Wyrok WSA z dnia 18 czerwca 2026, sygn. II SA/Go 230/26

Sygnatura: II SA/Go 230/26
Data orzeczenia: 18 czerwca 2026
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: spółka akcyjna

Streszczenie

Spółka akcyjna G. S.A. złożyła wniosek o umorzenie zaległych składek za pracowników w kwocie 293.848,36 zł. ZUS odmówił, uznając brak całkowitej nieściągalności. Spółka odwołała się, powołując się na brak majątku i działalności od 5 lat, upadłość akcjonariusza, paraliż decyzyjny i możliwość pozyskania inwestora pod warunkiem umorzenia…

składek. Organ ustalił, że spółka nie posiada majątku, ale toczy się postępowanie egzekucyjne (zajęcie rachunku), a spółka planuje kontynuację działalności. Czy spełniona jest przesłanka całkowitej nieściągalności, w szczególności z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., umożliwiająca umorzenie należności składkowych? Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ słusznie stwierdził brak całkowitej nieściągalności. Sąd wskazał, że przesłanki z art. 28 ust. 3 nie zostały spełnione, ponieważ egzekucja trwa, nie stwierdzono bezskuteczności, a spółka nadal może generować dochód. Dodatkowo, nawet przy spełnieniu przesłanki, umorzenie jest uznaniowe i naruszałoby interes publiczny oraz prawa pracowników, za których nie odprowadzono składek.

jeszcze 97 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.

Uzasadnienie

1. Decyzją z dnia [...] lutego 2026 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu odwołania G. S.A. z siedzibą w [...] (skarżąca) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2025 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 293.848,36 zł.

2. Stan tej sprawy był następujący: dnia 15 października 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik powołała się na brak środków finansowych spółki. Po przeprowadzonym postępowaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek uznając, że w sprawie nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek uzasadniających uznanie ich za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.; dalej u.s.u.s.).

3. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniesiono, że skarżąca od około pięciu lat nie prowadzi działalności operacyjnej, co jest następstwem upadłości jej głównego akcjonariusza. Od [...] maja 2024 r. zawieszono obrót akcjami notowanymi spółki. Upadłość głównego akcjonariusza doprowadziła do paraliżu decyzyjnego organów spółki, braku możliwości powołania pełnej rady nadzorczej, zawieszenia obrotu akcjami oraz braku dostępu do finansowania.

Wskazano też, że istnieje możliwość pozyskania inwestora zainteresowanego nabyciem akcji spółki, przy czym warunkiem przeprowadzenia tej transakcji jest umorzenie całości należności lub umorzenie odsetek i zawarcie układu ratalnego, co umożliwi odzyskanie środków finansowych przez spółkę.

4. Utrzymując w mocy własną decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił sytuację finansową skarżącej spółki oraz rodzaj, okresu i wysokość należności z tytułu składek. Ustalono w szczególności, że G. S.A. jest mikroprzedsiębiorcą, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada ruchomości, nieruchomości, praw majątkowych oraz wierzytelności, pakiet kontrolny akcji spółki jest przejęty przez syndyka masy upadłości, który wystawił je na licytację, a nowy inwestor zamierza zmienić profil spółki i podjąć działalność gospodarczą.

Z bilansu wynikało, że w spółce:

-do 31 grudnia 2022r. - aktywa obrotowe wyniosły 367.133,14 zł i aktywa trwałe wyniosły 476.667,17 zł,

-do 31 grudnia 2023 r. - aktywa obrotowe wyniosły 274.345,57 zł i aktywa trwałe wyniosły 341.297,21 zł.

-do 31 grudnia 2024 r. - aktywa obrotowe wyniosły 176.601,46 zł i aktywa trwałe 205.927,25 zł,

- do 30 czerwca 2025 r. - aktywa obrotowe wyniosły 174.254,73 zł i aktywa trwałe wyniosły 138.242,27 zł.

Z rachunku zysków i strat wynikało, że spółka:

-na koniec 2022 r. poniosła stratę w wysokości 205.602,78 zł,

-na koniec 2023 r. poniosła stratę w wysokości 173.938,51 zł,

-na koniec 2024 r. poniosła stratę w wysokości 185.472, 00 zł.

Organ ustalił też, że należności figurujące na koncie spółki nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

Zdaniem organu umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis. Dalej, iż w sprawie może mieć zastosowanie wyłącznie przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (całkowita nieściągalność długu), gdyż przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. może zostać zastosowany tylko do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. Zadłużenie skarżącej jako płatnika składek dotyczy składek w części finansowanej przez płatnika za osoby ubezpieczone oraz odsetek finansowanych przez ubezpieczonych pracowników.

Odnosząc się po kolei do poszczególnych przesłanek (punktów) art. 28 ust. 2 u.s.u.s. organ wskazał, że:

1) przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. - nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

2) nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust.3 pkt 2,4, i 4b u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sądoddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1ustawy - Prawo upadłościowe,

-nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

-nienastąpiło zaspokojenie należności w umorzonympostępowaniuupadłościowym;

3) nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. –G. S.A. jako płatnik składek prowadzi działalność gospodarczą, która może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS;

4) nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia;

5) nie ma zastosowania przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 4c u.s.u.s.;

6) nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

7) nie zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., gdyż nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (zaległości spółki zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, w którym dokonano zajęcia rachunku bankowego).

Rozważając te przesłanki, która wymagały szerszego uzasadnienia organ wskazał, że sama skarżąca podała, iż syndyk wystawił akcje na licytację, a nowy inwestor zamierza zmienić profil spółki i podjąć działalność gospodarczą. Ponadto spółka wystąpiła z wnioskiem o zawarcie układu ratalnego. Takie stanowisko świadczy, zdaniem organu, o zdolności skarżącej do dalszego prowadzenia działalności i uzyskiwania dochodu przez spółkę.

Nadto zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone, więc nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne. Stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby przedwczesne tym bardziej, że istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z tych składników majątkowych, do których egzekwowania ZUS nie ma uprawnień.

Organ wskazał też, że jeżeli prowadzona w ten sposób windykacja wobec spółki będzie bezskuteczna, to istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania na członków jej zarządu.

W ocenie organu przedsiębiorstwo ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej i bierze na siebie obciążenia z tym związane i nie może tego ryzyka przerzucać żądając umorzenia zaległości. Zgodnie z art. 46 ust.1w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i nieodprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Spółka działała na szkodę zatrudnionych osób, co przedkłada się na negatywne konsekwencje dla poszkodowanych pracowników, gdyż brak składek skutkuje obniżeniem wysokości ich przyszłych emerytur. Natomiast odsetki za zwłokę stanowią rekompensatę wyrównującą straty wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z ustawą opłacania składek.

Podsumowując organ stwierdził, że z jego ustaleń nie wynika , iż nieściągalność należności z tytułu składek ma charakter trwały i definitywny. Spółka, że jest podmiotem aktywnym i nadal prowadzi działalność, czyli wykazuje zdolność do generowania przychodów, co wyklucza uznanie jej sytuacji finansowej za trwale niewypłacalną. W takiej sytuacji uwzględnienie wniosku oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek.Wskazano też, że złożony wniosek o rozłożenie zadłużenia na raty jest odrębnie rozpatrywany.

5. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu przeciwko decyzji z dnia [...] lutego 2026 r. skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. przez błędną wykładnie i przyjęcie że przesłanka całkowitej nieściągalności w sprawie nie zachodzi dlatego, że postępowanie egzekucyjne formalnie nie jest zakończone, podczas gdy norma prawna wyrażona w art 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. wskazuje, że całkowita nieściągalność umożliwiająca umorzenie składek zachodzi wtedy, gdy jest oczywiste, że w egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne,co skarżąca wykazała;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej k.p.a.) przez niewyczerpującą i nierzetelną ocenę materiału dowodowego, polegającą w szczególności na:

- błędnej ocenie i pominięciu istotnych dowodów dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej,

- niedokonania wymagalnej przez art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s prognozy ekonomicznej skuteczności postępowania egzekucyjnego, polegającej na zestawieniu przewidywanych kosztów egzekucji z realnym majątkiem i źródłami dochodu skarżącej,

- oparciu ustaleń faktycznych na hipotetycznych i nieweryfikowanych założeniach co do istnienia składników majątkowych możliwych do egzekucji,

- pominięciu wyjaśnień strony i przedstawionych dokumentów dotyczących faktycznego braku majątku nadającego się do egzekucji,

co miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b lub lit. c p.p.s.a.).

8. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2-4. Jak stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.W odniesieniu do przedsiębiorców ten ostatni przepis może być stosowany jedynie w przypadku zaległości z tytułu należności za osobę fizyczną samodzielnie prowadzącą działalność gospodarczą i opłacająca składki za siebie. W przypadku zaległości z tytułu składek (jak i odsetek) pracowniczych, których płatnikiem jest przedsiębiorca przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie ma w ogóle zastosowania.

Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera katalog przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność.Są one następujące:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; (4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

(5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

(6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

9. Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie zachodzi żadna z wyżej wskazanych przesłanek całkowitej nieściągalności. W szczególności zasadnie organ uznał, że nie wystąpiła opisana w pkt 5 tego przepisu przesłanka bezskuteczności egzekucji, skoro aktualnie toczy się wobec majątku spółki postępowanie egzekucyjne, w toku którego doszło do zajęcia rachunków bankowych. Na moment wydawania decyzji organ egzekucyjny nie stwierdził też braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie było też oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jak wskazuje się w orzecznictwie dopóki istnieją jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to w takiej sytuacji umorzenie należności byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2017 r., II GSK 848/16, CBOSA). Skoro skarżąca, co sama twierdzi, planuje jeszcze kontynuację działalności gospodarczej i nie jest upadłości nie da się uznać, że w oczywisty sposób nie ma majątku pozwalającego na egzekucję.

10. Nadto nawet ustalenie, że w sprawie zachodzi jednak z przesłanek nie zobowiązuje organu do umorzenia zaległości. Jest to bowiem tylko warunek przejścia do "uznaniowej" fazy postępowania, w której organ dokonuje oceny wniosku. Przy tej ocenie należy mieć tu uwadze to, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek szczególnie akcentowany jest interes publiczny, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zawartą w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10). W niniejszym przypadku całkowite umorzenie zaległości godziłoby bezpośrednio w interes pracowników, za których nie były odprowadzane należne składki. Inną kwestią jest rozłożenie należności na raty, co jest odrębnie procedowane i nie objęte niniejszą kontrolą.

11. Podsumowując: organ dokonał wystarczającej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, na podstawie którego zasadnie stwierdził brak przypadków całkowitej nieściągalności zadłużenia. W sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów, w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i innych naruszeń skutkujących uwzględnieniem skargi. Organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Wydane w sprawie decyzje zawierają wszelkie określone prawem elementy i w sposób wystarczający wyjaśniają również jej motywy faktyczne i prawne.

Z tych względów skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

jeszcze 1528 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo