- w decyzji z 17 stycznia 2023 r. wydanej przez Burmistrza M. J. w rubryce "Typ zasobów" jest podane "Własność", co potwierdza iż nieruchomość została przekształcona w prawo własności i potwierdza, że Urząd miał podstawę do takiego przekształcenia;
- strona w 1994 r. nabyła prawo użytkowania wieczystego budynków jako osoba fizyczna, a niejako firma.
W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów, w oparciu o które wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z 18 marca 2025 r. skarżąca podtrzymała argumentację wniesionej skargi. Dołączając kopię wypisów z rejestru gruntów z dat: 11 lipca 2023 r. i 1 lutego 2021 r. oraz fragment operatu szacunkowego sporządzonego dla tej nieruchomości we wrześniu 2023 r., zarzuciła, że Gmina sama nadała sposób użytkowania spornej nieruchomości jako tereny mieszkaniowe.
W piśmie procesowym z 16 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu w całości poparł złożoną skargę. Podkreślił, że błędnie organ uznał, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek do wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i wskazał, że organ dokonał naruszenia:
- przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie braku ustalenia stanu faktycznego nieruchomości polegającego na pełnieniu faktycznej funkcji mieszkalnej nieruchomości, podczas gdy nieruchomość pełni funkcje budynku mieszkalnego i zaspokaja potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej rodziny, na gruncie znajdują się instalacje i sieci kanalizacji sanitarnej, elektrycznej, niezbędne dla prawidłowego i racjonalnego korzystania z budynków oraz zaspokajania potrzeb mieszkaniowych rodziny;
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, art. 1 ust. 2 pkt i 1 i 2 w zw. z art. ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie przez organ, że pojęcie gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w rozumieniu ustawy należy, w zakresie przedmiotowym utożsamiać z pojęciem nieruchomości w ujęciu wieczystoksięgowym, a także w zakresie zapisów ewidencji gruntów i budynków - przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a w konsekwencji błędne uznanie, że nieruchomość nie spełnia przesłanek do jej zakwalifikowania do kategorii gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe, podczas gdy przepisy ustawy posługują się pojęciem gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe zabudowane budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, bez jakiegokolwiek odniesienia czy też definicji wynikających z przepisów innych ustaw.
Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a ponadto zasądzenie kosztów zastępstwa według norm prawem przepisanych na rzecz pełnomocnika z urzędu, bowiem koszty te dotychczas w żadnej części nie zostały uregulowane, w tym kosztów przesyłki do skarżącej z zawiadomieniem o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów.
Z kolei według ust. 2 tego artykułu przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami:
1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub
2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub
3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.
Według zaś art. 1a ustawy, przepisy ustawy stosuje się również, jeżeli na gruncie zabudowanym budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2, położone są także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie.
Z art. 1 i art. 1a ustawy wynika zatem, że dla oceny zasadności wniosku o wydanie zaświadczenia w przedmiocie potwierdzenia przekształcenia praw pierwszoplanowe znaczenie ma charakter techniczno-budowlany istniejącej na gruncie zabudowy. Zasadniczo chodzi o grunty zabudowane:
1) wyłącznie budynkami mieszkalnymi - jednorodzinnymi albo wielorodzinnymi zawierającymi przynajmniej połowę lokali mieszkalnych,
2) wskazanymi wyżej budynkami mieszkalnymi oraz dodatkowo towarzyszącymi im budynkami niemieszkalnymi, innymi obiektami budowlanymi i urządzeniami budowlanymi,
3) wskazanymi wyżej budynkami mieszkalnymi wyłącznie albo razem z budynkami niemieszkalnymi towarzyszącymi oraz dodatkowo (pod pewnymi warunkami) innymi budynkami niemieszkalnymi, obiektami budowlanymi i urządzeniami budowlanymi.
Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "budynek mieszkalny jednorodzinny" i "budynek mieszkalny wielorodzinny". Zatem w orzecznictwie sądowym słusznie wskazuje się (zob. wyrok WSA w Warszawie z 27 lutego 2023 r., I SA/Wa 2979/22. Lex nr 3519899), że w takiej sytuacji sięgnąć należy - co do zasady - do przepisów o charakterze źródłowym, tj. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.), zawierającej w art. 3 pkt 2a definicję legalną "budynku mieszkalnego jednorodzinnego". Wedle tej definicji takim budynkiem mieszkalnym jest budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Zatem dla potrzeb sprawy o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie, wedle stanu na dzień 1 stycznia 2019 r., prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu budynek mieszkalny jednorodzinny, to - co do zasady - budynek, o którym mowa w art. 3 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane. Jeżeli budynek mieszkalny nie spełnia tej definicji, to należy zakwalifikować go jako budynek mieszkalny wielorodzinny, jeżeli co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy).
W sprawie niniejszej skarżąca domagała się wydania jej zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie w prawo własności prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego w rejestrach ewidencji gruntów obrębu 06 miasta J. jako działka nr [...] na podstawie przepisów cyt. ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.
Zaświadczenie takie wydawane jest w oparciu o art. 4 ww. ustawy i przepisy Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Tryb wydawania zaświadczeń określony jest natomiast w art. 217-220 k.p.a. Przyjęcie w ustawie trybu wydawania zaświadczeń ma daleko idące konsekwencje. Rolą organów wydających zaświadczenia potwierdzające przekształcenie nie będzie bowiem rozstrzyganie sporów w zakresie stanu nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe, a jedynie potwierdzenie w tym zakresie zmiany prawa. Z Działu VII k.p.a. wynika, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem uproszczonym, a jego charakter jest znacznie mniej sformalizowany, niż ogólne postępowanie administracyjne kończące się wydaniem decyzji administracyjnej.
W sprawie o wydanie zaświadczenia nie chodzi o władcze rozstrzyganie o prawach, czy obowiązkach stron (zwłaszcza w kwestiach spornych), ale o potwierdzenie na skutek żądania osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (np. z danych zawartych w aktach sprawy). W tym też zakresie organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, jeżeli jest to konieczne, może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (art. 218 k.p.a.). W tego rodzaju sprawach organ nie prowadzi w pełnym zakresie postępowania dowodowego i nie rozstrzyga jakichkolwiek sporów, lecz jedynie wyjaśnia, czy na podstawie danych którymi dysponuje może potwierdzić fakty lub stan prawny. Z natury postępowania uregulowanego w przepisach Działu VII k.p.a. wynika, że organ jest kompetentny wydać zaświadczenie w oparciu o dane, które znajdowały się w jego zasobach, bez ich przetwarzania. Organ nie może w tym trybie wywołać skutków kształtujących stosunki faktyczne i prawne. Postępowanie o wydanie zaświadczenia składa się z czynności o charakterze materialnotechnicznym zmierzających do wydania aktu o charakterze informacyjnym (zaświadczenia), a nie aktu o charakterze prawnokształtującym (decyzji). W postępowaniu w przedmiocie wydania zaświadczenia organ nie może badać kwestii dotyczących faktycznego sposobu użytkowania budynku czy ewentualnej zmiany sposobu jego użytkowania, bowiem tego rodzaju postępowanie wykracza poza zakres postępowania o wydanie zaświadczenia (zob. wyrok WSA w Warszawie z 24 czerwca 2020 r., I SA/Wa 874/20).
Objęty w tej sprawie wnioskiem o przekształcenie grunt oznaczony jako działka nr [...] według danych z rejestru gruntów i budynków, zabudowany jest trzema budynkami magazynowymi. Z księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości (dział I-O czyli oznaczenie nieruchomości) wynika z kolei, że budynki zlokalizowane na przedmiotowym gruncie zostały wpisane jako: budynek biurowy, budynek magazynu - przechowalnia i wiata obmurowana. Dodatkowo w sporządzonym operacie szacunkowym w 2017 r. na potrzeby postępowania egzekucyjnego, w oparciu o przeprowadzone oględziny działki, rzeczoznawca majątkowy wskazał, że na ww. gruncie znajduje się budynek magazynowo-produkcyjny, budynek biurowy oraz budynek magazynowy (wiata obudowana).
Zdaniem Sądu, wydanie zaświadczenia ma zasadniczo bazować na danych z ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 3 i 6 ustawy), które to dane są podstawą gospodarki gruntami (art. 21 ust. 1 u.p.g.k.). Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 u.p.g.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Wobec tego punktem wyjścia dla ustalenia, czy dana nieruchomość jest zabudowana budynkami mieszkalnymi są dane ujęte w ewidencji gruntów i budynków, a nie ustalenia własne organu. Jak trafnie za to podkreślono w orzecznictwie ewidencja gruntów i budynków ma charakter dokumentu urzędowego i szczególna moc dowodową w rozumieniu art. 76 k.p.a. (zob.: wyrok WSA w Warszawie z 7 czerwca 2023 r,, I SA/Wa 474/23 i tam: wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2009 r., III SA/Po 435/08, cbois). Ustawodawca zrezygnował choćby z trybu wydawania w tych sprawach decyzji administracyjnych o charakterze deklaratoryjnym. Ustawodawca założył więc, że tego typu sprawy będą miały zasadniczo charakter niesporny. Organ wydający zaświadczenie bazuje przede wszystkim na posiadanych danych ewidencyjnych i musi kierować się reprezentatywną ewidencją urzędową. Organ wydający zaświadczenie nie może bowiem bazować na rozbieżnych danych dotyczących charakteru i poszczególnych parametrów zabudowy gruntu, wynikających z ustaleń i ocen poczynionych przez organy administracji publicznej w ramach innych postępowań, np. podatkowych. Przy czym organ w sprawie przekształceniowej nie może badać kwestii dotyczących faktycznego sposobu użytkowania spornego budynku, czy ewentualnej zmiany sposobu jego użytkowania z funkcji niemieszkalnej na mieszkalną, bowiem tego rodzaju postępowanie wykracza poza zakres postępowania o wydanie zaświadczenia. Ustawodawca nie wiąże bowiem z tego rodzaju okolicznościami żadnych skutków w zakresie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (por. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 793/21).
Ustawa o przekształceniu nie zawiera odwołania do ewidencji gruntów i budynków jako jedynego źródła, które pozwala na odpowiednie zakwalifikowanie danego obiektu znajdującego się na gruncie objętym przekształceniem. Źródłem danych ewidencyjnych mogą być także m.in. dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej, będącej w zasobach organów administracji publicznej, co wynika z art. 22 ust. 2 u.p.g.k. Niemniej dla ustalenia, czy dana nieruchomość jest zabudowana budynkami mieszkalnymi co do zasady punktem wyjścia powinny być zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2021r., I OSK 793/21).
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie miały niepodważone dane dotyczące charakteru zabudowy na gruncie wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Nie miało znaczenia to, na jaki cel budynki na ww. działce są przez skarżącą faktycznie wykorzystywane, w szczególności, czy budynki (bądź budynek) nie jest wykorzystywany do prowadzenia działalności, ale do zamieszkiwania. W sprawie o przekształcenie praw nie ma też znaczenia planistyczne przeznaczenie terenu nieruchomości. Chodzi bowiem o to, czy konkretne grunty zabudowane są na cele mieszkaniowe.
Zarzuty skarżącej związane z kwalifikacją spornych budynków w zakresie podatku od nieruchomości (strona przedłożyła decyzje w sprawie wymiaru tego podatku na 2023 i 2024 rok) nie mogły mieć zatem rozstrzygającego znaczenia dla sprawy. Po pierwsze z tej przyczyny, że organ upoważniony do wydawania zaświadczenia w trybie art. 4 ustawy nie prowadzi postępowania wyjaśniającego co do sposobu użytkowania budynków na dzień 1 stycznia 2019 r. Po drugie zaś, przy wymiarze tego podatku organ podatkowy uwzględnia zaistnienie zdarzeń mających wpływ na wysokość opodatkowania także w trakcie roku podatkowego, a w szczególności zmianę sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, a wówczas podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie (art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Ustawa podatkowa dotyczy zatem sytuacji zmiany sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania i to także w trakcie roku podatkowego. Aktualizacji ewidencji gruntów i budynków dokonuje się jednak w sytuacji zmiany sposobu użytkowania budynku w oparciu o dokumentację architektoniczno-budowlaną przechowywaną przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Skarżąca musiałby ewentualnie dysponować właściwą dokumentacją organu nadzoru budowlanego stwierdzającą, że nastąpiła zmiana sposobu użytkowania budynków czy jednego z nich, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż mieszkalne nie przekraczałaby 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie. Przy czym ostatecznie lub prawomocnie stwierdzona we właściwym trybie zmiana sposobu użytkowania budynku winna być tego rodzaju, że skutkowałaby zmianą kategorii budowlanej budynku (budynków) i zmiany te musiałyby mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 2019 r. Z taką sytuacją faktyczną w tej sprawie nie mamy do czynienia.
Sąd nie dopatrzył się w efekcie naruszenia przepisów prawa wskazanych przez stronę, w tym przepisów sprecyzowanych w piśmie procesowym jej pełnomocnika. Należy powtórzyć, że wydanie zaświadczenia nie następuje w wyniku zakończenia postępowania administracyjnego prowadzonego w reżimie wszystkich zasad tego postępowania określonych w k.p.a.
Z tych wszystkich powodów, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt I wyroku). O kosztach orzeczono (pkt II wyroku) na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. i § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 764). Sąd nie przyznał zwrotu kosztów przesyłki do skarżącej, albowiem złożony dowód ich poniesienia jest niejasny, jeśli chodzi o wysokość tych kosztów.