Wyrok WSA z dnia 02 grudnia 2025, sygn. I SAB/Po 8/25

Analiza poddanego kontroli Sądu postępowania organu musi uwzględniać regulacje O.p.

Stosownie do postanowień art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p."), załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy.

Dostrzec również należy, że obowiązki organu związane z niezałatwieniem sprawy we właściwym terminie określono w art. 140 O.p. Zgodnie z tym przepisem, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Akta sprawy wraz z odwołaniem skarżącej wpłynęły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 27 grudnia 2023 r. Zarządzeniem Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 grudnia 2023 r. wyznaczono skład orzekający. Prezydent pismem z 4 lipca 2024 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przyśpieszenie rozpoznania sprawy wskazując, że postępowanie dotyczy 2018 r., co może wiązać się z przedawnieniem zobowiązania podatkowego. Pismo to wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 05 lipca 2024 r. Następnie dopiero pismem z 03 stycznia 2025 r. zwrócono się do organu pierwszej instancji o przesłanie dokumentów potwierdzających dokonanie czynności egzekucyjnych. Pismem z 09 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta P. udzielił odpowiedzi na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 03 stycznia 2025 r. Wskazane pismo z 09 stycznia 2025 r. wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 14 stycznia 2025 r. Pismem z 17 lipca 2025 r. (nadanym 18 lipca 2025 r.) skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Skarga ta wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 22 lipca 2025 r. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 18 sierpnia 2025 r., nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości oraz określiło skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. na kwotę 15.300 zł.

Analiza powyższej chronologii zdarzeń prowadzi do wniosku w okresie od 29 grudnia 2023 r. do 02 stycznia 2025 r. jak i w okresie od 15 stycznia 2025 r. do 17 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podejmowało jakichkolwiek czynności w sprawie. Czynności tego rodzaju zostały podjęte dopiero 03 stycznia 2025 r., tj. po upływie ponad roku od dnia wpływu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego co miało miejsce 27 grudnia 2023 r., oraz niespełna 6 miesięcy po wpływie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pisma Prezydenta z 4 lipca 2024 r. wskazującego na możliwość przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zestawienie powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że w sprawie wystąpił zarówno stan bezczynności jak i przewlekłości.

O bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławcze świadczy fakt, że w dwumiesięcznym terminie, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. nie zdołano wydać oraz doręczyć decyzji kończącej postępowanie odwoławcze. O przewlekłości postępowania świadczy z kolei fakt, że podjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pierwszej i jedynej czynności ukierunkowanej na poczynienie ustaleń faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy nastąpiło dopiero 03 stycznia 2025 r.

Z tego względu należało stwierdzić bezczynność jak i przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego (pkt I sentencji wyroku).

W takiej sytuacji stosownie do postanowień art. 149 § 1a p.p.s.a. rozważyć należy czy stwierdzona bezczynność oraz przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie stwierdza się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach powinno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia [tak: wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., III OSK 1806/22].

Na tle powyższych rozważań dostrzec należy, że doszło do znacznego przekroczenia dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy wskazanego w art. 139 § 3 O.p. Odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 27 grudnia 2023 r., co oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno wydać jak i doręczyć swoją decyzję w terminie do 27 lutego 2024 r. Tymczasem decyzja została wydana dopiero 18 sierpnia 2025 r. Pierwsza z czynności ukierunkowanych na poczynienie ustaleń istotnych dla załatwienia sprawy została podjęta dopiero 03 stycznia 2025 r., tj. po upływie ponad roku od dnia wpływu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego co miało miejsce 27 grudnia 2023 r. oraz niespełna 6 miesięcy po wpływie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pisma Prezydenta z 4 lipca 2024 r. wskazującego na możliwość przedawnienia zobowiązania podatkowego. Należy mieć również na uwadze, że na skutek wykonania decyzji organu pierwszej instancji skarżąca uiściła kwotę 25.437,39 zł, podczas gdy na skutek wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wysokość zobowiązania podatkowego została zmniejszona z kwoty 20.004 zł do kwoty 15.300 zł. Zwłoka w wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji skutkowała w konsekwencji tym, że skarżąca przez długi okres musiała ponosić konsekwencje wynikające z nieprawidłowego określenia wysokości zobowiązania podatkowego przez organ pierwszej instancji.

Dostrzec również należy, że w odpowiedzi na skargę nie wyjaśniono w jakikolwiek sposób przyczyn znacznego przekroczenia terminu na załatwienie sprawy.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że do okoliczności ekskulpujących organu nie zaliczają się jego organizacyjne problemy, takie jak obciążenie ilością spraw, czy braki kadrowe z tego względu, że nie mogą one rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki [tak: wyrok NSA z 12 lipca 2022 r., III OSK 1349/21 oraz powołane tam orzecznictwo]. Wskazuje się również, że sposób organizacji pracy urzędu oraz ewentualne wakaty na stanowiskach urzędniczych nie są okolicznościami zwalniającymi organ od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami procedury administracyjnej [tak: wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r., I OSK 2136/17].

W ocenie Sądu kierując się powyższymi rozważaniami należało uznać, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność jak i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji).

Z uwagi na wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji 18 sierpnia 2025 r. jak i następnie jej doręczenie skarżącej 25 sierpnia 2025 r. należało orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do niezwłocznego załatwienia sprawy. Żądanie w tym zakresie stało się bowiem bezprzedmiotowe z dniem doręczenia skarżącej wskazanej decyzji. W konsekwencji w tym zakresie zachodził stan bezprzedmiotowości, o którym mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skutkujący w tym zakresie obowiązkiem umorzenia postępowania (pkt III sentencji).

Za zasadne uznano przy tym wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł (pkt IV sentencji) mimo braku wniosku skarżącej w tym zakresie. Orzekając o wymierzeniu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny miano na uwadze, że w sprawie doszło do znacznego przekroczenia dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy wskazanego w art. 139 § 3 O.p. Miano również na uwadze, że pierwsza z czynności ukierunkowanych na poczynienie ustaleń istotnych dla załatwienia sprawy została podjęta dopiero 03 stycznia 2025 r., tj. po upływie ponad roku od dnia wpływu odwołania do Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu co miało miejsce 27 grudnia 2023 r. oraz niespełna 6 miesięcy po wpływie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pisma Prezydenta z 4 lipca 2024 r. wskazującego na możliwość przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd miał również na uwadze, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze mimo niedochowania terminu na załatwienie sprawy nie zastosowało się do postanowień art. 140 O.p. W ocenie Sądu grzywna w nałożonej wysokości powinna zdyscyplinować organ do wywiązywania się w przyszłości z obowiązków, o których mowa w art. 139 § 3 i art. 140 O.p.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 2 p.p.s.a. należało orzec, jak w pkt I-IV. O kosztach (pkt V sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się: wpis od skargi w kwocie 100 zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Sąd nie dopatrzył się przy tym wystąpienia jakichkolwiek okoliczności uzasadniających zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w kwocie sześciokrotności stawki przewidzianej wskazanym ostatnio przepisem rozporządzenia. Skarga liczy 4 strony, z uwagi na co brak jest podstaw do uznania aby jej sporządzenie łączyło się ze szczególnym wkładem pracy pełnomocnika.