- postanowieniem z 7 marca 2025 r., Naczelnik wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 15 kwietnia 2025 r.,
- 4 kwietnia 2025 r., Naczelnik pozyskał informację o złożeniu do Dyrektora wniosku Spółki z 26 marca 2025 r., o sprostowanie decyzji DIAS 2014/2015;
- postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r. Naczelnik wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 15 czerwca 2025 r.,
- 8 kwietnia 2025 r., wpłynął wniosek Spółki o jak najszybsze zakończenie postępowania odwoławczego,
- 16 kwietnia 2025 r., wpłynęło ponaglenie Spółki skierowane do Dyrektora,
- pismem z 24 kwietnia 2025 r., przekazano ponaglenie do Dyrektora,
- 25 kwietnia 2025 r., do Naczelnika wpłynęło pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, zawierającego zapytania dotyczące wydanych decyzji zabezpieczających,
- 25 kwietnia 2025 r., wpłynęło pismo Dyrektora z 25 kwietnia 2025 r., o wyjaśnienia wraz z załączonym pismem Spółki z 16 kwietnia 2025 r., stanowiącym uzupełnienie skargi z 2 lipca 2024 r., skierowane następnie wg właściwości, do załatwienia przez komórkę CKK2-11,
- 25 kwietnia 2025 r., (wpływ 25 kwietnia 2025 r., elektronicznie), Spółka wniosła skargę do WSA w Gdańsku na przewlekłe prowadzenie postępowania,
- 28 kwietnia 2025 r., wpłynęło do Naczelnika postanowienie Dyrektora z 28 kwietnia 2025 r., odmawiające sprostowania decyzji DIAS z 26 lutego 2025 r.,
- w dniu 29 kwietnia 2025 r., Naczelnik wydał decyzję z 29 kwietnia 2025 r., odebraną przez pełnomocnika Spółki 5 maja 2025 r., którą uchylono decyzję pierwszoinstancyjną i umorzono postępowanie w sprawie.
Naczelnik wskazał, że w okresie od 4 marca 2025 r. do 4 kwietnia 2025 dokonywał analizy skutków prawnych rozstrzygnięcia wynikającego z decyzji DIAS 2014/2015 z rozpoznaniem możliwych do zastosowania innych regulacji prawnych. Od 4 od 28 kwietnia 2025 r. oczekiwał na załatwienie wniosku Spółki w zakresie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji DIAS 2014/2015, co mogło mieć wpływ na decyzję odwoławczą. Od 28 do 29 kwietnia 2025 r., dokonywano analizy skutków prawnych postanowienia DIAS z 28 kwietnia 2025 r., dla postępowania w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż w sprawie nie wystąpiła przewlekłość postępowania.
Wyjaśnienia wymaga, że pojęcie przewlekłości postępowania nie zostało zdefiniowane w Ordynacji podatkowej ani ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." wskazano, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Przyjmuje się, że istotą przewlekłego prowadzenia sprawy jest nieefektywne wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że tylko formalnie nie jest on bezczynny.
Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania oznacza takie działanie organu (opieszałe, niesprawne, nieskuteczne, pozorne), które nie prowadzi do niezwłocznego załatwienia sprawy lub w terminach przewidzianych prawem, jak również nieuzasadnione przedłużanie przez organ terminu załatwienia sprawy. O przewlekłości postępowania może świadczyć powstrzymywanie się od podejmowania wyłącznie czynności niezbędnych i podejmowanie również czynności zbędnych przez organ podatkowy, co w konsekwencji może prowadzić do nieracjonalnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Instytucja prawna ponaglenia znajduje się w dziale IV, rozdziale pt. "Załatwianie spraw", w którym unormowano terminy załatwiania spraw, i jest to jedyny środek prawny służący do zwalczania szeroko pojmowanej bezczynności organów podatkowych. Jeżeli zatem środek ten ma służyć dyscyplinowaniu organów podatkowych w sprawnym i terminowym załatwianiu spraw, powinien przeciwdziałać zarówno niezałatwianiu spraw w określonych terminach, jak i przewlekłości prowadzonych postępowań. [P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 141.].
Z przewlekłością postępowania mamy więc do czynienia wówczas, gdy postępowanie to trwało dłużej niż było to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym istotne jest, że ocena tego, czy postępowanie jest prowadzone w sposób przewlekły nie może być dokonywana w oderwaniu od charakteru sprawy.
Sąd oceniając czy w sprawie wystąpiła przewlekłość postępowania kontroluje co do zasady tok i poprawność czynności organu, ich właściwe natężenie, koncentrację materiału dowodowego, prawidłowość i celowość z punktu widzenia rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie termin na załatwienie sprawy wynosił dwa miesiące od otrzymania odwołania. Wynika on z art. 139 § 3 O.p. zgodnie, z którym załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżąca zarzuca przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie trwania postępowania odwoławczego od 7 marca 2025 r., tj. po wydaniu i doręczeniu Naczelnikowi decyzji DIAS 2014/2015 do 29 kwietnia 2025 r., w którym Naczelnik wydał decyzję merytoryczną kończącą sprawę. Przy czym zasygnalizowania wymaga, że z akt sprawy nie wynika, że Naczelnik decyzje tę otrzymał wcześniej, co sugerowała Skarżąca.
Należy zwrócić uwagę, że wydanie decyzji kończącej postępowanie nastąpiło w terminie 54 dni od doręczenia decyzji (na ten okres przypadało 37 dni roboczych). W ocenie Spółki w tym czasie Naczelnik nie podejmował żadnych czynności, oprócz wydawania kolejnych postanowień o niezakończeniu postępowań w terminie.
Zgodnie z art. 140 § 1 O.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W myśl art. 140 § 2 O.p., ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Na podstawie art. 141 § 1 pkt 1 O.p., na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia.
Analizując, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania należy zwrócić uwagę, że w okresie od 7 marca 2025 r. do 29 kwietnia 2025 r. Naczelnik nie prowadził postępowania w sposób przewlekły.
Z akt wynika, że 4 marca 2025 r. do Naczelnika wpłynęła decyzja Dyrektora z 26 lutego 2025 r., którą postanowieniem z 6 marca 2025 r., włączono do materiału dowodowego. Kolejno postanowieniem z 7 marca 2025 r., Naczelnik poinformował, że sprawa nie zostanie zakończona w terminie do 15 marca 2025 r. i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy (na dzień 15 kwietnia 2025 r).
Jak wynika z odpowiedzi na skargę Naczelnik w okresie od 4 marca 2025 r. do 4 kwietnia 2025 dokonywał analizy skutków prawnych rozstrzygnięcia wynikającego z decyzji DIAS 2014/2015 z rozpoznaniem możliwych do zastosowania innych regulacji prawnych.
Sąd nie podziela opinii Skarżącej, jakoby sprawa będąca przedmiotem ponaglenia była stosunkowo prosta i oczywista, nawet jeżeli ostatecznie zakończyła się uchyleniem decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzeniem postępowania.
Z akt podatkowych wynika, że postępowanie w sprawie podatku dochodowego prowadzonego w tej sprawie (także to dotyczące wcześniejszego okresu rozliczeniowego) można zakwalifikować jako skomplikowane, o trudnym zakresie tematycznym, co niewątpliwie czyni je pracochłonnym. Przykładowo decyzja Naczelnika z 31 października 2024 r. odnosząca się do 2014 r. roku podatkowego zawierała 187 stron uzasadnienia, dokonano w niej m.in. analizy zebranego materiału dowodowego, zgromadzonego w wielu tomach akt administracyjnych. Analogiczna sytuacja dotyczy również 2016 roku podatkowego, gdzie wydanie rozstrzygnięcia wiązało się z koniecznością rozpatrzenia obszernego materiału dowodowego, w tym uwzględnienia decyzji dotyczącej roku podatkowego 2014, która miała wpływ na wynik rozstrzygnięcia za kolejne lata podatkowe.
Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem Spółki, że skoro za wcześniejszy okres rozliczeniowy Dyrektor wydał już decyzję odnoszącą się do meritum sprawy, to analiza sprawy za kolejny rok podatkowy nie wymaga nakładu czasu pracy. Trzeba zauważyć, że sprawa za kolejne okresy rozliczeniowe wymagała dokonania samodzielnej analizy materiału dowodowego przez Naczelnika, także w kontekście zmiany stanu prawnego w roku 2016 z uwagi na wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a O.p.) i wynikającej z ustawy z dnia 13 maja 2016 r., o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2016 r., poz. 846) regulacji międzyczasowej art. 7 (korzyść podatkowa po dniu 16 lipca 2025 r.). Sprawa wymagała więc analizy też kwestii, które nie były rozważane w decyzji Dyrektora. Wobec tego należy zgodzić się z Naczelnikiem, że ten rozstrzygając ponownie sprawę, nie mógł jak chciałaby Spółka, automatycznie "przepisać" decyzji Dyrektora, lecz był zobowiązany do ponownej jego analizy. Natomiast z uwagi na obszerność zgromadzonego materiału dowodowego i konieczność przeanalizowania go w kontekście nowych regulacji prawnych, które nie były rozważane przy wydawaniu ww. decyzji należało przyjąć, że wydanie w sprawie poprawnego merytorycznie rozstrzygnięcia wymagało czasu i w tej sytuacji nie zachodzi przewlekłości postępowania.
Sąd nie podziela oceny wyrażonej przez Spółkę, że wydanie decyzji stanowiło jedynie formalność, gdyż jak wyżej wskazano złożoność sprawy wynikała nie tylko z obszerności akt sprawy, obszerności decyzji 2014/2015 oraz złożonej historii i przebiegu postępowania poprzedzającego ww. decyzję, ale również materii prawnej dotyczącej tych spraw.
Sąd jedynie sygnalizuje, że zrozumiałym jest, iż szybkie zakończenie sprawy dla Spółki było bardzo ważne, z uwagi na finansowy wymiar decyzji. Niemniej jednak dotkliwość decyzji podatkowych sama w sobie nie uzasadnia zarzutu przewlekłości postępowania.
Nie można zatem przyjąć, że w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania. Wszystkie dokonane w sprawie czynności i czas oczekiwania były uzasadnione okolicznościami sprawy, w tym oczekiwaniem na ewentualne sprostowanie decyzji.
W kontekście powyższego nie można przyjąć, że obowiązkiem Naczelnika było niezwłoczne rozpoznanie sprawy, z uwagi na jej nieskomplikowany charakter.
W ocenie Sądu w sprawach skomplikowanych, gdzie zachodzi konieczność przeprowadzenia m.in. analiz przepisów, nie można od organu wymagać, aby naczelną dyrektywą dla niego było jak najszybsze zakończenie postępowania. Co więcej w sprawie tej wystąpiły takie okoliczności, które usprawiedliwiały przekroczenie terminu na załatwienie sprawy. Charakter sprawy i podejmowanych czynności zatem niewątpliwie uzasadniał zastosowania art. 140 O.p., i wyznaczenie dalszego terminu jej załatwienia.
W kontekście dokonanych czynności i czasu pomiędzy nimi należy uwzględnić także, że od 4 od 28 kwietnia 2025 r. Naczelnik oczekiwał na załatwienie wniosku Spółki w zakresie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji DIAS 2014/2015, co mogło mieć wpływ na decyzję odwoławczą. W konsekwencji, w okolicznościach tej sprawy uzasadnione było oczekiwanie na rozstrzygnięcie rzeczonego wniosku oraz ponowne przedłużenie terminu na załatwienie sprawy, co też Naczelnik zrealizował wydając postanowienie z 4 kwietnia 2025 r., w którym wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 15 czerwca 2025 r. Co istotne - 25 kwietnia 2025 r. Spółka (po wniesieniu ponaglenia) wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, a postanowienie Dyrektora z 28 kwietnia 2025 r., odmawiające sprostowania decyzji wpłynęło do Naczelnika 28 kwietnia 2025 r., zaś w dniu 29 kwietnia 2025 r., Naczelnik wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie.
W ocenie Sądu, sam tylko okres oczekiwania na załatwienie sprawy nie stanowi podstawy do uznania naruszenia prawa, tym bardziej rażącego. Analiza podjętych czynności wykazała, że w sprawie podejmowane przez Naczelnika działania realizowały podstawowe zasady postępowania podatkowego, w tym legalizmu i prawdy materialnej. W sprawach skomplikowanych, gdzie zachodzi konieczność przeprowadzenia m.in. obszernych analiz przepisów, nie można od organu wymagać, aby naczelną dyrektywą dla niego było jak najszybsze zakończenie postępowania.
Zgodnie z art. 125 O.p. organy podatkowe prowadząc postępowanie podatkowe, muszą działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Nie oznacza to jednak, że okoliczności faktyczne mają być badane w sposób pobieżny. Szybkość postępowania nie może być realizowana kosztem wnikliwości, w związku z czym obowiązek wnikliwego działania został wymieniony przez ustawodawcę na pierwszym miejscu. Taka postawa organu ukierunkowana wyłącznie na szybkie załatwienie sprawy, stałaby w sprzeczności z pozostałymi zasadami wynikającymi z przepisów Ordynacji podatkowej. Dlatego też skargę należało uznać za niezasadną.
Podsumowując, zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne. W konsekwencji, zdaniem Sądu, postępowanie organu w sprawie niniejszej nie nosi cech przewlekłości.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), skargę oddalił.