W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
W toku rozprawy w dniu 17 lipca 2025 r. w tutejszym Sądzie, Skarżący przedstawił specyfikę która zaistniała w sprawie i podniósł niestosowność postępowania urzędników w toku postępowania. Na pytanie Przewodniczącego Sądu czy Strona widzi różnicę między wznowieniem, a stwierdzeniem nieważności decyzji, Strona odpowiada – nie. Na pytanie sędziego sprawozdawcy w kwestii doręczenia decyzji wymiarowej Wójta, Skarżący odpowiedział, że nigdy nie było awizo tej decyzji, listonoszem była Ukrainka, która miała problem z językiem polskim i miała kłopoty rodzinne. Reklamację Skarżącego na poczcie zbyto komentarzem o samozatrudnieniu Skarżącego, co sugerowało odmowę przejęcia reklamacji złożonej przez Skarżącego. Skarżący zawiadomił organy podatkowe, że chce się wypowiedzieć przed wydaniem decyzji, a w czasie kiedy była fikcja doręczania był na rejsie w Niemczech. Skarżący z rejsu wrócił 1 lutego 2024 r. i podjął niezbędne działania w gminie. Skarżący poinformował także, że postępowanie toczyło się za 5 lat i w pierwszej kolejności fikcja doręczenia dotyczyła decyzji za 2018 r. W dniu 11 listopada 2023 r. Skarżący oglądał dokumenty w gminie za 5 lat i informował o swojej nieobecności w związku z przewidywanym rejsem w Niemczech.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd, rozpoznający sprawę, nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. Może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia zasadności odmowy wznowienia postępowania podatkowego, na podstawie art. 241 § 2 pkt 1 O.p.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów O.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadniczym powodem uchybienia przez SKO przepisom O.p. oraz w konsekwencji uchylenia zaskarżonej decyzji, jest niewłaściwe procedowanie przez organ odwoławczy w zakresie złożonego przez Stronę pisma z dnia 4.02.2024 r. W ocenie Sądu, organ odwoławczy, z naruszeniem przepisów art. 120 (zasady legalizmu w postępowaniu podatkowym), art. 121 § 1 i § 2 (zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie oraz zasady udzielania informacji), art. 122 (zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym), art.168 § 2, art. 169 § 1 O.p., nie wyjaśnił i nie ustalił w sposób prawidłowy istoty żądania Strony zawartego w tym piśmie.
Jak wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 10 listopada 2015r. (sygn. akt II OSK 578/14) obowiązkiem organu administracji (...) jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ bowiem jest tym żądaniem związany. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Natomiast, jeśli powstają jakiekolwiek wątpliwości co do treści wniosku, w szczególności co do zawartych w nim żądań, organ ma obowiązek zwrócenia się do wnioskodawcy, aby ten sprecyzował swoje żądania. Stanowisko powyższe jest ugruntowane, w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mianowicie w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości co do zakresu, czy przedmiotu żądania jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (vide wyroki NSA z dnia: 5 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1632/96, publ. LEX nr 47890; 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90, publ. ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47). W sytuacji zaś, gdy żądanie strony jest zredagowane niezręcznie, w sposób niedostatecznie zrozumiały bądź budzący wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony inicjującej postępowanie. Powyższe wynika z ogólnych zasad postępowania, zawartych w art. 122, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów zasady należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. Wątpliwości co do sensu podania i intencji jego autora powinny być zatem usunięte poprzez zwrócenie się do wnioskodawcy o złożenie wyjaśnień (porównaj: wyroki NSA z dnia: 1 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1774/07, publ. LEX nr 518360; 23 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 999/05, publ. LEX nr 265751; 4 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA 2188/00, publ. LEX nr 81741; 14 listopada 2001 r. sygn. akt V SA 552/01, publ. LEX nr 84484).
Zdaniem Sądu, w sprawie, co ma kluczowe znaczenie, SKO – jako organ odwoławczy od decyzji Wójta – w swoim piśmie z 25.03.2024 r. nie wezwał Strony o wyjaśnienie czy jej podanie z dnia 4.02.2024 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta ustalającej podatek od nieruchomości za 2018 r. i nie wskazał przepisów O.p. regulujących tą kwestię a więc art. 162 O.p. (zawierającego przesłanki przywrócenia terminu) i art. 163 O.p. (wskazującego organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania).
Tymczasem z treści pisma Strony z dnia 4.02.2024 r., zdaniem Sądu, niewątpliwie wynika, że Strona – nie będąca prawnikiem (nie orientując się w procedurze podatkowej) i nie reprezentowana w postępowaniu podatkowym przez profesjonalnego pełnomocnika – wyraża w istocie, w sposób jednoznaczny, wolę odwołania się od decyzji Wójta z dnia 29 listopada 2023 r do SKO. Skarżący pisze m.in. o możliwości odwołania się do SKO i wnosi o wydanie decyzji wolnej od wad. Potwierdza to również treść pisma Strony z dnia 15 maja 2024 r., w którym Strona wyraźnie wskazuje że jej pismo z dnia 4 lutego 2024 r. jest odwołaniem od decyzji Wójta. Co więcej Strona, w piśmie z dnia 4 lutego 2024 r. wyraźnie wskazuje na zamiar przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący w dniu 13 lutego 2024 r. złożył w SKO pismo zawierające kopie dokumentów świadczących o jego pobycie na statku [...]. Z wyjaśnień Strony zawartych w piśmie z dnia 4 lutego 2024 r. wynika, że była kilka tygodni na statku i dopiero w dniu 1 lutego 2024 r. odebrała pismo Wójta z 24 stycznia 2024 r. stanowiące upomnienie - wezwanie do zapłaty podatku od nieruchomości za 2018 r. Strona wskazała, że była w dniu 2 lutego 2024 r. w urzędzie gminy w M. w celu odbioru decyzji wymiarowej. Strona spotkała się z skarbnikiem, sekretarzem gminy i radcą prawnym, ale nie przekazano jej kopii decyzji Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. – mimo żądania Strony, co uniemożliwiło jej wniesienia odwołania do SKO. Jako powód wskazano, że kasa w urzędzie gminy jest zamknięta o godzinie 13.40 i Strona nie może zapłacić opłaty za wydanie kopii decyzji. Okoliczności powyższe, mogą, w ocenie Sądu, świadczyć o woli Strony:
- złożenia odwołania od decyzji Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. do SKO,
- złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący w dacie awizowania przesyłki pocztowej zawierającej ww. decyzję (w dacie 7 i 15 grudnia 2023 r.) przebywała na rejsie statkiem a wróciła dopiero w dniu 1 lutego 2024 r. Strona wskazywała na swój brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta. Dodatkowo Sąd wskazuje, że pismo Strony z dnia 4 lutego 2024 r. zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu 7 dni, o którym mowa w art.162 § 2 O.p. – tj. w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.
Nie ma bowiem sporu miedzy stronami postępowania sądowego, że o decyzji Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. Skarżący dowiedział się w dniu 1 lutego 2024 r. a więc co do zasady do 8 lutego 2024 r. mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Tymczasem organ odwoławczy, pomijając istotną treść pisma Strony z dnia 4 lutego 2024 r., wzywając Stronę pismem z dnia 25 marca 2024 r. do sprecyzowania żądania, zadał m.in. pytania dotyczące trybów nadzwyczajnych – art. 247-252 O.p. (stwierdzenie nieważności decyzji) oraz art. 240-246 O.p., całkowicie pomijając kwestię pierwszoplanową a więc ustalenie czy Strona żąda przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z dnia 29 listopada 2023 r., co niewątpliwie mogłoby mieć wpływ na ocenę czy decyzja Wójta jest ostateczna a następnie warunkowałoby zastosowanie trybów nadzwyczajnych postępowania podatkowego uregulowanych w O.p.
W ocenie Sądu, SKO, nie wzywając Strony – która niewątpliwie jest nieporadna na gruncie procedury podatkowej i nie rozróżnia trybu z art. 240 O.p. od trybu z art. 247 O.p. – do wyjaśnienia czy żąda przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z 29.11.2023 naruszyło wskazane na wstępie przepisy O.p. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 27 sierpnia 2024 r. sygn. akt III FSK 290/24 (CBOSA), organ podatkowy ma obowiązek udzielania informacji zawsze wtedy i w takim zakresie w jakim z uwagi na okoliczności jest to obiektywnie niezbędne w danym stadium postępowania dla obrony interesów strony. Jeżeli zatem strona składając środek zaskarżenia bądź wniosek, dla złożenia którego przewidziany jest termin procesowy i który został przekroczony, jednocześnie wskazuje na okoliczności usprawiedliwiające niedochowanie terminu, organ podatkowy powinien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia, czy wywody podatnika należy potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu (pogrubienie Sądu). W takim szczególnym przypadku, konieczne jest poinformowanie przez organ strony o przesłankach pozwalających na przywrócenie terminu.
Reasumując, nie wyjaśniając w sposób prawidłowy treści żądania Strony z pisma z dnia 4 lutego 2024r. Kolegium mogło pozbawić Stronę prawa do złożenia odwołania i w rezultacie przedwcześnie przyjęło w kontrolowanej sprawie, że decyzja Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. jest ostateczna.
Sąd wskazuje także, że SKO, wzywając Stronę do wyjaśnienia czy żąda wznowienia postępowania – art. 240 O.p. czy stwierdzenia nieważności – art. 247 O.p., nie przytoczyło w wezwaniu z dnia 25 marca 2024 r. treści tych przepisów i nie wyjaśniło Stronie ich znaczenia w jej sprawie, przykładowo różnicy miedzy wznowieniem postępowania a stwierdzeniem nieważności decyzji, w wyniku czego naruszyło art. 121 § 1 i 2 O.p. Tymczasem Strona na rozprawie w tut. Sądzie w dniu 17 lipca 2025 r. wyjaśniła, że procedur z art. 240 i art. 247 O.p. nie rozróżnia. Nie pouczono także Strony o treści art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Podatnik składając wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, oparty na podstawie z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. musi wiedzieć, że prowadzenie takiego postępowania może, w okolicznościach sprawy, być uznane za niedopuszczalne, z uwagi na ograniczenie czasowe, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu, obowiązkiem organu odwoławczego było skierowanie do Podatnika, w trybie określonym w art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, wezwania do sprecyzowania "treści żądania", jakiego postępowania domaga się wszczęcia i dostarczenia mu niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, szczególnie że Strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Tylko wówczas można zadośćuczynić, wynikającej z art. 121 Ordynacji podatkowej, zasadzie prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasadzie informowania. Z obowiązków tych SKO nie wywiązało się w prawidłowy sposób, przede wszystkim dlatego, że nie wezwało Strony do wyjaśnienia czy żąda przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i nie pouczyło jej o treści art. 162 i art. 163 O.p.
Dodać również należy, że SKO dopuściło się zwłoki w udzieleniu odpowiedzi na pismo Strony z dnia 4 lutego 2024 r. (data wpływu do SKO 9 lutego 2024 r.). Kolegium wezwało Stronę do sprecyzowania żądania zawartego w tym piśmie dopiero w dniu 25 marca 2024 r. a więc po ponad miesiącu od wpływu pisma Strony do organu. Sąd podkreśla, że zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym w zaskarżonej decyzji miesięczny termin procesowy, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. rozpoczął swój bieg w dniu 1 lutego 2024 r. a upłynął w dniu 1 marca 2024 r. W następstwie zwłoki Kolegium, Skarżący został pozbawiony prawa do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p.
Końcowo Sąd wskazuje na konieczność wyjaśnienia przez organ odwoławczy prawidłowości doręczenia Stronie decyzji Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. W toku rozprawy w dniu 17 lipca 2025 r. na pytanie sędziego sprawozdawcy w kwestii doręczenia (ZPO) decyzji wymiarowej Wójta, Skarżący odpowiedział, że nigdy nie było awizo tej decyzji, listonoszem była Ukrainka, która miała problem z językiem polskim i miała kłopoty rodzinne. Reklamację Skarżącego na poczcie zbyto komentarzem o samozatrudnieniu skarżącego, co sugerowało odmowę przejęcia reklamacji złożonej przez Skarżącego.
W tej sytuacji organ odwoławczy, w ponownym postępowaniu, powinien wyjaśnić także okoliczności przywołane przez Stronę rzutujące na prawidłowość i zgodność z prawem doręczenia Stronie decyzji Wójta z 29 listopada 2023 r., biorąc pod uwagę, iż Skarżący jako adresat przesyłki zawierającej sporną decyzję podatkową, co do zasady nie jest w istocie uprawniony do złożenia reklamacji co do prawidłowości jej doręczenia przez Pocztę P. a nadto Poczta zgodnie z wyjaśnieniami Strony z rozprawy odmówiła przyjęcia reklamacji Strony. W tej sytuacji SKO powinno zobligować Wójta – nadawcę kwestionowanej przesyłki - do wystosowania stosownego pisma do Poczty P. celem wyjaśnienia wątpliwości poruszonych przez Stronę co do pozostawienia awiza zawierającego ww. przesyłkę w miejscu zamieszkania Strony.
Reasumując, zdaniem Sądu, skoro SKO nie ustaliło czy ww. decyzja Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. jest ostateczna i nie wyjaśniło kwestii zgodności z prawem (art. 150 O.p.) doręczenia tej decyzji Stronie, to brak jest przesłanek do badania zasadności zarzutów sformułowanych w skardze, a osadzających się na treści art. 241 § 2 pkt 1 O.p. Zważyć bowiem należy, że zgodnie z wymogiem zawartym w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. W tym stanie rzeczy, skoro okoliczności tej w sprawie nie wyjaśniono i nie można też jednoznacznie przyjąć, iż decyzja wymiarowa Wójta z 29 listopada 2023 r. weszła skutecznie do obrotu prawnego, powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji SKO. Zdaniem Sądu na obecnym etapie sprawy rozpatrzenie wniosku o wznowienia postępowania podatkowego jest przedwczesne, a przez to niezgodne z wskazanymi na wstępie przepisami prawa.
Konkludując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO – z omówionych wyżej względów – została wydana z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 168 § 2, art. 169 § 1, art. 243 § 3 oraz art. 241 § 2 pkt 1 O.p.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając decyzję SKO w całości.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni stanowisko wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku. W szczególności SKO zobowiązane będzie do podjęcia niezbędnych działań w celu prawidłowego ustalenia treści żądania Strony zawartego w piśmie z dnia 4 lutego 2024 r. oraz wyjaśnienia prawidłowości doręczenia Stronie decyzji Wójta z dnia 29.11.2023 r.