Wyrok WSA z dnia 08 kwietnia 2026, sygn. I SAB/Gd 1/26

W niniejszej sprawie Skarżący zarzuca bezczynność postępowania Kolegium w sprawie rozpoznania zażalenia z dnia 5 października 2025 r.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem skuteczności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).

Jak wynika z akt sprawy Skarżący dopełnił powyższego wymogu, kierując pismem z 7 stycznia 2026 r. ponaglenie do SKO. Skarga spełnia zatem formalny wymóg jej dopuszczalności.

Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (pkt 1), natomiast przewlekłość postępowania to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2).

W świetle wskazanej regulacji bezczynność jest zatem stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłe prowadzenie postępowania natomiast to stan, w którym wprawdzie organ administracji nie przekroczył terminów określonych wyżej, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia jego bezczynności, ale prowadzi to postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 2317/19 stwierdził, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu.

Kwestie terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 7 działu I k.p.a. Art. 35 § 1 k.p.a. zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Przenosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy wskazać, że zażalenie z aktami administracyjnymi wpłynęło do Kolegium w dniu 17 października 2025 r. Sprawa został nadany numer i oczekiwała na załatwienie wg kolejności wpływu. Do dnia wniesienia skargi nie wydano rozstrzygnięcia, nie wysłano też informacji o przyczynie zwłoki i nie poinformowano Skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy.

Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania zażalenia. Obliczając termin, w jakim Kolegium powinno wydać rozstrzygnięcie, oprócz art. 35 § 3 k.p.a., należy mieć na względzie § 6 tego artykułu, zgodnie z którym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (...) oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności wymienione w art. 35 § 6 k.p.a.

Należało więc uznać, że termin do załatwienia sprawy biegł od dnia wpływu zażalenia z aktami, tj. 17 października 2025 r. i upływał w dniu 17 grudnia 2025 r. Ponieważ termin ten nie został przedłużony zgodnie z art. 36 k.p.a., SKO od 18 grudnia 2025 r. pozostaje w bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. organ bowiem nie informował Skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 36 k.p.a. Tym samym termin ten upłynął po miesiącu od daty wpływu zażalenia.

W konsekwencji Sąd stwierdza na odstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że w niniejszej sprawie SKO dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia.

Mając na uwadze fakt, że organ do tej pory nie wydał postanowienia w sprawie wniesionego zażalenia Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił nakazać Kolegium załatwienie, o czym orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Sprawa winna być załatwiona w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, gdyż termin jest adekwatny do przedmiotu postępowania - zarzutów zgłoszonych w egzekucji administracyjnej, ponieważ tego typu sprawy z zasady nie mają charakteru skomplikowanego,

Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność SKO w rozpatrzeniu zażalenia nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20), a także, gdy zwłoka jest efektem działań (zaniechań) organu, które można interpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów.

W ocenie Sądu, sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem zwłoka w jej rozpoznaniu nie była znaczna. Powstanie zwłoki nie było powodowane złą wolą organu i celowym odsuwaniem załatwienia sprawy w czasie, a przynajmniej nie wynika to z akt sprawy i nie jest przez Skarżącego zarzucane. Kolegium bezspornie nie dotrzymało terminów załatwienia sprawy zakreślonych w art. 35 k.p.a., jednocześnie nie dochowując aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., niemniej jednak dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Biorąc pod uwagę okres bezczynności organu oraz ilość spraw załatwianych przez organ, który to fakt znany jest Sądowi z urzędu, należało uznać, że zaistniały w okolicznościach niniejszej sprawy stan bezczynności nie nastąpił z rażącym naruszeniem prawa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. na które składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł.

W okolicznościach sprawy Sąd nie dostrzegł powodów do zastosowania art. 149 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W tym zakresie rozstrzygnięcie pozostawiono do uznania Sądu, a okoliczności sprawy, zwłaszcza to, że bezczynność miała związek z ilością rozpatrywanych przez SKO spraw nie uzasadniały zastosowania względem organu dodatkowego środka represyjnego.