Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 16 marca 2023 r. wszczął wobec A. W. postępowanie podatkowe w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług za luty oraz za miesiące od kwietnia do listopada 2018 r. Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu 20 kwietnia 2023 r.
W toku postępowania organ podatkowy wydał postanowienia w trybie art. 140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") w dniach: 20 czerwca 2023 r., 18 września 2023 r., 21 listopada 2023 r., 22 lutego 2024 r., 19 kwietnia 2024 r., 8 lipca 2024 r., 4 października 2024 r., 5 lutego 2025 r., 5 maja 2025 r., 7 lipca 2025 r.
W dniu 23 lipca 2025 r. skarżący wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Naczelnika. Dyrektor IAS postanowieniem z 19 września 2025 r. uznał to ponaglenie za nieuzasadnione.
W dniu 29 września 2025 r. podatnik wniósł skargę na bezczynność Naczelnika w prowadzonym postępowaniu podatkowym, polegającą na braku wydania decyzji przez okres ponad roku i 7 miesięcy. Jednocześnie skarżący wniósł o: (1) stwierdzenie, że Naczelnik dopuścił się bezczynności w przedmiocie wydania decyzji we wskazanym ostatnio zakresie; (2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; (3) zobowiązanie Naczelnika do wydania decyzji w określonym terminie; (4) zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 9.500 zł; (5) zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę, strona podniosła m.in., że organ nie tylko nie załatwił sprawy w miesięcznym terminie, ale również nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, gdyż nie uwzględnił zastrzeżeń do protokołu badania ksiąg oraz do protokołu kontroli podatkowej, w tym zarzutu niezapewnienia kontrolowanemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Nadto, postanowienia z 22 lutego 2024 r. oraz 8 lipca 2024 r. są obarczone wadą kwalifikowaną, ponieważ nie weszły do obrotu prawnego, a tym samym nie wywołują skutków prawnych. Z uwagi na niedoręczenie postanowienia z 22 lutego 2024 r. pozostałe postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy wydane po 22 lutego 2024 r. również nie weszły do obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania go do wydania decyzji, ponieważ decyzję tę wydał 2 października 2025 r. oraz o oddalenie skargi w pozostałym zakresie jako bezzasadnej, jak i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelnik wskazał, że w trakcie postępowania organ podjął szereg czynności, które szczegółowo wyliczył na stronach [...]-[...] odpowiedzi na skargę. Zaznaczył, że każdorazowo, w związku z upływającym terminem wyznaczonym na załatwienie sprawy wysyłał do pełnomocnika skarżącego postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Natomiast brak w aktach UPD do postanowienia z 22 lutego 2024 r. nie uprawnia do stwierdzenia, że postanowienie to istotnie nie zostało doręczone adresatowi i nie wywołuje skutków prawnych. Pismo to zostało skierowane do pełnomocnika skarżącego przed upływem terminu wyznaczonego w poprzednim postanowieniu. Znaczenie dla właściwego wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy ma terminowe wydanie takiego postanowienia, a nie jego doręczenie. Postanowienia z 22 lutego 2024 r. i z 8 lipca 2024 r. zostały przed uprzednio wyznaczonym terminem skierowane na skrzynkę ePUAP wskazaną przez pełnomocnika, tj. /taxearn/domyslna. Pełnomocnik każdorazowo odbierał pisma adresowane do niego na powyższy adres, co potwierdza, że skarżący posiadał pełną wiedzę o toczącym się wobec niego postępowaniu. Nie doszło do faktycznego ograniczenia praw procesowych skarżącego. Nawet jeśli doręczenie pisma formalnie nie zostało potwierdzone UPD, nie wpłynęło to na sytuację procesową podatnika, ani nie spowodowało uszczerbku w jego prawach. Brak możliwości wygenerowania poświadczenia doręczenia 2 konkretnych zawiadomień wystąpić mogło z przyczyn technicznych, nie mających znaczenia dla prawidłowości procedowania w sprawie. Pełnomocnik kwestię rzekomego braku dwóch ww. zawiadomień o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy podniósł dopiero po upływie ponad roku, na końcowym etapie postępowania podatkowego, po przejrzeniu 22 lipca 2025 r. akt sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga okazała się częściowo zasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało ustalenia czy w trakcie postępowania podatkowego prowadzonego przez Naczelnika w przedmiocie podatku od towarów i usług za ww. okres zaistniał stan bezczynności.
Stosownie do postanowień art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zgodnie zaś z art. 149 § 1a powołanego aktu, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak stanowi zaś art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Na potrzeby oceny twierdzeń skargi wyjaśnić należy, że bezczynność organu ma miejsce w sytuacji niezałatwienia sprawy w terminie określonym przepisami Ordynacji podatkowej lub też przepisami szczególnymi, bądź w terminie wskazanym zgodnie z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej. Przez przewlekłość należy z kolei rozumieć prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 140 ww. ustawy. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 – wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. CBOSA). Podkreślić przy tym należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu (tak: wyrok NSA z 24 marca 2023 r., III OSK 7690/21).