Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organami podatkowymi.
1.1. Przedmiotem skargi C. sp. z o.o. (dalej Spółka/ Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej SKO) z dnia 29 maja 2024 r. nr SKO 4000.206.2023 uchylająca w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. (dalej organ podatkowy pierwszej instancji) z dnia 31 marca 2021 r. nr PIO.3222.1.15.2017/5 [odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013-2016 w łącznej kwocie 238 692 zł; odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do września 2017 r. w kwocie 52 409 zł oraz informującą, że wydanie decyzji nie ogranicza możliwości wydania decyzji w trybie art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 383 ze zm.; dalej OP)] oraz określająca Spółce nadpłatę w podatku od nieruchomości za rok 2013 w wysokości 5 552 zł; za rok 2014 w wysokości 14 913 zł; za rok 2015 w wysokości 15 725 zł; za rok 2016 w wysokości 15 725 zł; za okres od stycznia do września 2017 r. w wysokości 11 794 zł.
1.2. Jako, że spór na obecnym etapie postępowania przed tut. Sądem dotyczy jedynie kwalifikacji prawnopodatkowej węzła betoniarskiego (co wyraźnie wynika z treści skargi Skarżącej), to uzasadnienie niniejszego wyroku będzie dotyczyć jedynie tej właśnie kwestii.
1.3. Spółka wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013-2016 oraz od stycznia do września 2017 r. wskazując, że przeprowadzona przez Spółkę kompleksowa inwentaryzacja obiektów podlegających opodatkowaniu w Gminie K. wykazała różnice pomiędzy stanem faktycznym a deklarowanymi podstawami opodatkowania podatkiem od nieruchomości, składając jednocześnie korekty deklaracji podatku od nieruchomości. Spółka podała, że nieprawidłowości polegały na deklarowaniu do opodatkowania podatkiem od nieruchomości nieprawidłowej powierzchni użytkowej budynków, nieprawidłowej kwalifikacji obiektów budowlanych, niewykazaniu do opodatkowania obiektów budowlanych stanowiących budowle, jak również deklarowaniu do opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiektów nieobjętych zakresem przedmiotowym podatku od nieruchomości. Wśród obiektów budowlanych, które Spółka za okres od stycznia 2013 r. do września 2017 r. wykazywała do opodatkowania podatkiem od nieruchomości w całości jako budowlę jest węzeł betoniarski, który zdaniem Spółki stanowi kompleks obiektów budowlanych o różnorodnej kwalifikacji dla potrzeb podatku od nieruchomości. Składa się z budynku o powierzchni [...] m2 podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości od powierzchni użytkowej. W konsekwencji w okresie od stycznia 2013 r. do września 2017 r. doszło do zawyżenia podstawy opodatkowania budowli o wartość tego obiektu (budynku) i jednocześnie zaniżono podstawę opodatkowania budynków w tym okresie o [...] m2. Zdaniem Spółki, skoro budynek podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości od powierzchni użytkowej, to urządzenia i instalacje położone w tym budynku nie podlegają opodatkowaniu jako samodzielne przedmioty opodatkowania. W takiej sytuacji nie stanowią one odrębnych od budynku obiektów budowlanych.
1.4. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2018 r., nr PIO.322.15.2017-30 organ podatkowy pierwszej instancji odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za ww. okres.
1.5. Przedmiotowa decyzja została uchylona decyzją SKO z dnia 31 stycznia 2019 r., nr SKO 4011/544/18.
1.6. Następnie decyzją z dnia 12 czerwca 2019 r., nr PIO.3222.15.2017- 32 organ podatkowy pierwszej instancji odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za ww. okres.
1.7. SKO decyzją z dnia 13 lutego 2020 r., nr SKO 4011/421/19/20 uchyliło w całości ww. decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i przekazało sprawę od ponownego rozpatrzenia.
1.8. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazaną na wstępie decyzją z dnia 31 marca 2021 r., nr PIO.3222.1.15.2017/5 organ podatkowy pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości oraz poinformował, że wydanie decyzji nie ogranicza możliwości wydania decyzji w trybie art. 21 § 3 OP. Organ podatkowy pierwszej instancji odwołał się do treści art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej UPOL), wyroku TK z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 48/15, Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 i 2141), m.in. opinii technicznej biegłego M. K. z dnia 27 lipca 2018 r. w sprawie kwalifikacji obiektu jako budynku, budowli, urządzenia technicznego, urządzenia budowlanego i uznał, że węzeł betoniarski nie spełnia żadnego z warunków definiujących budynek i dla celów podatkowych nie może być tak zaklasyfikowany. Nie stanowi on obiektu małej architektury. Uznano jednak, że węzeł betoniarski wraz z przynależnymi instalacjami i urządzeniami zapewniającymi funkcjonalną całość techniczno-użytkową (tj. mieszalnikiem, taśmociągiem kruszyw, urządzeniami zapewniającymi dostawę cementu i wody, kontenerami technicznymi stanowiącymi obudowę urządzeń – nagrzewnica powietrza, aparatura sterownicza, klimatyzacja – i zapewniających niezbędne funkcje pomiarowo-magazynowe – badania próbek, składowanie odczynników, domieszek) należy zakwalifikować za budowlę w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 uPOL. Uznano zatem, że węzeł betoniarski wraz z przynależnymi instalacjami i urządzeniami, zapewniającymi funkcjonalną całość techniczno-użytkową, o których mowa powyżej musi zostać zaklasyfikowany jako budowla podlegająca opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
1.9. Decyzją z dnia 26 maja 2021 r. nr SKO 4011/284/21 SKO, po rozpatrzeniu odwołania Strony, utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.
1.10. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 1201/21 uchylił ww. decyzję SKO. Z uzasadnienia ww. wyroku wynika, że za nieprawidłowe uznano stanowisko SKO, że cały węzeł betoniarski wraz z przynależnymi instalacjami i urządzeniami powinien podlegać opodatkowaniu jako budowla – wolnostojąca instalacja przemysłowa - z uwagi na to, że wszystkie jego elementy (części) pozostają ze sobą w związku techniczno-użytkowym. Podniesiono, że kwestia kwalifikacji węzła betoniarskiego dla potrzeb jego opodatkowania podatkiem od nieruchomości była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, które to stanowisko tut. Sąd podzielił (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 2141/21, wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 419/21; wyrok NSA z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 4165/21, CBOSA). Odwołano się także do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt III FPS 1/21, CBOSA i uznano, że odwoływanie się do związku funkcjonalnego było niedopuszczalne. W konsekwencji uznano, że o identyfikowaniu dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, jako jednego obiektu budowlanego, w przypadku złożonych konstrukcji gospodarczych, decydować winno to, czy wszystkie jej elementy składają się na jeden wyodrębniony fizycznie przedmiot materialny – rzecz. Dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, stosując posiłkowo uregulowanie art. 45 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.; dalej KC), będzie przez to należało rozumieć obiekt wyodrębniony spośród innych obiektów, który umożliwia samoistne potraktowanie go jako przedmiotu opodatkowania. Jeżeli zostanie stwierdzone, że jest on budynkiem, wówczas podstawę opodatkowania stanowić będzie powierzchnia użytkowa, zaś w przypadku uznania za budowlę – jego wartość. Aby dany obiekt mógł zostać uznany za przedmiot opodatkowania, musi mieć postać materialną oraz cechować się samoistnością, czyli takim zindywidualizowaniem i wyodrębnieniem od innych obiektów, że w stosunku do niego spełnione będą kryteria umożliwiające ustalenie podstawy opodatkowania. Jeden przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowić może tylko to, co wchodzi w skład tego przedmiotu materialnego i nie może być od niego odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego lub odłączanego (art. 47 § 2 KC; por. też uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt III FPS 1/21; CBOSA). Powyższe zapatrywania można odpowiednio zastosować do ustalenia, co składa się na konkretny obiekt budowlany podlegający opodatkowaniu w rozumieniu ustawy podatkowej. Nie zmienia to jednak okoliczności, że nadal mamy do czynienia z odrębnym przedmiotem materialnym, podlegającym odrębnemu opodatkowaniu, zaś wyżej opisane przesłanki pozwolą jedynie na zidentyfikowanie, co w skład takiego przedmiotu (rzeczy złożonej) wchodzi. Czym innym jest natomiast połączenie odrębnych przedmiotów materialnych (w tym również rzeczy złożonych) w jeden ciąg technologiczny (produkcyjny). Nawet, jeżeli poszczególne pod względem fizycznym obiekty, z których każdy spełnia cechy pozwalające uznać go za odrębny przedmiot opodatkowania, są wykorzystywane do osiągnięcia konkretnego celu gospodarczego i z tego powodu zostały funkcjonalnie połączone (np. za pomocą rur, kabli, szyn, taśmociągów), nie można tworzyć z ich sumy jednego przedmiotu opodatkowania, w rozumieniu art. 2 ust 1 uPOL. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do wyodrębnienia przedmiotu opodatkowania nie ze względu na jego fizyczne właściwości, lecz z uwagi na połączenia techniczno-użytkowe, odnoszące się do przesłanki funkcjonalności, co, jak wcześniej wskazano, jest niedopuszczalne. Zaprezentowane stanowisko nie wyklucza zarazem możliwości opodatkowania części budynku lub części budowli (art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 uPOL) w przypadkach przewidzianych ustawą podatkową. Wobec tego, w przypadku, gdy element ciągu technologicznego (gospodarczego/użytkowego) stanowi odrębny przedmiot materialny, należy ocenić, czy jest on obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.; dalej uPB), a jeżeli tak – czy stanowi on budynek bądź budowlę w rozumieniu ustawy podatkowej, czy też w ogóle nie podlega opodatkowaniu. Sąd zauważył, że stan faktyczny sprawy obejmuje lata 201[3] -2016 oraz okres od stycznia do września 2017 r. Zwrócił uwagę na stanowisko wyrażone w powoływanej już uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 29 września 2021 r., odnoszące się do dokonanej z dniem 28 czerwca 2015 r. nowelizacji art. 3 pkt 1 uPB. Stwierdzono w niej, że zmiana ta miała charakter normatywny. W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 28 czerwca 2015 r. obiekt budowlany będący budynkiem stanowił jeden przedmiot opodatkowania wraz ze znajdującymi się w nim instalacjami i urządzeniami technicznymi. Skutkiem dokonanej nowelizacji jest natomiast zawężenie (wykluczenie) możliwości uznania za odrębny przedmiot opodatkowania jedynie "instalacji zapewniających możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem". Nie stanowią też odrębnego przedmiotu opodatkowania inne części składowe budynku, tzn. takie, które związane są z jego użytkowaniem i nie mogą być od budynku odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 KC). Natomiast samo wyposażenie obiektu budowlanego (np. budynku) w instalacje nie jest elementem decydującym o jego kwalifikacji. W praktyce istnieją obiekty spełniające określone funkcje, będące budynkami, lecz których uzbrojenie w określone instalacje (np. elektryczne, grzewcze, wodne), w kontekście ich przeznaczenia, jest zbędne. Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie SKO przyjął, że urządzenia i instalacje stanowią element tzw. węzła betoniarskiego, tworząc całość techniczno-użytkową. Stanowią zatem część budowli, za którą uznano węzeł betoniarski. Jak wskazano powyżej, w sprawie nie było podstaw, aby na podstawie kryterium funkcjonalnego definiować węzeł betoniarski jako jeden obiekt budowlany stanowiący budowlę. Konsekwentnie nie było podstaw do uznania, że częścią tej budowli są urządzenia i instalacje. Sąd nakazał ocenić, czy urządzenia i instalacje mogą być kwalifikowane jako odrębne obiekty znajdujące się wewnątrz budynku i nie współtworzące budynku w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) uPB. Następnie, w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, czy stanowią one budowle expressis verbis wymienione w art. 3 pkt 3 uPB, innych przepisach tej ustawy lub w załączniku do niej, czy też stanowią urządzenia budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 uPB, bądź też instalacje w rozumieniu art. 3 pkt 1 uPB wchodzące w skład prawidłowo zdefiniowanej budowli. SKO powinno zająć jednoznaczne stanowisko, czy i jaki rodzaj budowli w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 uPOL mogą stanowić obiekty zlokalizowane we wnętrzu budynku. Dotychczasowe wywody nie pozwalają na kategoryczne stwierdzenie, czy sporne obiekty są budowlą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 uPOL. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za błędne stanowisko SKO, że wszystkie elementy konstrukcyjne węzła betoniarskiego wraz z instalacjami oraz urządzeniami tworzą funkcjonalną całość instalacji przemysłowej, której nie można dzielić na poszczególne części (obiekty budowlane) dla celów podatkowych. W konsekwencji SKO nie dokonało prawidłowej kwalifikacji podatkowej spornego węzła betoniarskiego, nie przeprowadzając oceny jego odrębnych elementów. Zasadne – zdaniem Sądu - okazały się zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego odnoszące się do opodatkowania węzła betoniarskiego wraz z instalacjami oraz urządzeniami.