1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że Skarżąca nie wykonała obowiązku, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym,
2) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art.15 ust.1 w zw. z art. 15 § 3e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,
3) naruszenie art. 7a, 77 i 81a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść Skarżącej
, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,
4) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że Skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że pomimo stawienia się na lekarskie badanie kwalifikacyjne, co jest okolicznością bezsporną, z dokumentacji medycznej wewnętrznej nie sposób wywnioskować, jakie przeciwwskazania i w jaki sposób zostały wykluczone. PWIS w ogóle nie ustosunkował się podnoszonych przez Skarżącą wad badania kwalifikacyjnego. Jednocześnie Skarżąca podniosła zarzut braku wymagalności obowiązku z uwagi brak indywidualnego kalendarza szczepień i brak wykluczenia przeciwwskazań szczepienia. Natomiast PWIS odnosząc się do tego zarzutu szeroko omówił kwestie związane z lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, jednakże – jak wskazała Skarżąca – rozważania te można odnieść do każdej sprawy związanej z obowiązkiem szczepień. Organ II instancji natomiast nie ustosunkował się w żaden sposób do kwestii podniesionych w zarzutach. W aktach sprawy brak jest zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, o którym mowa w art. 17 ust. 4 u.z.ch.z., które potwierdzałoby kwalifikację małoletniego do obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym stanowi o braku wymagalności obowiązku. Skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt: II SA/Bd 1066/22.
Skarżący podniosła także, że PWIS nie odniósł się do niewłaściwego określenia obowiązku, niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Ponadto część B1 tytułu wykonawczego ogóle nie została przez wierzyciela wypełniona i nie został wskazany akt normatywny będący podstawą obowiązku. W tytule wykonawczym nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji, co zdaniem Skarżącej również jest istotnym uchybieniem. Nadmienił, że zobowiązanej nie zostało doręczone upomnienie, którym mowa w art. 15 § 1 i § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej z dnia grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu. Upomnienie z 28 marca 2023 r. wzywa do zgłoszenia się do lekarza rodzinnego w celu podjęcia wykonania brakujących szczepień. Jest to zupełnie inny obowiązek niż ten wynikający z tytułu wykonawczego.
Autor skargi zaznaczył także, że zarówno rozpatrujący zażalenie organ, ale przede wszystkim wierzyciel, uzasadnienia swoich rozstrzygnięć ogranicza do przytaczania przepisów dotyczących podstawy prawnej obowiązku i wymagalności szczepień, nie odnosząc w żaden sposób tych przepisów do stanu faktycznego sprawy.
Ponadto Skarżąca zwróciła uwagę na wagę badania kwalifikacyjnego. Wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Choć wszystkie organy podały, że Skarżąca odmawia szczepień to żaden z organów nie podał, z czego wywodzi, z jakich dokumentów, że odmówiła szczepień. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika wymagalność szczepień z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań i brak indywidualnego kalendarza szczepień oraz brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie PPWIS z 13 listopada 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS z 23 sierpnia 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy wspominanej wcześniej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Na wstępie poniższych rozważań podkreślenia wymaga, że instytucja zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4; b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1; c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a więc zamknięty, co ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutu tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie. Ponadto treść zarzutu wnoszonego przez zobowiązanego reguluje art. 33 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powinien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Celem stosowania przepisu jest usprawnienie rozpatrywania zarzutu poprzez usystematyzowanie ich treści oraz wyjaśnienie wątpliwości zobowiązanego co do zakresu informacji, które powinny być wskazane w zarzucie. Z ciążącego na zobowiązanym w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obowiązku jasnego i niebudzącego żadnych wątpliwości sprecyzowania zarzutu, wyprowadzić należy obowiązek rozpatrzenia zarzutu. Rozpatrzenie zarzutu odbywać się ma jednak wyłącznie w odniesieniu do złożonego zarzutu, tzn. w zakresie złożonego zarzutu i w jego granicach, nie zaś - jak, co do zasady, odbywa się to w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym - w granicach całej sprawy. Inaczej mówiąc, oparcie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. legitymuje organ administracyjny do rozpatrzenia zarzutu, aczkolwiek czyni to wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy, która dookreślona została w złożonym przez zobowiązanego środku zaskarżenia (vide wyrok WSA w Poznaniu z 5 listopada 2024 r., I SA/Po 295/24 i cyt. tam orzecznictwo - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżąca w toku postępowania egzekucyjnego podniosła szereg zarzutów: braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny - zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.ch.z., braku doręczenia wymaganego prawem upomnienia ze wskazaniem prawidłowej podstawy prawnej wykonania obowiązku szczepienia – zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z. oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Sąd podziela stanowisko organów, że wszystkie podniesione zarzuty okazały się niezasadne.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd zacznie od stwierdzenia, że obowiązek poddania córki Skarżącej szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.ch.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.ch.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1n.
Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.ch.z. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8) - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.z.ch.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia, jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym, został określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r., stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanym w oparciu o cyt. powyżej art. 17 ust. 11 u.z.ch.z.
Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując w rubryce C.5 podstawę prawną obowiązku, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. Wprawdzie wskazane byłoby przytoczenie również art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r., niemniej jednak niepodanie tych przepisów nie uniemożliwiło identyfikacji podstawy prawnej obowiązku szczepień. Powołanie się na art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.ch.z. było w ocenie Sądu wystarczające.
Należy podkreślić, że wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Z całą pewnością nie są nimi przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.ch.z., które nie określają treści obowiązku, lecz sposób jego wykonania.
Odnosząc się natomiast do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.ch.z.). W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.
Podkreślić należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu.
Sąd podkreśla, że prawo do oceny, czy stan zdrowia małoletniego pacjenta umożliwia mu podanie szczepionki, posiada jedynie lekarz, dysponujący stosownym uprawnieniem oraz wiedzą medyczną. Ani organ sanepidu, ani też rodzic dziecka zasadniczo nie może kwestionować decyzji lekarza o zakwalifikowaniu dziecka do szczepienia. Również z tego względu nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego przeprowadzonego – co należy podkreślić – w sposób oczekiwany przez rodzica dziecka. Jeśli rodzic uważa, że lekarz naruszył prawa pacjenta, popełnił błąd w sztuce medycznej, złamał zasady etyki lekarskiej lub przepisy związane z wykonywaniem zawodu lekarza, posiada, stosownie do zaistniałej sytuacji, odpowiednie środki prawne, jak np. zgłoszenie sprawy do Rzecznika Praw Pacjenta, rzecznika odpowiedzialności zawodowej przy właściwej okręgowej izbie lekarskiej, a nawet organów ścigania karnego.
Z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie poddała córki żadnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo urodzenia [...] 2021 r. W tym okresie dziecko powinno być zaszczepione na wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy nie wynika, aby strona skarżąca przedstawiła w toku postępowania dowody wskazujące na odroczenie przez lekarza terminu obowiązkowego szczepienia ochronnego. Skarżąca nie przedstawiła dokumentu opatrzonego podpisem lekarza pediatry lub lekarza specjalisty, który wskazywałby na istnienie przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych i konieczność odroczenia wykonania obowiązku. Z powyższego jednoznacznie wynika zatem, że z pełną świadomością uchyla się on od poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Nie zmienia tego brak formalnego oświadczenia o odmowie szczepień, co podnosi autor skargi. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek ten istnieje i jest wymagalny, a nie został wykonany do dnia wniesienia skargi.
Raz jeszcze należy zaznaczyć, że brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia nie świadczy o niewymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wykluczyć przeciwskazania do szczepienia może jedynie lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Stanowisko organu w tym zakresie jest słuszne. Strona musi zatem stawić się na szczepienie i w czasie badania rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań na podstawie wiedzy medycznej. Organ kwestii tej nie może oceniać z uwagi na brak kompetencji w tym zakresie.
Odnośnie zarzutu Skarżącej wskazującego na brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z uwagi na brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla córki, należy podkreślić, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. np. P. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a. (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex el 2021 r.). W niniejszej sprawie, jak to zostało wskazane powyżej, obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynikał z mocy przepisów ustawowych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia z 27 września 2023 r. określającego przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą określonych szczepionek. Indywidualny Kalendarz Szczepień to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Indywidualny Kalendarz Szczepień ustalany jest przez lekarza w celu uzupełnienia brakujących szczepień w najkrótszym możliwym terminie, z minimalnymi odstępami czasu między dawkami szczepionek, z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia dziecka oraz informacji podanych w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie w związku z nieszczepieniem dziecka przez Skarżącą, warunkiem jednak ustalenia indywidualnego toku szczepienia córki strony jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. W związku z uchylaniem się od realizacji tego obowiązku brak było podstaw do opracowania Indywidualnego Kalendarza Szczepień dla córki Skarżącej. Podkreślić należy, że lekarz zalecił rodzicom małoletniej zgłoszenie się do poradni w celu ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień (vide dokumentacja medyczna, k. 43 akt admin.). Pomimo tego rodzice nie umówili terminu wizyty. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżąca była zainteresowana ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla dziecka. W związku z powyższym trudno uznać, że niezrealizowanie obowiązku wykonania szczepień u córki jest spowodowane brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka.
Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.
Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniej córki Skarżącej.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie PPWIS przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że wystawiony 30 maja 2023 r. tytuł wykonawczy spełnia wymogi, określone w art. 27 u.p.e.a. Wskazać w tym miejscu również należy, że tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 19 czerwca 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 z późn. zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także pkt C.5., w którym podano podstawę prawną obowiązku, a mianowicie powołany art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. u.z.ch.z. Rację ma Skarżąca, że organ pominął rubrykę II.1, niemniej jednak z tytułu wykonawczego można z łatwością odczytać akt normatywny oraz podstawę prawną obowiązku, gdyż zostały wprost wskazane we wskazanym pkt C.5. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie Skarżącej, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Strona skarżąca w zarzutach wskazała na naruszenie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 2194). Zgodnie tym przepisem upomnienie zawiera: imię i nazwisko lub nazwą zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Zarzucany brak numeru PESEL w upomnieniu kierowanym do strony skarżącej nie stanowi jednak o istotnej wadliwości tej czynności. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie jest - co istotne – kwestionowany fakt, że skierowane do strony upomnienie zostało jej skutecznie doręczone w dniu 13 kwietnia 2023 r. Nie ma wątpliwości, że strona skarżąca na skutek doręczenia jej upomnienia posiadła wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe upomnienie posiada wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postępowania egzekucyjnego. Przede wszystkim z upomnienia jednoznacznie wynika, której konkretnie osoby dotyczy. Strona skarżąca wiedziała jaki organ i w jakiej sprawie do niej występuje, a w konsekwencji, że doręczone jej upomnienie nie jest pomyłką. Upomnienie zawiera prawidłowe dane osobowe strony skarżącej, tj. jej imię i nazwisko oraz adres miejsca zamieszkania. W tym kontekście Sąd uznał, że podstawowy cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia podmiotu zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został niewątpliwie zrealizowany, a zarzut strony skarżącej został prawidłowo uznany przez organy za niezasadny (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 830/23).
Wbrew ocenie Skarżącej ww. upomnienie z 28 marca 2023 r. w zakresie wykonania konkretnych obowiązków pokrywa się z treścią wskazaną w tytule wykonawczym. Jak trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, z uwagi na specyfikę szczepień obowiązkowych w przypadku, gdy dziecko nie przeszło badań kwalifikacyjnych, lekarz nie mógł orzec, jakim preparatem dziecko będzie szczepione i w związku z tym ile dawek ma przyjąć. Zasadnie PPWIS wskazał, że po wystawieniu upomnienia wiek dziecka ulega zmianie, a wobec tego i w związku z zaleceniami producenta, nie każdym preparatem będzie mógł być zaszczepiony w takiej samej ilości dawek. Dane o ilości dawek są ściśle uzależnione od wielu czynników, stąd też upomnienie zawiera wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Co więcej, w Programie szczepień ochronnych wskazuje się, że o ile Charakterystyka Produktu Leczniczego nie wskazuje inaczej, szczepienia przewidziane zgodnie z kalendarzem szczepień do realizacji w określonym miesiącu lub roku życia dziecka mogą być wykonywane jednocześnie w trakcie jednej wizyty szczepiennej - szczepionki należy podawać w różne miejsca ciała z użyciem oddzielnych strzykawek i igieł zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego; decyzję o liczbie i rodzaju szczepień wykonywanych w czasie jednej wizyty szczepiennej podejmuje lekarz (vide Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z 31 października 2024 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2025, s. 2 załącznika do komunikatu).
W niniejszej sprawie lekarz rzeczywiście nie wykluczył reakcji poszczepiennych. W tym zakresie odwołać się należy jednak do trafnych stwierdzeń wyrażonych w wyroku WSA w Bydgoszczy z 22 marca 2023 r. (II SA/Bd 41/23). Sąd stwierdził, że: "skoro lekarz nie stwierdził przeciwwskazań, a przy prawidłowym rozumieniu art 17 ust. 2 ustawy z 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi je "wykluczył", to skarżąca winna poddać dziecko szczepieniu. Nie ma tu znaczenia, że lekarz nie wystawił na prośbę pacjenta dodatkowego oświadczenia o tym, iż "wyklucza" zaistnienie jakichkolwiek przeciwwskazań do szczepienia, albowiem, po pierwsze, przepisy są precyzyjne w zakresie treści oświadczenia lekarza po badaniu kwalifikacyjnym (vide: załącznik nr 1 do rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z. 2018 r., poz. 753), a po drugie - wykluczenie wszelkich znanych i nieznanych nauce przeciwwskazań do wykonania szczepienia jest z natury rzeczy niemożliwe, bowiem ryzyko wystąpienia niepożądanego zjawiska zdrowotnego (chociażby na skutek przyjęcia paracetamolu, uznanego przecież za wyjątkowo bezpieczny) zasadniczo nigdy nie osiąga 0%.".
Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez Skarżącą, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Oceny tej, jak wskazano wyżej, dokonano prawidłowo. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 7a oraz 81a k.p.a., w niniejszej sprawie nie wystąpiły bowiem żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu prawnego czy też stanu faktycznego sprawy. Organy obu instancji rozpatrzyły zarzuty sformułowane przez Skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie.
Reasumując, Skarżąca jako rodzic małoletniej nie wywiązała się z obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu i jednocześnie nie przedstawił lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność długotrwałego odroczenia szczepień dziecka. Wskutek tego dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko chorobom zakaźnym wymienionym w rozporządzeniu. Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b u.z.ch.z., by jednocześnie chronić prawa dziecka, których ochronę przewidziano w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15).
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Organy administracji prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez Skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.