Wyrok WSA z dnia 30 października 2025, sygn. II SA/Go 450/25

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W myśl § 2 powołanego artykułu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

6.2. Oceniając te przesłanki DIAS wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w związku z brakiem zapłaty przez skarżącego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego do sierpnia 2004 r., określonych decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z [...] października 2010 r., nr [...], która jest ostateczna. od której nie zostało złożone odwołanie (art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 497; dalej u.s.u.s.).

DIAS stwierdził, że wszystkie tytuły wykonawcze z dnia [...] listopada 2010 r. zostały wystawione, a ich odpisy doręczone przed upływem terminu przedawnienia objętych nimi składek, wynikającym z art. 24 u.s.u.s. Fakt doręczenia tych odpisów tytułów wykonawczych obejmujących wymagane należności skutkował natomiast, w świetle art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zawieszeniem biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności. Prawidłowo organ I instancji ocenił zatem, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.

Zdaniem DIAS w wyznaczonym terminie skarżący nie uregulował należności. Nie zostały one umorzone, ani nie wygasły. Dalej organ omówił pozostałe przesłanki umorzenia (nie podnoszone we wniosku) stwierdzając, po kolei, fakt ich niewystąpienia w sprawie.

6.3. DIAS podkreślił, że obciążający skarżącego obowiązek uiszczania należności z tytułu składek powstał z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2010 r., nr [...]. Powyższe, zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, stanowiło podstawę braku doręczenia skarżącemu upomnienia.

Podkreślił dalej, że przy pierwszym zajęciu Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] dokonał zajęcia rachunków bankowych. Wprawdzie zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do pełnego zaspokojenia wierzyciela, ale okoliczność ta nie oznacza automatycznie, że w prowadzonym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne jest w toku, a organ może w każdej chwili, zwłaszcza gdy podejmie informację o tym, że zobowiązany dysponuje środkami, dokonać czynności mających na celu zaspokojenie wierzyciela, co zrealizowano w 2025 r.

7. W skardze wniesionej, z zachowaniem terminu, na postanowienie DIAS, a pośrednio także postanowienie je poprzedzające, skarżący podniósł, że "przedstawiony stan faktyczny sprawy oraz okoliczności powodujące utrzymanie w mocy zaskarżone postanowienie są niezgodne, w jego mniemaniu, "z prawdą oddającą rzeczywisty obraz sprawy", co odbiera "jako zaniedbanie, przewlekłe i biurokratyczne załatwienie sprawy przez ZUS Oddział w [...] narusza moje interesy osobiste i zdrowie".

Wskazał, że nie zgadza się ze stwierdzeniem w postanowieniu, "że ZUS Oddział w [...] zawiadomił mnie zawiadomieniem z [...].07.2010 roku nr pisma ZUS [...] i poinformował mnie o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie przymusowego dochodzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w drodze egzekucji administracyjnej wydając decyzję a powyższe zawiadomienie został mi doręczone w trybie administracyjnym dnia 04.08.2010 r." dlatego, że w tym czasie przebywał za granicą i nie mógł osobiście złożyć podpisu na potwierdzeniu odbioru pisma z ZUS.

Zakwestionował też doręczenie mu w trybie administracyjnym decyzji ZUS nr [...] podając, że w tym czasie przebywał zagranicą. Wskazał, że "domniemał", że sprawa jest przedawniona i ZUS Oddział w [...] nie będzie w 2025 roku dochodził spłaty składek zdrowotnych.

Jak to podkreślił skarżący w końcowej części skargi "w związku z przewlekłym i biurokratycznym załatwieniu spraw przez ZUS Oddział w [...] sprawy wyegzekwowania składek zdrowotnych od 2004 roku, zaniedbaniem po stronie ZUS Oddział w [...] w prowadzeniu egzekucji administracyjnej w latach od 2004 r. 2010 r., naruszeniem przez ZUS Oddział w [...] moich interesów osobistych nie powodując w jakikolwiek sposób od 2004 roku pozytywnie rozwiązać problemu" wniósł o uchylenie obu postanowień oraz "zwolnienie od obowiązku zwrotu i spłaty składek zdrowotnych za 2004 rok wydając postanowienie w dobrej wierze".

8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9. Zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b lub c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

10. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. (z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zgodnie natomiast z treścią § 2 art. 59 tej ustawy, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje zatem wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest bowiem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.

11. Oceniając w świetle powyższego prawidłowość zaskarżonych postanowień o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych w kontekście stosowania art. 59 § 1 u.p.e.a., Sąd stwierdza, że organy nie naruszyły przepisów prawa. Słusznie przyjął organ I instancji, a za nim DIAS, że w sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego (określone w art. 59 § 1). Organy zasadnie także przyjęły, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie zaistniała przesłanka umorzenia określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Przesłanki inne niż podnoszone przez skarżącego przedawnienie organy rozważyły z urzędu i nie ma wątpliwości, że w sprawie one nie występują.

Jeśli zaś chodzi o kwestię podnoszoną w skardze - wszczęcia postępowania egzekucyjnego i doręczenia skarżącemu zawiadomienia oraz tytułów wykonawczych (a wcześniej decyzji), ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przed upływem przedawnienia w sprawie dokonano zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym skarżącego (co opisano wyżej w punkcie 2 niniejszego uzasadnienia). Tak decyzja, jak tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu zostały skarżącemu doręczone w trybie przewidzianym art. 44 k.p.a. Przesłanką zastosowania doręczenia zastępczego przewidzianego w tym przepisie w odniesieniu do pism adresowanych do osób fizycznych jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., wynikająca z okoliczności niezawinionych przez organ administracji, zwłaszcza z powodu niepowiadomienia organu administracji o zmianie adresu przez stronę, jej pełnomocnika lub przedstawiciela.

Jeśli zatem skarżący wyjeżdżał w tym czasie za granicę (czego zresztą nie wykazał, bo jest to tylko stwierdzenie zawarte w skardze i pismach kierowanych do organu) powinien zadbać o to, by poinformować o tym organ lub wskazać inny adres lub pełnomocnika do doręczeń. Z akt sprawy wynika, że wszystkie doręczenia zastępcze spełniały wymogi wskazane przepisami art. 44 § 2 i 3 k.p.a. Skarżący nie występował także o przywrócenie terminu do zaskarżenia decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych. Z tych względów, zgodnie z art. 44 § 1 i § 4 k.p.a. dręczenia należało uznać za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu ich pozostawienia do odbioru w placówce pocztowej.

12. Zgodnie z regulacją wprowadzoną od dnia 1 stycznia 2012 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378), w myśl art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

W myśl ust. 5b powyższego przepisu (w brzmieniu mającym zastosowaniew sprawie), bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.Takie przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło, a to, że zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły wprawdzie do pełnego zaspokojenia wierzyciela, że egzekucja się nie toczy. Postępowanie nie było umorzone ani zawieszone, organ nie podejmował tylko czynności egzekucyjnych. W tym jednak czasie termin przedawnienia nie biegł i choć następne czynności egzekucyjne zostały podjęte dopiero w 2025 r. przedawnienie nie nastąpiło.

13. Trafnie też organy przyjęły, że na dzień wszczęcia egzekucji – dnia 21 grudnia 2010 r. obowiązujące wówczas rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r., nr 137 poz. 1541) w § 13 pkt 2 przewidywało, że postępowanie egzekucyjne dotyczące także składek na ubezpieczenie społeczne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia (por wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2019 r., III SA/Wr 279/19 oraz 26 lipca 2019 r., III SA/Wr 150/19, także WSA w Opolu z 7 grudnia 2018 r., I SA/Op 313/18, CBOSA). Dopiero od dnia 1 listopada 2014 r. zaczęły obowiązywać przepisy nowego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2014r., poz. 1494 ze zm.), które wykluczyły możliwość wszczęcia egzekucji administracyjnej w takich sprawach.

14. Podsumowując, zaskarżone postanowienia nie zawierają wad prawnych, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienia zawierają wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś ich uzasadnienia faktyczne wskazują fakty, które organy uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, a uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.