Wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2026, sygn. I SAB/Gd 17/25

Opierając się na poglądach orzecznictwa i doktryny o przewlekłości postępowania można mówić wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy, nie pozostając jednocześnie w bezczynności (termin załatwienia sprawy nie zostaje przekroczony), ale podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Sz 12/16, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołanie w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją. A zatem, przewlekłość w prowadzeniu postępowania można organowi skutecznie zarzucić, gdy nie dochowa on należytej staranności w zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Tylko nieuzasadniona zwłoka może być przyczyną stwierdzenia przewlekłości, co wymaga analizy charakteru dokonywanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Gd 1/15, LEX nr 1792237).

Należy w tym miejscu wskazać, co zostało szczegółowo wyjaśnione przez Sąd w uzasadnieniu do wyroku w sprawie I SA/Gd 676/25, że toczące się w niniejszej sprawie postępowanie, było prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a nie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z powyższym do oceny tego, czy organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły znajdowały zastosowanie regulacje przewidziane w tej pierwszej z wymienionych ustaw.

Przepis art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (art. 125 § 2 Ordynacji podatkowej). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (art. 139 § 2 Ordynacji podatkowej). Z kolei jak stanowi art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy.

W ocenie Sądu, nakazu niezwłocznego załatwienia sprawy, o jakim mowa w przywołanych wyżej przepisach nie można utożsamiać z wymogiem natychmiastowego jej załatwienia tj. "od ręki", "na poczekaniu". Nawet bowiem w najprostszej sprawie organ powinien dokonać analizy (wykładni) stanu prawnego, mieć czas na zorientowanie się w sytuacji faktycznej (np. przeczytanie załączonych do podania dokumentów), na dokonanie subsumpcji oraz staranne zredagowanie decyzji.

Skarżący w dniu 12 marca 2025 r., w siedzibie Kolegium złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Decyzja o odmowie wszczęcia postępowania została wydana przez Kolegium w dniu 28 marca 2025 r., wysłana do strony 30 maja 2025 r. i doręczona 2 czerwca 2025 r. Pismem złożonym w siedzibie Kolegium w dniu 13 czerwca 2025 r. H.C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w odpowiedzi na wniosek, w dniu 11 lipca 2025 r. Kolegium wydało decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie z 28 marca 2025 r.

Dodatkowo, po złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, pismem z 19 maja 2025 r., doręczonym Kolegium w dniu 21 maja 2025 r., H.C. złożył ponaglenie na niezałatwienie w terminie wniosku z 12 marca 2025 r. Ponaglenie zostało zaadresowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pismem z 4 czerwca 2025 r. Kolegium ustosunkowało się do złożonego ponaglenia wskazując, że Minister, do którego skierowane zostało ponaglenie, nie jest organem wyższego stopnia w stosunku do Kolegium i nie rozpoznaje ponagleń na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Jednocześnie Kolegium przesłało złożone ponaglenie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a w piśmie z 23 czerwca 2025 r., odpowiadając na pismo strony z 13 czerwca 2025 r., poinformowało skarżącego, że nadano bieg złożonemu ponagleniu.

Mając na uwadze przeprowadzoną analizę akt sprawy Sąd stoi na stanowisku, że nie wynika z nich, aby organ prowadzący postępowanie podejmował czynności zbędne, pozornie jedynie zmierzające do rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku czy też, aby w sprawie działał opieszale. Kolegium niezwłocznie ustosunkowywało się do wszelkich pism wnoszonych przez stronę i w wymaganym prawem terminie wydało obie decyzje. Decyzja z 28 marca 2025 r. została w ocenie Sądu wydana niezwłocznie po złożeniu wniosku, a przy wydawaniu decyzji z 11 lipca 2025 r. Kolegium dochowało wymaganego prawem dwumiesięcznego terminu na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym.

Sąd dostrzega jednocześnie, że czynność materialno-techniczna, jaką jest wysyłka wydanego w sprawie rozstrzygnięcia z 28 marca 2025 r., nie została zrealizowana bezpośrednio po sporządzeniu i podpisaniu decyzji. Powyższe nie zmienia jednak oceny Sądu co do tego, że organ dochowywał wymaganych prawem terminów na załatwienie sprawy albowiem, jak zostało to wcześniej wskazane, ustosunkowanie się do wniosku strony poprzez wydanie przez Kolegium pierwszej z dwóch decyzji, nastąpiło bez nieuzasadnionej zwłoki, w czasie niezbędnym do zapoznania się z wnioskiem strony, przeanalizowaniem stanu prawnego i okoliczności faktycznych oraz wymaganym dla sporządzenia treści wydanego rozstrzygnięcia.

Również w odniesieniu do złożonego przez stronę ponaglenia, Kolegium podejmowało czynności we właściwym czasie, bez zbędnej zwłoki, formułując swoją odpowiedź w piśmie z 4 czerwca 2025 r. jak również przekazując ponaglenie Ministrowi, do którego skarżący adresował złożone pismo.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) skargę oddalił.