcy z postępowania, w tym pozbawieniem możliwości zaskarżenia tak wydanego orzeczenia.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; z późn. zm.– w skrócie p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżone postanowienie, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem sporu w sprawie jest uprawnienie Skarżącej do wystąpienia z żądaniem od organu egzekucyjnego doręczenia postanowień dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz udzielenia wyjaśnień w sprawie, w której Spółka z uwagi na udzielenie Jej przybicia w wygranej licytacji domaga się uznania za uczestnika tego postępowania. Żądanie to NUS potraktował jako wniosek o wszczęcie postępowania a następnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Sąd ocenę tę podzielił.
Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 6 zatytułowanym "Strona" zawiera przepisy od 28 do 34 regulujące pojęcie strony w rozpoznawczym postępowaniu administracyjnym.
Zgodnie zaś z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego następuje jedynie w odniesieniu do sytuacji, które nie są odmiennie unormowane w u.p.e.a. i przepisy te są stosowane odpowiednio. W literaturze i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa oznacza bądź stosowanie odnośnych przepisów bez żadnych zmian do innego zakresu odniesienia, bądź stosowanie ich z pewnymi zmianami, bądź też niestosowanie tych przepisów do innego zakresu odniesienia (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2006 r., III CZP 56/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 43).
Przepisy u.p.e.a. określają krąg podmiotów, którym w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje przymiot uczestnika postępowania. Krąg ten jest znacznie zawężony w stosunku do postępowania merytorycznego, rozstrzygającego sprawę co do istoty. W k.p.a. pojęcie strony reguluje, co do zasady, ogólnie skonstruowany przepis art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Natomiast w unormowaniach u.p.e.a. strona tego postępowania określana jest w sposób enumeratywny ograniczony do konkretnie wymienionych podmiotów.
Stronami postępowania egzekucyjnego są co do zasady: zobowiązany i wierzyciel jako organ pierwszej instancji właściwy do orzekania w przypadku obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji. Z treści art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wynika, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wymienionych w art. 2 cyt. ustawy, zwanym dalej wierzycielem, jest dla obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów gminy właściwy do orzekania organ I instancji. Drugą obok wierzyciela stroną postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany, tj. osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 cyt. ustawy).
Poza wierzycielem i zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w ograniczonym zakresie mogą uczestniczyć także inne podmioty, o ile wynika to wyraźnie z przepisów ustawy. Ustawa ta przyznaje prawo wniesienia skargi na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 § 2 u.p.e.a.). Przepis art. 110b u.p.e.a. dotyczący egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości, rozszerza krąg uczestników postępowania egzekucyjnego o inne osoby poza wierzycielem i zobowiązanym - o osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości oraz organ, który zawarł umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste. Nadto przepis art. 38 § 1 u.p.e.a. stanowi, że kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji.
Nie budzi wątpliwości, wobec wyszczególniania w u.p.e.a. uczestników postępowania egzekucyjnego norma art. 28 k.p.a. nie znajduje w postępowaniu egzekucyjnym zastosowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano, że określony w u.p.e.a. zakres podmiotowy postępowania egzekucyjnego w administracji wyklucza dopuszczalność formalnoprawnej ingerencji w tok tego postępowania innych podmiotów spoza tego zakresu, nawet jeżeli podmioty te były stronami postępowania rozstrzygającego daną sprawę co do istoty (wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 października 1998 r. sygn. akt IV SA 2015/96, wyrok NSA z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1252/07, wyrok WSA w Kielcach z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 88/11).
W związku z powyższym, w sprawie stronami są: wierzyciel uprawniony do żądania wykonania obowiązku (zgodnie z treścią art. 1a pkt 13 u.p.e.a) - NUS Wrocław-Śródmieście, zobowiązany (w myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a.) - Dłużnik oraz małżonka zobowiązanego Zobowiązana. Z uwagi na upadłość M. S. w jej imieniu występuje syndyk masy upadłości, zaś w miejsce zmarłego Dłużnika - spadkobiercy, ale dopiero po wydaniu przez wierzyciela decyzji o odpowiedzialności za zmarłego zobowiązanego (zgodnie z art. 57 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny może podjąć postępowanie egzekucyjne, zawieszone z przyczyny określonej w art. 56 § 1 pkt 2 po wydaniu takiej decyzji). W tej sprawie decyzja o odpowiedzialności spadkobierców nie zostanie wydana z uwagi na przedawnienie zaległości.
Natomiast zgodnie z art. 110b u.p.e.a. uczestnikami postępowania egzekucyjnego z nieruchomości są:
1) zobowiązany;
2) wierzyciele egzekwujący;
3) osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości;
4) organ, który zawarł umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste.
Skarżąca nie należy jednak do żadnej z tych kategorii. Żadne bowiem przepisy u.p.e.a. nie przyznają szczególnych uprawnień w postępowaniu egzekucyjnym podmiotowi, któremu nieostatecznie udzielono przybicia.
Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca w trakcie licytacji publicznej, w związku z egzekucją z nieruchomości, zaoferowała najwyższą cenę co skutkowało wydaniem na Jej rzecz przez organ egzekucyjny postanowienia o przybiciu, na podstawie art. 111m § 1 u.p.e.a. Postanowienie o przybiciu doręcza się wierzycielowi, dłużnikowi, nabywcy i osobom, które w toku licytacji zaskarżyły czynności związane z udzieleniem przybicia, jak też zarządcy, który nie jest dłużnikiem, a postanowienie o odmowie przybicia - wierzycielowi, dłużnikowi i licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę (art. 111r § 1 u.p.e.a.). Na postanowienie to, zgodnie zaś z art. 111r § 2 u.p.e.a., przysługuje zażalenie.
Dalej wypada przywołać regulację art. 112 § 1 u.p.e.a. w świetle której, z chwilą gdy postanowienie o przybiciu stało się ostateczne (podkr. Sądu), organ egzekucyjny wzywa nabywcę, który uzyskał przybicie, aby w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania wpłacił na rachunek organu egzekucyjnego cenę nabycia z potrąceniem złożonego wadium. Na wniosek nabywcy organ egzekucyjny może wyznaczyć dłuższy termin uiszczenia ceny nabycia, nieprzekraczający jednak 3 miesięcy. Następnie, jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne (podkr. Sądu) i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności (art. 112b § 1 u.p.e.a.).
Z powołanych powyżej regulacji wynika w ocenie Sądu wprost, iż aby licytant na rzecz którego dokonano przybicia mógł posiadać status uczestnika postępowania egzekucyjnego z nieruchomości w świetle art. 110b pkt 3) u.p.e.a. musi być osobą, której przysługują roszczenia związane z tą nieruchomością. Roszczenia te przysługują jednak nie wcześniej, niż z chwilą gdy postanowienie o przybiciu stanie się ostateczne a nabywca uiści cenę nabycia.
Z akt sprawy wynika, że do chwili umorzenia postępowania egzekucyjnego, postanowienie o udzieleniu przybicia nie stało się ostateczne. Postępowanie o udzielenie przybicia zostało skutecznie zawieszone na etapie upływu terminu do wniesienia zażalenia przez jednego ze zobowiązanych. Postępowania egzekucyjne zostało zaś umorzone z mocy prawa z uwagi na ogłoszenie upadłości Zobowiązanej a miało to miejsce w okresie zawieszenia postępowania w sprawie przybicia, a zatem przez uzyskaniem przez postanowienie o przybiciu waloru ostateczności i w konsekwencji przed przyznaniem własności nieruchomości. Umorzenie postępowania egzekucyjnego przerwało zatem proces przeniesienia własności.
Wobec powyższego, Skarżąca nie posiada statusu uczestnika postępowania egzekucyjnego a tym samym nie może oczekiwać od organu doręczania rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tego postępowania. Nie może ponadto skutecznie żądać udzielenia wyjaśnień w zakresie zobowiązań podatkowych innych podatników, gdyż wiązałoby się to z naruszeniem tajemnicy skarbowej przez organ podatkowy. Zgodzić się również należy z organem drugiej instancji, iż kwestia roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych od zwróconego wadium, pozostaje poza zakresem postępowania egzekucyjnego w administracji i dochodzona może być przez Spółkę na drodze cywilnoprawnej. Pozostałe zaś zarzuty skargi są w istocie zarzutami przeciwko postanowieniu o umorzeniu postępowania, wobec czego pozostają poza zakresem rozpoznawanej sprawy.
Reasumując, Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez organy orzekające w niniejszej sprawie, z którego wynika, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do wszczęcia postępowania a NUS odmawiając wszczęcia postępowania prawidłowo zastosował w sprawie art. 61a § 1 k.p.a.
Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.