Uzasadnienie
Przedmiotem skargi T. Ż. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy, DIAS) z 10 października 2025 r., znak 0201-IEE1.7192.118.2025.3 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu (dalej: organ pierwszej instancji, NUS) z 11 lipca 2025 r., znak 0229-SEE.7113.1674.2025 w sprawie oddalenia skargi na czynność zabezpieczającą w postaci zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Postępowanie przed organami podatkowymi.
Z akt wynika, że 2 lipca 2025 r. do NUS wpłynął wniosek o dokonanie zabezpieczenia na majątku skarżącego przyszłych przybliżonych należności podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. określonych w decyzji Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z 5 czerwca 2025 r., znak 358000-CKK3-6.5001.17.2024.
NUS będący w sprawie wierzycielem, działając jako organ egzekucyjny, 3 lipca 2025 r. dokonał zabezpieczenia na majątku skarżącego poprzez zabezpieczenie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na 2 633 904,00 zł. 7 lipca 2025 r. skarżący wniósł skargę na ww. czynność zabezpieczającą zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka. Podniósł, że działania organu utrudniają prowadzenie działalności gospodarczej i dokonywanie płatności, a tym samym naruszają zasadę stosowania przez organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu zabezpieczającym środka najmniej uciążliwego, w szczególności, że organ pominął całkowicie okoliczności, że w magazynie zobowiązanego znajdują się towary (ruchomości o wartości ok. 7 000 000,00 zł).
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 11 lipca 2025 r. NUS skargę oddalił, a DIAS po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z 10 października 2025 r. rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy.
Zdaniem DIAS, zebrany materiał nie potwierdza, że w sprawie doszło do nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka zabezpieczającego. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, przymusowy charakter postępowania wiąże się niewątpliwie z ograniczeniem zobowiązanego w wykonywaniu jego praw, co jest samo w sobie problematyczne dla każdego zobowiązanego. Ważne jednak jest, by w toku postępowania nie doszło do nadmiernej dolegliwości. Negatywne skutki zajęcia nie mogą być jednak utożsamiane z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego.
W rozpatrywanej sprawie wybór sposobu zabezpieczenia, którego dokonał organ egzekucyjny (zajęcie rachunku bankowego) podyktowany był przede wszystkim znaczną wysokością określonego przybliżonego zobowiązania. W chwili dokonywania tej czynności był to zaś jedyny znany majątek, na którym organ egzekucyjny mógł najszybciej zabezpieczyć przyszłe należności podatkowe. W trakcie postępowania organ ustalił dwa kolejne rachunki bankowe. Jednakże rachunki te pozostają do pełnej dyspozycji skarżącego. Organ nie dokonał w chwili obecnej ich zabezpieczenia.
Zastosowanie zabezpieczenia przez zajęcie tego rachunku bankowego przyniosło jak na razie tylko częściowy rezultat, gdyż bank częściowo zrealizował zajęcie zabezpieczające przekazując na rachunek organu egzekucyjnego łącznie kwotę 162 453,33 zł - według stanu na 24 września 2025 r. Związane jest to przede wszystkim z tym, że organ na wnioski skarżącego wielokrotnie zwalniał z zabezpieczonego rachunku kwoty na pokrycie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, na zapłatę podatków, spłatę rat kredytu oraz zapłatę faktur i należności celnych. Swoimi działaniami stara się prowadzić postępowanie zabezpieczające w sposób, który z jednej strony pozwoli organowi zabezpieczyć należności, a z drugiej stara się zapewnić skarżącemu możliwość prowadzenia dalszej działalności gospodarczej.
Dlatego nie można zgodzić się z twierdzeniem, że zajęcie zabezpieczające tego rachunku uniemożliwia skarżącemu prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej. Skarżący korzysta w prowadzeniu swojej działalności ze środków wpływających na ten rachunek w stopniu większym niż organ realizujący zabezpieczenie. Skarżący ma także do dyspozycji środki wpływające na pozostałe dwa rachunki bankowe.
DIAS powtórzył, że organ wszczynając postępowanie zabezpieczające nie miał wiedzy o możliwości zabezpieczenia należności na będących w posiadaniu skarżącego ruchomościach. Informacja o ruchomościach trafiła do organu dopiero w momencie złożenia przez skarżącego skargi na czynność zabezpieczającą.
Następnie DIAS wywiódł, że o tym, ile i jakie środki zabezpieczenia zostaną zastosowane decyduje organ egzekucyjny, który ma na względzie cel zabezpieczenia, co wymusza aby stosował środki, które są najprostsze i prowadzą do najszybszego zabezpieczenia należności. Zabezpieczenie poprzez zajęcie rachunku bankowego jest niewątpliwie najszybszym środkiem i jest to niewątpliwie środek mniej skomplikowany i kosztowny w realizacji niż zajęcie ruchomości.
DIAS wskazał także, że nie jest znana aktualna wartość towaru (strona podała jego wartość zgodnie z remanentem na 31 grudnia 2024 r.), a nawet, czy towar nadal znajduje się w magazynie. Ustalenie tych okoliczności będzie wymagało przeprowadzenia skomplikowanego postępowania wyjaśniającego i obszernej analizy dokumentów, których na poparcie stanowiska strona nie przedstawiła.
Nie można również pominąć faktu, że o przystąpieniu do egzekucji z ruchomości nie decyduje tylko wartość zajętej ruchomości, ale tak samo istotna dla organu jest zbywalność ruchomości, czyli czy organ egzekucyjny znajdzie nabywcę w przypadku ewentualnej późniejszej sprzedaży ruchomości. Celem postępowania zabezpieczającego jest zapewnienie wykonania zobowiązania w przyszłości.
DIAS podzielił pogląd NUS, że zajęcie jednego z trzech rachunków bankowych można uznać za mniej uciążliwe, niż zajęcie ruchomości przeznaczonych na handel.
Postępowanie przed sądem administracyjnym.
W skardze do tut. Sądu skarżący wnosząc o uchylenie postanowień I i II instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzucił naruszenie:
1. art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132, ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 166b u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o oddaleniu skargi na czynność zabezpieczającą w postaci zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, w sytuacji w której organ zastosował zbyt uciążliwy środek zabezpieczający, z uwagi na fakt, że w magazynie strony znajdowały się towary o wartości przewyższającej kwotę zabezpieczenia, które mogły zostać zabezpieczone przez organ bez wyrządzania "szkody" w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą;
2. art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. w zw. 166b u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 4 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 80 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o oddaleniu skargi na czynność zabezpieczającą, w sytuacji w której istniał alternatywny środek zabezpieczający, a organ zaniechał zbadania możliwości jego zastosowania, co naruszyło zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie;
3. art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. w zw. 166b u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 4 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 80 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o oddaleniu skargi, w sytuacji w której organ traktuje zajęcie zabezpieczające jak zajęcie egzekucyjne, które ma zmierzać do poboru podatku od towarów i usług, a nie jedynie zabezpieczyć jego ewentualny pobór w przyszłości; środek ten ma zagwarantować ewentualną przyszłą zapłatę - nie ma spełniać funkcji poborowej podatku.
Zdaniem skarżącego zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci zajęcia rachunku bankowego jest dla niego zbyt uciążliwe, albowiem znacząco utrudnia to skarżącemu codzienne funkcjonowanie, a także ograniczyło możliwość prowadzenia działalności gospodarczej.
Skarżący wywiódł, że informacja o posiadaniu przez niego wartościowych ruchomości trafiła do organu w momencie złożenia skargi na czynność zabezpieczającą - zatem organ miał możliwość podjęcia następczych działań, które zmierzałyby do badania okoliczności, na które wskazał skarżący, nie wspominając już o fakcie, że zobowiązany był on do dokonania tych badań jeszcze przed dokonaniem samego zabezpieczenia, czego zaniechał. Takim zaniechaniem działania, w przypadku istnienia alternatywy, na którą wskazywał sam skarżący, organ naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania, tj. art. 8 § 1 k.p.a., który ma w niniejszej sprawie zastosowanie z uwagi na art. 18 u.p.e.a. Stanowi on bowiem, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Prawdą jest, że organ egzekucyjny zwalnia kwoty na wskazane przez skarżącego zobowiązania wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej. Pomimo to, działalność skarżącego i tak ponosi ogromne koszty wynikające z tej formy zabezpieczenia. Dość bowiem powiedzieć, że czas potrzebny na zwolnienie konkretnych środków to około 30 dni, a każde zwolnienie związane jest z koniecznością przedłożenia stosownego wniosku, co niesie za sobą chociażby koszty reprezentacji.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że - zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone, w całości albo w części, w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, na podstawie art. 151 p.p.s.a.