Istota sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczy zachowania przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] kwietnia 2025 r. o stopniu niepełnosprawności.
Organ przyjął, że orzeczenie to zostało prawidłowo doręczona Skarżącej, w trybie art. 44 k.p.a., w dniu [...] maja 2025 r. W ocenie organu Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, gdyż termin na dokonanie tej czynności upłynął z dniem [...] maja 2025 r., natomiast odwołanie zostało złożone w dniu [...] czerwca 2025 r. Z tym stanowiskiem Skarżąca się nie zgodziła wskazując, że dochowała 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, ponieważ kopię decyzji potwierdzoną za zgodność z oryginałem odebrała osobiście w dniu [...] czerwca 2025 r. Stąd należało uznać, że odwołanie zostało złożone terminowo. Skarżąca zaznaczyła, że z powodu pobytu za granicą nie mogła wcześniej odebrać korespondencji, a ponadto nie posiada awiza ani dowodu wcześniejszego doręczenia przesyłki.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, czy rację ma organ, że orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2025 r. Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. zostało skutecznie doręczone, w trybie art. 44 k.p.a., w dniu [...] maja 2025 r.
Zgodnie z art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1).
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Podkreślenia wymaga, że procesowa instytucja doręczenia zastępczego uregulowana w art. 44 k.p.a. oparta jest na domniemaniu, iż nastąpiło doręczenie. Warunkiem jednak przyjęcia tego domniemania jest dysponowanie przez organ niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającym, że wszystkie przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 1942/21; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2253/19; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 861/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w dalszej części uzasadnienia).
W ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia – w trybie art. 44 k.p.a. - było przedwczesne. Z zaadresowanej do M. S. koperty zawierającej orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (por. k. 2 akt admin.), wynika, że przesyłka była awizowana po raz pierwszy w dniu [...] kwietnia 2025 r. i jej zwrot nastąpił w dniu [...] maja 2025 r. Z koperty i z potwierdzenia odbioru nie wynika jednak, czy i kiedy przesyłka była awizowana po raz drugi (nie jest w tym względzie wystarczające oparcie się na internetowym śledzeniu przesyłek), w jakiej placówce pocztowej pozostawiono przesyłkę, oraz gdzie pozostawiono zawiadomienia o przesyłce (awiza) – w oddawczej skrzynce pocztowej, czy w innym miejscu wymienionym w art. 44 § 2 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że "dołączenie do akt wydruku elektronicznego śledzenia przesyłek Poczty Polskiej nie może stanowić podstawy do oceny prawidłowości doręczenia, zwłaszcza przy postawie skarżącego kwestionującego fakt prawidłowego awizowania przedmiotowej przesyłki. Aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona należy dysponować dowodem jej doręczenia - zwrotnym poświadczeniem odbioru z podpisem adresata i datą doręczenia, a w przypadku zastosowania tzw. fikcji doręczenia przez awizo - kopertą z naklejonym zwrotnym poświadczeniem odbioru, na której będą pieczątki i podpisy pracownika poczty przy pierwszym i drugim awizowaniu, datę zwrotu pisma - podobnie - z podpisem pracownika usiłującego doręczyć przesyłkę i datą zwrotu oraz adnotacją pracownika poczty ze wskazaniem, gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka (...). Mając powyższe na uwadze nie można zatem uznać, że przedmiotowa przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana i tym samym prawidłowo doręczona. Warunkiem przyjęcia przez organ, że nastąpiło doręczenie zastępcze jest dysponowanie przez organ nie budzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 44 K.p.a. Musi istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas" (por. prawomocny wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 704/16, wraz z powołanym tam orzecznictwem).
Wydruku ze strony internetowej Poczty Polskiej nie można uznać za dokument urzędowy w zakresie poprawności doręczenia przesyłki, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Wydruku tego nie można także uznać za inny dopuszczalny dowód w świetle art. 75 § 1 k.p.a., gdyż w konsekwencji oznaczałoby to - w tym przypadku - obejście ww. przepisów prawa w zakresie zasad doręczania przesyłek. Wydruk ten stanowiłby w istocie jedyny dowód na okoliczność dwukrotnego awizowania przesyłki skierowanej do Skarżącej, a nie dowód towarzyszący, potwierdzający niejako inne ustalenia faktyczne poczynione na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czego organ nie dokonał (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 920/19).
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznając, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało skutecznie doręczone Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. naruszył przepisy art. 44 w zw. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni wadliwym wydane przezeń w trybie art. 134 k.p.a. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Przypomnieć należy, że organ winien w toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu organ zobowiązany jest zebrać kompletny materiał dowodowy, który następnie winien poddać wnikliwej i wszechstronnej ocenie, by ustalić na jego postawie niewadliwy stan faktyczny sprawy, a wyniki tych ustaleń przedstawić w motywach wydanego rozstrzygnięcia sporządzonego z poszanowaniem art. 107 § 3 k.p.a. Prowadząc postępowanie organ winien działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W kontrolowanej sprawie organ wydając zaskarżone postanowienie uchybił powyższym obowiązkom, co obligowało Sąd do usunięcia go z obrotu prawnego.
Procedura doręczenia przesyłek w postępowaniu administracyjnym posiada szczególnie sformalizowany charakter, co ma służyć zabezpieczeniu funkcji ochronnej postępowania – tak aby zarówno strona jak i organ miały pewność co do wejścia do obrotu prawnego orzeczenia. W sytuacji, gdy doręczenie przesyłki zawierającej orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie czyniło zadość wymaganiom określonym w art. 44 § 2 k.p.a., należy wykluczyć procesowe skutki doręczenia.
Wobec tego, skoro organ nie dysponuje wiarygodnym dowodem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a., jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2025 r., nie można uznać, że zostało ono skutecznie doręczone Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a., a tym samym, że upłynął termin do wniesienia przez nią odwołania.
Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy nie można również przyjąć, że termin do wniesienia odwołania otworzył się z dniem doręczenia Skarżącej w dniu [...] czerwca 2025 r. odpisu orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2025 r. (por. k. 4 akt admin.). W świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie zdarzenie takie ma charakter wyłącznie informacyjny i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń w postępowaniu administracyjnym w żaden sposób nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt II OZ 551/21). "Doręczenie kopii lub odpisu decyzji powoduje, że doręczenie jest bezskuteczne i decyzja taka nie wchodzi do obrotu prawnego. Skutkiem tego jest niedopuszczalność odwołania ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia, ale także konieczność prawidłowego doręczenie decyzji i rozpoczęcie biegu terminu do złożenia odwołania od daty tego prawidłowego doręczenia egzemplarza decyzji na prawach oryginału" (por. prawomocny wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 631/16).
Biorąc powyższe pod uwagę organ uwzględni poglądy przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.