W uzasadnieniu skargi wskazano, że R. W. był hospitalizowany w szpitalu w G na terenie Szwecji w związku z doznanym w dniu [...] października 2024 r. na terenie Szwecji udarem mózgu, a nie jak błędnie wskazano w zaskarżonej decyzji wypadkiem komunikacyjnym. Dalej strona skarżąca podała, że we wniosku wskazano środek transportu konieczny z uwagi na stan chorego (ambulans "R"), jak i koszty tego transportu, załączając wystawioną już wtedy fakturę. Transport został wykonany w dniach [...] października 2024 r. Od dnia [...] października 2024 r. do dnia [...] stycznia 2025 r. R. W. przebywał w Szpitalu [...] (na Oddziale Neurologii
z Pododdziałem Udarowym oraz w zakładzie Rehabilitacji z Pododdziałem Rehabilitacji Neurologicznej). Pełnomocnik skarżącego podkreślił, żepodczas składania wniosku nie był informowany, że warunkiem wydania zgody na pokrycie kosztów transportu jest przebywanie pacjenta w szpitalu na terenie innego państwa do czasu wydania zgody przez organ, który powołując się na literalne brzmienie przepisu art. 42i ust. 9 ustawy o świadczeniach, wyprowadził z niego wniosek, że warunkiem wyrażenia zgody na pokrycie kosztów transportu jest przebywanie osoby podlegającej transportowi w zagranicznym szpitalu w dniu wydania zgody przez organ. Z takim rozumieniem tego przepisu pełnomocnik się nie zgodził. Jego zdaniem oczywistym jest, że warunkiem wyrażenia zgody na pokrycie kosztów transportu jest przebywanie danej osoby w szpitalu, nie jest jednak konieczne, i nie wynika to z treści przepisu, aby pobyt ten trwał aż do czasu wydania decyzji przez organ, w szczególności, gdy organ prowadzi postępowanie opieszale i przewlekle, bo w czasie przekraczającym dwa miesiące. Użycie w treści przepisu czasu teraźniejszego jest typowe dla sposobu redagowania aktów prawnych. Przepis należy jednak rozumieć zgodnie z jego celem i logiką, a nie tak dosłownie, jak czyni to organ. Jak wynika z informacji udzielonej przez szpital w G koszt jednego dnia pobytu pacjenta w placówce wynosi około 7800 SEK, co stanowi równowartość około 2900 zł. Z informacji tej wynika też, że transport chorego do kraju był konieczny i zasadny, a do jego wykonania wybrano najtańszy środek transportu, zgodny z zalecaniem lekarza. Gdyby R. W. przebywał w szpitalu w Szwecji do czasu rozpoznania wniosku przez Dyrektora [...] Oddziału NFZ, oddział ten byłby zobowiązany do pokrycia stronie szwedzkiej kosztów leczenia znacznie przewyższających koszty transportu.
W skardze zarzucono również organowi naruszenie art. 7, art. 7a § 1, art. 8
§ 1 oraz art. 12 § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie wnioskodawcy, że transport nie może zostać wykonany do czasu wydania decyzji przez Dyrektora NFZ. Formularz wniosku, którym posługuje się NFZ nie zawiera informacji o takim ograniczeniu
i warunku wyrażenia zgody na pokrycie kosztów. Postępowanie prowadzone było opieszale i przewlekle, biorąc pod uwagę jego przedmiot. Sprawa dotycząca leczenia poudarowego i transportu powinna być uznana za bardzo pilną. Organ, zwlekając
z wydaniem decyzji, doprowadził do sytuacji, w której -jak twierdzi- postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Czas trwania postępowania był zależny wyłącznie od organu administracyjnego, a zatem organ zwlekając z wydaniem decyzji, miał możliwość działania na swoją korzyść, doprowadzając do zaistnienia stanu faktycznego, w którym, w jego ocenie, brak jest przedmiotu rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podnosząc, że tryb składania, rozpatrywania wniosku o pokrycie kosztów transportu do miejsca leczenia w kraju, tryb pokrywania kosztów transportu wnioskodawcy oraz wzór wniosku, określone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 maja 2022 r. w sprawie wydawania zgody na uzyskanie świadczeń opieki zdrowotnej poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz. U. z 2022 r. poz. 1209; dalej jako rozporządzenie MZ). Zakres decyzji, o której mowa w art. 42i ust. 9 ustawy
o świadczeniach określony został w § 8 ust. 6 rozporządzenia MZ. Jak wynika
z powyższego, warunkiem niezbędnym do uzyskania zgody na pokrycie kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w kraju jest fakt, że pacjent przebywa
w szpitalu na terenie innego niż Polska kraju UE/EFTA. W realiach niniejszej sprawy organ nie mógł zatem wydać decyzji wyrażającej zgodę na pokrycie kosztów transportu skarżącego z kliniki w Szwecji do miejsca dalszego leczenia w Polsce, bowiem w chwili wydawania decyzji skarżący znajdował się już w Polsce. Nadto organ zaznaczył, że wniosek w niniejszej sprawie złożony został w dniu
[...] października 2024 r. Wniosek ten obarczony był brakami formalnymi, które uniemożliwiły jego natychmiastowe rozpatrzenie i konieczne stało się wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, co miało miejsce [...] października 2024 r. Transport skarżącego odbył się do Polski natomiast zaledwie cztery dni po złożeniu wniosku. Skoro zatem skarżący znajdował się w Polsce, to organ nie był uprawniony do wydania decyzji wyrażającej zgodę na transport. Wobec powrotu skarżącego do Polski przed wydaniem przez organ decyzji, postępowanie stało
się bezprzedmiotowe, a w konsekwencji należało je umorzyć.
Na rozprawie w dniu 8 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że zarówno Konsulat w Sztokholmie, jak i lekarz prowadzący w Szwecji naciskali na szybkie przetransportowanie skarżącego do Polski, co miało mu zapewnić szybszy powrót do zdrowia. Pełnomocnik wskazał też, że już [...] października 2025 r. miał fakturę od firmy transportowej, ale miał z nią również porozumienie, że jeżeli Fundusz nie wyrazi zgody na transport, to faktura zostanie anulowana i do transportu nie dojdzie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności była
w niniejszej sprawie opisana na wstępie decyzja Prezesa NFZ umarzająca w całości postępowanie administracyjne w sprawie wydania zgody na pokrycie kosztów transportu powrotnego do kraju R. W.
Podstawę powyższej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem,gdypostępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe
w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest refleksem bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w danym postępowaniu. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś
z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może być wynikiem zmiany sytuacji prawnej strony lub zmiany stanu faktycznego sprawy. Postępowanie musi być uznane za bezprzedmiotowe wskutek ustania stanu faktycznego niepodlegającego uregulowaniu przez organ administracji w drodze decyzji. Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu – organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości (por. P.M. Przybysz, K.p.a. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2024, t. 3, 4,8 i 9 do art. 105 oraz powołane tamże orzecznictwo i piśmiennictwo).
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do tego, czy miała miejsce bezprzedmiotowość postępowania związana z brakiem materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, wynikającym z treści art. 42i ust. 9 ustawy o świadczeniach.
W myśl tego przepisu, w przypadku gdy wnioskodawca przebywa w szpitalu na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego U.E. lub EFTA, lub Zjednoczonego Królestwa, korzystając ze świadczeń udzielanych na podstawie przepisów o koordynacji, Prezes Funduszu wydaje, na wniosek podmiotu uprawnionego, w drodze decyzji administracyjnej, zgodę na pokrycie kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w kraju - najtańszym środkiem transportu możliwym do zastosowania w aktualnym stanie zdrowia wnioskodawcy, gdy przewidywane koszty dalszego leczenia za granicą przewyższają koszty transportu
i leczenia w kraju.
Konstrukcja przywołanego przepisu wskazuje, że uprawnienie do uzyskania zgody (wyrażonej przez Prezesa NFZ w formie decyzji administracyjnej) na pokrycie kosztów transportu ze szpitala w innym państwie UE do miejsca dalszego leczenia pacjenta w Polsce, aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, gdy pacjent przebywa (pozostaje) w szpitalu na terytorium innego niż Polska kraju U.E. Fakt zatem przebywania pacjenta w zagranicznym szpitalu warunkuje dopuszczalność wydania przez wskazany organ decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody na pokrycie kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w Polsce. Wskazuje na to równanie "przewidywane koszty dalszego leczenia za granicą przewyższają koszty transportu
i leczenia w kraju". Istotne jest także to, że jak wynika z art. 42i ust. 9a ustawy
o świadczeniach, w decyzji Prezes wskazuje świadczeniodawcę, posiadającego umowę z Funduszem, który przeprowadzi dalsze leczenie w kraju, po dokonaniu niezbędnych uzgodnień z tym świadczeniodawcą. To więc organ dokonuje koordynacji dalszego leczenia, zaś wnioskodawca ma dołączyć dokumentację sporządzoną przez szpital, w którym przebywa pacjent, zawierającą aktualne rozpoznanie kliniczne, opis aktualnego stanu zdrowia wnioskodawcy, określenie prawdopodobnego zakresu i czasu trwania dalszego leczenia oraz wskazanie środka transportu możliwego do zastosowania w aktualnym stanie zdrowia wnioskodawcy oraz wstępny kosztorys dalszego leczenia (art. 42i ust. 11 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach). Oznacza to, że pacjent ma się znajdować w szpitalu do momentu wydania decyzji w sprawie transportu. Jest to przy tym uzasadnione ograniczonymi środkami jakimi gospodaruje Fundusz i żadna dowolność czy nadinterpretacja prawa nie wchodzi tu w grę.Przewidziana tym przepisem zgoda na pokrycie kosztów transportu, winna bowiem być zgodą wyrażoną przez Prezesa NFZ przed zrealizowaniem transportu pacjenta do kraju, tj. zgodą uprzednią, mającą miejsce przed wykonaniem usługi transportowej i w trakcie pobytu pacjenta w zagranicznym szpitalu. Podkreślić należy, że unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie przewidują uprawnienia do transportu transgranicznego pacjenta. Zgoda na refundację kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w Polsce udzielana jest wyłącznie w oparciu o przepisy krajowe.
Wobec zatem niespornej okoliczności, iż przetransportowanie R. W. nastąpiło cztery dniu po złożeniu wniosku o wyrażenie zgody na pokrycie kosztów transportu (tj. w dniu 22 października 2024 r.), a przed wydaniem decyzji, trafnie orzekający organ uznał, iż żądanie zawarte w powyższym wniosku, po wykonaniu tegoż transportu, wykracza poza granicę sprawy wyznaczoną cytowaną wyżej regulacją, co uzasadniało umorzenie postępowania.
Przedstawiona powyżej wykładnia przepisu art. 42i ust. 9 ustawy
o świadczeniach jest ugruntowana w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2025 r., II GSK 2012/24, wyrok WSA w Warszawie z 8 czerwca 2016 r.,
VI SA/Wa 2345/15, wyrok WSA w Warszawie z 9 lutego 2017 r., VI SA/Wa 2667/16, wyrok WSA w Warszawie z 11 lipca 2019 r., VI SA/Wa 773/19, wyrok WSA w Krakowie z 12 stycznia 2024 r., III SA/Kr 205/23).
W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania,
w tym zwłaszcza tych podniesionych w skardze. Organ dokonał bowiem wszystkich niezbędnych ustaleń koniecznych do wydania decyzji stosownie do art. 7 k.p.a. Słuszny interes obywatela nie może stanowić samodzielnej podstawy do wydania decyzji. Ponadto wynikający z tego przepisu obowiązek stania na straży praworządności wymaga od organu działania na podstawie i w granicach prawa,
w niniejszej sprawie te granice wyznacza art. 42i ust. 9 ustawy o świadczeniach, który jak wskazano powyżej został prawidłowo zinterpretowany przez organ. Nie istniały zatem wątpliwości co do treści normy prawnej. Wobec tego nie doszło również do naruszenia art. 7a§1 k.p.a., który zresztą dotyczy nałożenia na stronę obowiązku bądź ograniczenia lub odebrania stronie uprawnienia, a kontrolowana sprawa nie należała do tej kategorii.
Nie sposób również twierdzić, iż organ prowadził postępowanie z naruszeniem zasad pogłębiania zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.) iinformowania (art. 9 k.p.a.). Udostępniony przez organ druk wniosku był zgodny ze wzorem wynikającym
z załącznika nr 3 do rozporządzenia MZ i nie zawiera on oczekiwanych przez skarżącego pouczeń. Zostały one udzielone przez organ w zawiadomieniu
o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] października 2024 r.,
w którym poinformowano pełnomocnika o treści art. 42i ust. 9 ustawy
o świadczeniach, wskazując przy tym wyraźnie, że "warunkiem niezbędnym do uzyskania zgody na pokrycie kosztów transportu do miejsca leczenia w kraju jest fakt, iż pacjent jest w trakcie leczenia prowadzonego przez szpital na terenie innego niż Polska Kraju UE/EFTA".Jednakże pełnomocnik strony - nie czekając na stosowne pouczenia -podjął działania mające na celu przetransportowanie brata. Już składając wniosek miał bowiem uzgodniony transport, o czym świadczy dołączona do niego faktura. Taki sposób działania pozostawał w sprzeczności z powołanym art. 42i ust. 9 ustawy o świadczeniach.
Ponadto nie można zarzucić organowi naruszenia zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 § 1 k.p.a. i niezwłocznego działania stosownie do § 8 ust. 5 i 6 rozporządzenia MZ. Zważyć należy, iż wniosek wpłynął do organu
w dniu 18 października 2024 r. (piątek) i nie zawierał załączników wymaganych przez art. 42i ust. 11 ustawy o świadczeniach. W myśl wskazanego powyżej § 8 ust. 5 rozporządzenia MZ Prezes NFZ podejmuje niezwłocznie uzgodnienia ze świadczeniodawcą, o którym mowa w art. 42i ust. 9a ustawy oświadczeniach po otrzymaniu wniosku wraz dokumentacją, o której mowa w art. 42i ust. 11 ustawy
o świadczeniach. Wezwanie do usunięcia powyższych braków oraz wykazania umocowania J. W. do działania imieniu wnioskodawcy zostało skierowane do pełnomocnika w dniu [...] października 2024 r. (poniedziałek), który jeszcze przed otrzymaniem tego wezwania i usunięciem braków przetransportował brata do Polski, czyniąc tym samym dalsze postępowanie bezprzedmiotowym.
Końcowo należy wyjaśnić, iż stroną postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na pokrycie kosztów transportu był wskazany w sentencji decyzji R. W.,do którego była skierowana decyzja, będącyświadczeniobiorcą czyli wnioskodawcą w rozumieniu art. 42i ust. 9 w zw. z art. 42i ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach. J. W. działał natomiast w toku postępowania administracyjnego jako pełnomocnik umocowany przez osobę uprawnionej do złożenia wniosku zgodnie z art. 42i ust. 9 w zw. z art. 42i ust. 1 ustawy o świadczeniach, tj. syna R. W. – D. W. Natomiast w toku postępowania sądowego J. W. działał jako pełnomocnik R. W.
Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - oddalił skargę.