Uzasadnienie
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L. S.A zs. we W. (dalej jako: Spółka, Wnioskująca, Skarżąca) uczyniła postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: DKIS, Organ interpretujący) z 12 września 2025 r. nr 0111-KDIB2-1.4010.152.2025.8.ED, 0111-KDIB2-2.4014.105.2025.9.DR utrzymujące własne postanowienie DKIS, wydane w I instancji z 6 czerwca 2025 r. nr 0111-KDIB2-1.4010.152.2025.4.AG, 0111-KDIB2-2.4014.105.2025.5.KK, w przedmiocie odmowy wydania interpretacji indywidualnej. Nie powtarzając całości treści akt administracyjnych, lecz stosownie do art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 146) – w skrócie jako p.p.s.a., w ramach zwięzłego przedstawienia stanu sprawy Sąd przedstawia poniżej stan faktyczny, będący przedmiotem orzekania, a także stanowisko stron, podstawę rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. W złożonym przez Spółkę wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wskazano, że T. L. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki. Po jego odwołaniu, w wyniku przeprowadzonego przez Spółkę audytu działań T. L., w trakcie sprawowania funkcji Prezesa Zarządu stwierdzono, że dopuścił się On szeregu niekorzystnych z punktu widzenia Spółki działań, co w konsekwencji doprowadziło do wystąpienia po stronie Wnioskującej szkody majątkowej, której wartość – na dzień 15.02.2024 roku – oszacowano na poziomie 16.725.814,00 zł. Jednocześnie T. L. dysponował roszczeniem w stosunku do Spółki o zapłatę kwoty 269.373,30 euro oraz 558.880,00 zł tytułem zaległego wynagrodzenia, w związku z pełnieniem funkcji Prezesa Zarządu Spółki. Ponadto, T. L. posiadał, za pośrednictwem kontrolowanej przez Niego spółki J. (dalej jako J.), 4 697 539 akcji w kapitale zakładowym Spółki (dalej jako Akcje). W wyniku przeprowadzonych negocjacji, zawarto porozumienie (dalej jako Porozumienie), na podstawie którego:
1) T. L. zrzekł się roszczenia względem Spółki o zapłatę wynagrodzenia w wysokości 235.320,95 euro, a także wszelkich innych roszczeń istniejących lub mogących powstać w związku z pełnieniem przez niego funkcji członka (Prezesa) zarządu Spółki (poza roszczeniem wskazanym w pkt 4)
2) Spółka zrzekła się wszelkich roszczeń związanych z działaniami T. L., które wyrządziły Spółce szkodę majątkową oraz wszelkich innych roszczeń istniejących lub mogących powstać w związku z pełnieniem przez T. L. funkcji członka (prezesa) zarządu Spółki;
3) T. L. zobowiązał się, że J., jako podmiot kontrolowany bezpośrednio przez Niego, nieodpłatnie przeniesie na rzecz Spółki Akcje, a Spółka zobowiązała się nieodpłatnie nabyć Akcje, w trybie ich dobrowolnego umorzenia bez wynagrodzenia;
4) Spółka zobowiązała się do wypłaty na rzecz T. L. zaległego wynagrodzenia w wysokości 704.630,85 zł.
W wyniku ww. Porozumienia:
– akcjonariusze Spółki podjęli uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na nabycie Akcji własnych Spółki, w celu ich umorzenia i upoważnienia Zarządu Spółki do nabycia Akcji;
– J., w imieniu której działał T. L., zawarła ze Spółką umowę zbycia Akcji (dalej jako: "Umowa"), na podstawie której nieodpłatnie przeniosła na Spółkę Akcje w celu ich dobrowolnego umorzenia na zasadzie art. 359 § 1 ustawy z 15 września 2000 roku - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037 ze zm., dalej jako "k.s.h.");
– Spółka wypłaciła T. L. kwotę wskazaną w pkt 4 powyżej;
– na podstawie stosownych uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki, Akcje zostały umorzone, a kapitał zakładowy Spółki odpowiednio obniżony.
Porozumienie zostało wykonane w całości, w efekcie czego żadna ze stron nie posiada roszczenia w stosunku do drugiej strony. Na podstawie powyższego Spółka zadała pytania:
Czy w opisanym stanie faktycznym, w związku z zawarciem Porozumienia, w ramach którego strony ustaliły zasady wzajemnych rozliczeń, które obejmowały m.in. nieodpłatne zbycie Akcji w celu ich umorzenia, powstał po stronie Spółki przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem CIT na podstawie przepisów ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. 1992 Nr 21 poz. 86 ze zm.), a w szczególności na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) tej ustawy, a jeśli tak – co powinno być podstawą opodatkowania tym podatkiem?
Czy w opisanym stanie faktycznym, zawarcie Porozumienia, a wraz z nim Umowy, podlegało opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 2000 Nr 86 poz. 959 ze zm.), a jeśli tak – co powinno być podstawą opodatkowania tym podatkiem?
Zgodnie ze stanowiskiem Spółki do postawionych pytań nabycie Akcji w celu ich umorzenia bez wynagrodzenia na rzecz Akcjonariusza w ramach dobrowolnego umorzenia akcji, czyli w trybie art. 359 § 1 k.s.h., nie wiąże się z powstaniem przychodu podatkowego po stronie Spółki. Z kolei zawarcie Porozumienia, a w wraz z nim Umowy, nie podlegało opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (dalej jako "PCC") na podstawie przepisów ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 2000 Nr 86 poz. 959 ze zm., dalej jako "ustawa o PCC". Do obu stanowisk Spółka przedstawiła uzasadnienie.
W konsekwencji zapoznania się z wnioskiem Spółki, DKIS wydał 6 czerwca postanowienie o odmowie wydania interpretacji indywidualnej. Organ interpretujący uznał, że opis stanu faktycznego budzi uzasadnione przypuszczenie, że może być czynnością określoną w art. 119a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.) - w skrócie jako o.p. (unikaniem opodatkowania) lub elementem takiej czynności, opierając się na opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał na przepisy art. 119a § 1, art. 14b § 5c o.p. i stwierdził, że stan faktyczny opisany przez Spółkę odpowiada zagadnieniu, które było przedmiotem opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 9 grudnia 2024 r. nr DKP1.8083.105.2024, tj. zdarzeniu przyszłemu opisanemu we wniosku z 23 września 2024 r., złożonym przez J. (a więc ta sama sprawa opisana została przez dwóch różnych jej uczestników). Szef Krajowej Administracji Skarbowej w treści powołanej opinii nr DKP1.8083.105.2024 wskazał, że w zakresie elementów zdarzenia przyszłego, zawartego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą stanowić czynność lub element czynności określonej w art. 119a § 1 o.p. W uzasadnieniu opinii Szef Krajowej Informacji Skarbowej wskazywał m.in. że opisany zespół czynności może rodzić korzyść podatkową w rozumieniu art. 3 pkt 18 lit. a) i d ) o.p. W szczególności podnoszono, że mimo zaprzeczania zarzutom przez T. L. zamierzał On wykorzystać swoją pozycję w stosunku do J. jako podmiotu wywierającego znaczący wpływ w rozumieniu art. 11a ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w rezultacie czego J. dokona nieodpłatnego zbycia akcji Spółki na rzecz tejże Spółki, które następnie zostaną umorzone. T. L. miał również akceptować nieotrzymanie kwoty zaległego wynagrodzenia od Spółki w pełnej wysokości. Upraszczając, T. L. przekaże - za pomocą J. - nieodpłatnie Akcje oraz otrzyma mniejsze zaległe wynagrodzenie. Zdaniem zaś Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, czynnościami odpowiednimi dla okoliczności przedstawionych we wniosku przez J. byłoby, po pierwsze bezpośrednie wypłacenie przez Niego odszkodowania na rzecz Spółki (które podlegałoby opodatkowaniu podatkiem CIT u Spółki), a po drugie wypłata T. L. pełnej kwoty zaległego wynagrodzenia przez Spółkę (które z kolei podlegałoby opodatkowaniu podatkiem PIT u Wspólnika). Kolejno zostało przedstawione rozumienie pojęcia unikania opodatkowania, które należy zawsze sprowadzać do konkretnych okoliczności osiągnięcia lub osiągania korzyści podatkowych, czyli do sposobu, w jaki podatnik stosuje się do przepisów prawa podatkowego, jak i do rezultatów, jakie osiąga z uwagi na formę lub treść rzeczywiście podjętych czynności. Otrzymane pieniądze, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zaliczane są do przychodów, przy czym ustawa ta nie zawiera regulacji przewidujących zwolnienie z opodatkowania dla odszkodowań z tytułu nieprawidłowości zawinionych przez członków zarządu. Stosownie natomiast do art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, działalność wykonywana osobiście jest odrębnym źródłem przychodów, a zalicza się do nich m.in. przychody otrzymywane przez osoby należące do składu zarządów osób prawnych, niezależnie od sposobu ich powoływania (art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Osoba prawna pełni w stosunku do takich należności funkcję płatnika, zgodnie z art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stosując skalę podatkową zawartą w art. 27. W analizowanej sytuacji okoliczności wskazanych we wniosku przez J., za sprzeczne z wolą ustawodawcy Szef Krajowej Administracji Skarbowej uznał osiąganie korzyści podatkowej na skutek aranżowania stosunków faktycznych między Spółką, a T. L. tak, aby zapobiec wystąpieniu zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych po stronie Spółki oraz jednocześnie zmniejszyć zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych po stronie T. L. (dodatkową korzyść również w tym zakresie otrzymuje Spółka jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych). Tym samym Szef Krajowej Administracji Skarbowej uznał, że z dużą dozą prawdopodobieństwa porozumienie między Spółką a T. L. zostało zawarte na warunkach mających na celu uzyskanie korzyści podatkowych. Osiągnięte korzyści kolidują zaś m.in. z celem lub przedmiotem przepisów art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (przepisy, które znalazłyby zastosowanie, gdyby nie sztuczny sposób działania) oraz art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 13 pkt 7, art. 41 ust. 1 w zw. z art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przepisy, które znalazłyby zastosowanie do pełnej kwoty zaległego wynagrodzenia, gdyby nie sztuczny sposób działania). Ogół działań opisanych we wniosku przez J. doprowadzi bowiem do powstania tylko jednego przychodu podatkowego - po stronie T. L. stanowiącego zaledwie fragment zaległego wynagrodzenia, w miejsce dwóch:
1) przychodu Spółki z tytułu odszkodowania od T. L.,
2) przychodu T. L. z tytułu pełnej sumy zaległego wynagrodzenia wypłaconego przez Spółkę. Odnosząc się do sztuczności działań, o której mowa w art. 119c o.p., Szef Krajowej Administracji Skarbowej wskazał, że w paragrafie 2 tego przepisu wymienione zostały przykładowe symptomy sztuczności (o charakterze prawnym, czy ekonomicznym), jak angażowanie podmiotów pośredniczących mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego (pkt 2). Wystarczające jest przy tym uwzględnienie choćby tylko jednego symptomu sztuczności, aby uznać, że dana transakcja lub struktura ma charakter sztuczny. Zdaniem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w opisanym przez J. zdarzeniu przyszłym symptom sztuczności wydaje się zaś występować, bowiem rozliczenia wzajemne między Spółką, a T. L. odbywają się nie tylko z udziałem podmiotu trzeciego – J., ale i koszem tego podmiotu – kosztem jego majątku, który zostanie nieodpłatnie przekazany Spółce, gdy rozsądny podmiot działający w realiach rynkowych dokonałby sprzedaży tego majątku. Wskazana opinia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej nr DKP1.8083.105.2024, potwierdzała więc istnienie uzasadnionego przypuszczenia, o którym mowa w art. 14b § 5b pkt 1 o.p, że wniosek J. zawiera opis zdarzenia przyszłego, co do którego istnieje uzasadnione przypuszczenie, że może stanowić czynność określoną w art. 119a § 1 o.p.
W podsumowaniu swojego stanowiska z postanowienia wydanego w pierwszej instancji DKIS stwierdził, że skoro opis sprawy z wniosku J. i zawarty we wniosku Spółki jest tożsamy, to należy wobec Spółki wydać postanowienie o odmowie wydania interpretacji indywidualnej. Również w sprawie Spółki identyfikowane są przesłanki sztuczności działania, mającego na celu wyłącznie uzyskanie korzyści podatkowej. Oba podmioty – Spółka i J. biorą udział w tych samych czynnościach/zdarzeniach opisanych w obu wnioskach - stan faktyczny przedstawiony we wniosku Spółki z 26 marca 2025 r. odpowiada więc zagadnieniu, które było przedmiotem uzyskanej uprzednio opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 9 grudnia 2024 r. Znak: DKP1.8083.105.2024, co implikuje uzasadnione przypuszczenie, że może stanowić czynność lub element czynności określonej w art. 119a § 1 o.p. Zdaniem DKIS w odniesieniu do opisanego stanu faktycznego istnieją obiektywne podstawy do domniemania, że spełnione zostały ustawowe kryteria unikania opodatkowania, tj.: działania podmiotów wskazanych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej można uznać za sztuczne, nakierowane jedynie na osiągnięcie korzyści podatkowej, sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Organ zaznaczył przy tym, że ustalanie, czy dana czynność (zespół czynności) stanowi unikanie opodatkowania może być dokonane tylko w toku procedury dotyczącej wydawania opinii zabezpieczających lub postępowania podatkowego prowadzonego w oparciu o przepisy Rozdziału 2 Działu IIIa Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego DKIS stwierdził, że wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej Spółki spełnia przesłanki wskazane w art. 14b § 5b o.p. i nakłada na DKIS obowiązek odmowy wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego względem tego wniosku.