1.4. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że przepis art. 16 ust. 1 d.p.p.w. przewiduje, że organizacje pozarządowe lub podmioty wymienione w art. 3 ust. 3, przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego w trybach, o których mowa w art. 11 ust. 2, zobowiązują się do wykonania zadania publicznego w zakresie i na zasadach określonych w umowie odpowiednio o wsparcie realizacji zadania publicznego lub o powierzenie realizacji zadania publicznego, sporządzonej z uwzględnieniem art. 151 ust. 2 i art. 221 ust. 3 u.f.p. oraz przepisów niniejszej ustawy, a organ administracji publicznej zobowiązuje się do przekazania dotacji na realizację zadania. Dalej, że przez dotacje należy rozumieć dotację w rozumieniu art. 127 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz art. 221 u.f.p.
Kolegium wskazało, że szczególny charakter środków finansowych przekazywanych w ramach dotacji polega na tym, że środki te mogą być wykorzystane wyłącznie na określony cel i na realizację konkretnego zadania. Środki z dotacji przekazane beneficjentom na podstawie umowy nie tracą publicznego charakteru, gdyż beneficjent nie staje się ich właścicielem, a jedynie dysponentem środków publicznych przyznanych z budżetu państwa na realizację ściśle określonego celu. Ten szczególny charakter dotacji przyznanych ze środków publicznych nakłada na podmiot dotowany obowiązek prawidłowego rozliczenia otrzymanych środków.
Kolegium stwierdziło, że po zawarciu umowy Fundacja poinformowała Starostwo, że osoby, które miały świadczyć nieodpłatną pomoc prawną i nieodpłatne poradnictwo obywatelskiego mają inne zajęcia i zadanie to w imieniu Fundacji będzie realizowała r.pr. M. Z., natomiast usługi w zakresie nieodpłatnej mediacji świadczyć miał adw. J. S. z ośrodka mediacji prowadzonego przez Fundację.
Zdaniem Kolegium działanie Fundacji w tym zakresie stanowiło naruszenie art. 16 ust. 4 d.p.p.w., zgodnie z treścią którego zadanie publiczne nie może być realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy, chyba że umowa ta zezwala na wykonanie określonej części zadania przez taki podmiot (umowa z [...] listopada 2022 r. nie zawierała takiego zezwolenia).
Odnosząc się do kwestii czy to naruszenie może być rozumiane jako wykorzystanie dotacji przez Fundację niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., (co stanowi podstawę żądania zwrotu dotacji wraz z odsetkami) Kolegium przyjęło, że wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona, natomiast w pojęciu tym nie mieści się naruszenie procedur obowiązujących na podstawie umowy o udzielenie dotacji. Jak podkreślono ocena w tym zakresie wymaga jednoznacznego ustalenia, na co właściwie środki z dotacji zostały wydatkowane. Tymczasem Fundacja nie wykazała w jaki sposób (na jakie cele) wydatkowane zostały środki przekazane "S. i L. Kancelaria Adwokatów", albowiem Kancelaria ta odmówiła udzielenia informacji w tym zakresie zasłaniając się tajemnicą przedsiębiorstwa.
W tym stanie faktycznym należało zdaniem Kolegium przyjąć, że skoro w odniesieniu do tego podmiotu Fundacja nie wykazała, w jaki sposób środki z dotacji zostały wydatkowane przez ten podmiot, to powstały przesłanki do wydania orzeczenia o zwrocie dotacji jako wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Podkreślono, że ciężar wykazania prawidłowości wydatkowania środków pochodzących z dotacji spoczywał na Fundacji.
Kolegium wskazało, że dotacja podlega zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p.).
Jako be znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy Kolegium uznało argumentację zawartą w odwołaniu Fundacji dotyczącą wykonania przez Fundację w ramach umowy zawartej z Powiatem [...] innych czynności, związanych przede wszystkim z działalnością edukacyjną i promocyjną, gdyż nie było to objęte dotacją.
2. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu do tutejszego sądu Fundacja wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2025 r. oraz uchylenie w całości decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2024 r., nr [...]. Nadto o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W skardze zawarto wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do niniejszej skargi, ponieważ są one niezbędne do wyjaśnienia okoliczności istotnych i nie spowodują nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a mianowicie trzech umów zawartych między Fundacją a "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerską z siedzibą w [...], Fundacją a M. Z. oraz między "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerską z siedzibą w [...] a M. Z.. Ponadto 12 faktur wystawionych przez M. Z. oraz historii rachunku o nr [...], za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. na okoliczności wykorzystania przez skarżącą środków pieniężnych otrzymanych tytułem dotacji, przyznanej umową z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], zgodnie z jej przeznaczeniem, tj. na zrealizowanie zadania publicznego w postaci powierzenia do prowadzenia jednego punktu nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej w powiecie [...] w 2023 roku.
Jak podkreślono we wniosku materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie został wyczerpująco zgromadzony, z naruszeniem art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. "to jednak nie eliminuje to możliwości zgodnego z prawem rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a.Nie ulega bowiem wątpliwości, że zadanie publiczne zostało przez skarżącą zrealizowane za pomocą S. i L. Kancelaria Adwokatów spółki partnerskiej oraz M. Z., która ponadto otrzymała całość umówionego wynagrodzenia w zamian za obsługę punktu NPP/NPO nr [...] w powiecie [...]. A zatem środki dotacji przekazanej skarżącej zostały w całości przeznaczone na zrealizowanie powierzonego jej zadania publicznego, zaś S. Ś. wydał wadliwą decyzję, która może i powinna zostać uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po uprzednim uwzględnieniu niniejszej skargi.
Wskazano też, że co do pozostałych zarzutów naruszenia prawa skarżąca podniesie je w uzupełnieniu skargi.
3. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji (k. 35-36 akt sądowych). W odniesieniu do wniosków dowodowych podniesiono, że są spóźnione i rzeczą sądu nie jest prowadzenie postępowania dowodowego w ta obszernym zakresie.
4. W piśmie z dnia[...] października 2025 r. (k. 102-107) pełnomocnik skarżącej uzupełniła zarzuty skargi podnosząc w szczególności, że wniosek dowodowy nadaje się do uwzględnienia i powołując szeroko wyimki z orzecznictwa dotyczącego art. 133 § 1 oraz 106 § 4 p.p.s.a. W argumentacji powołano się także na zasady doświadczenia życiowego na okoliczność tego, że trudno jest przyjąć, że wykonywanie świadczeń przez "Pana S. i Panią M. Z." przez cały rok 2023 mogło następować bez jakiejkolwiek zapłaty na ich rzecz. Następnie w piśmie tym zawarto literalną treść wnioskowanych dokumentów, ponowną argumentację dotyczącą możliwości uwzględnienia wniosków dowodowych przez organ w ramach autokontroli oraz polemikę ze stanowiskiem, że ciężar wykazania prawidłowego wydatkowania przyznanych środków ciąży na skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
6. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji był przepis art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., zgodnie z którym, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. W art. 252 ust. 5 u.f.p. ustawodawca przyjął, że zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
Zgodzić należy się z Kolegium, że pojęcie "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", o którym mowa w art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona. Nie mieści się w tym natomiast naruszenie procedur obowiązujących na podstawie umowy o udzielenie dotacji, ale w sprawie chodzi o coś innego niż zachowanie wydatkowania środków zgodnie z procedurami. Mianowicie zgodnie z art. 16 ust. 4 d.p.p.w. zadanie publiczne nie może być realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy, o której mowa w ust. 1, chyba że umowa ta zezwala na wykonanie określonej części zadania przez taki podmiot. Orzecznictwo dotyczące walidacji naruszenia procedur nie bazuje na stanie faktycznym, w którym przepis art. 16 ust. 4 ma zastosowanie.
7. Przedmiotowa umowa takiego zezwolenia nie zawiera (§ 4 umowy przewidujący taką możliwość został skreślony, k. 118 akt administracyjnych). Dla jasności (bo skarżąca powołuje się na to, że na bieżąco informowała organ o realizacji zadań przez podmioty niebędące stroną umowy) – jej § 14 wprost stanowi, że wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności (k. 119 akt administracyjnych), czego nie dostrzegły organy, ale co tym bardziej potwierdza ich stanowisko. Takiej możliwości nie zawierają także szczegółowe warunki realizacji umowy stanowiące załącznik nr 2 (k.113-115 akt administracyjnych). Jeśli nawet Fundacja, jako osoba prawna, świadczyła pomoc prawną przez osoby fizyczne posiadające stosowne kwalifikacje (radców prawnych, adwokatów nie będących jej członkami), to powinna zawrzeć to w treści umowy lub formalnie zgłosić potrzebę wprowadzenia takiej (pisemnej) zmiany do umowy.
Należy też mieć na uwadze to, że ze względu na charakter świadczenia (dotacja ze środków publicznych) jej przyznawanie i rozliczanie jest silnie sformalizowane. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w trakcie realizacji zadań skarżąca tylko sygnalizowała, że zadania te wykonuje radca prawny M.Z., nie podając informacji na temat wykonywania tych zadań przez "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerska w [...], co w gruncie rzeczy zamierzała wykazać dopiero przed sądem, bo tego dotyczą dołączone do skargi dokumenty. Dlatego należy się zgodzić się z oboma organami, że Fundacja dopuściła się naruszenia przepisu art. 16 ust. 4 d.p.p.w.
8. Dalej wskazać należy, że organy prawidłowo przyjęły, że przy rozliczaniu otrzymanej dotacji na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadaną dokumentacją, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2024 r., I GSK 387/20, CBOSA). Jest to zrozumiałe bowiem dotacja stanowi środki publiczne i stanowi korzyść dla beneficjenta. W takiej sytuacji w pełni racjonalne jest to, że rozliczając dotację na beneficjencie spoczywa obowiązek wykazania, że wydatkował ją zgodnie z przeznaczeniem (szczególnie w przypadku zgłaszanych w toku kontroli zastrzeżeń).
Ze stanu faktycznego sprawy wynika właśnie brak takiej aktywności. W reakcji na wszczęcie postępowania skarżąca nadesłała tylko protokoły z kontroli innych starostw, które nie dotyczą tego samego stanu faktycznego, co w niniejszej sprawie. Nie wiadomo też, czy umowy zawierane w tamtych sprawach były identyczne, jak w niniejszej i jakie zawarte tam postanowienia dotyczące realizacji zdań przez inne podmioty niż Fundacja.
9. Sąd nie podzielił zatem zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Podkreślenia w tym względzie wymaga, że zakres postępowania dowodowego kierunkują normy prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie, a które wyżej omówiono. Stronie skarżącej umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, z czego skorzystała - składając pismo procesowe. Wbrew zatem poglądowi skarżącej organy przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób nienaruszający zasad wyrażonych w powołanych przepisach k.p.a.. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe i spełnia wymogi przewidziane dla tego dokumentu sprawozdawczego, bowiem organy w sposób niebudzący wątpliwości przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wskazały w oparciu o jakie dowody je skonstruowały oraz dokonały ich oceny prawnej (subsumpcji) wyjaśniając dlaczego nie podzielono stanowiska i argumentacji skarżącej.
10. Odrębną kwestią jest wniosek dowodowy zawarty w skardze, który zdaniem sądu, ze względu na obszerność tego materiału oraz fakt, że mógł (powinien) być złożony najpóźniej przed wydaniem decyzji wykraczał poza ramy przewidziane art. 106 § 3 p.p.s.a. Nie ma jednak potrzeby szczegółowego rozważania tej kwestii, w tym orzecznictwa cytowanego w skardze i jej uzupełnieniu pochodzącego z różnych – innych stanów faktycznych. Wystarczające jest bowiem wskazanie, że okoliczność, którą strona skarżąca chce udowodnić czyli to, że pomoc prawną świadczyła "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerska w [...]" w ramach stosunków prawnych z M. Z. (która wystawiała faktury) tym bardziej potwierdza to, o czym była mowa wyżej w pkt. 7 i 8 niniejszego uzasadnienia, czyli naruszenie warunków umowy z dnia [...] listopada 2022 r.
11. Zasadnie zatem organy przyjęły, że zostały spełnione przesłanki zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 60.060 zł określając obowiązek tego zwrotu wraz odsetkami stosownie do przepisów prawa materialnego wskazanych w decyzji. W sprawie Sąd nie stwierdził też w kontrolowanych decyzjach innych uchybień w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Dlatego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.