W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 688/23, oddalił skargę.
W uzasadnieniu WSA wskazał, że załącznik IB dyrektywy 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego (WEEE) zawiera katalog produktów - urządzeń elektrycznych i elektronicznych objętych tą dyrektywą. Wśród nich wymieniono m. in. płyty główne, minikomputery, jak również pozostałe urządzenia do zbierania, przechowywania, przetwarzania, prezentowania lub przekazywania informacji drogą elektroniczną oraz pozostałe produkty lub urządzenia przesyłające dźwięk, obrazy lub pozostałe informacje za pomocą technologii telekomunikacyjnej. Zdaniem WSA powyższy fakt przesądzał o tym, że za sprzęt podlegający regulacjom u.z.s.e.e. należy uznać minikomputery [...], płytki [...], oraz kamery, karty pamięci. Z kolei zgodnie z opracowanym przez Dyrekcję Generalną ds. Środowiska Komisji Europejskiej dokumencie pt.: "Najczęściej zadawane pytania na temat dyrektywy 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE)", kable wprowadzane na rynek osobno, niebędące częścią innego sprzętu, są uważane za sprzęt elektryczny i elektroniczny, co przesądza o tym, iż przedłużacze slotu kart [...], a także przewody do połączenia minikomputera także należy uznać za sprzęt podlegający regulacjom u.z.s.e.e.
Pismem z dnia 14 czerwca 2024 r. B. sp. k. z siedzibą w G. z wniosła skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku, wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt III OSK 2035/24, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że formułując swoje oceny prawne co do rozumienia pojęcia "sprzęt", Sąd pierwszej instancji podał, iż pomocna w tym zakresie jest treść dyrektywy 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego. Uszło jednak uwadze WSA, że przedmiotowa dyrektywa utraciła moc z dniem 15 lutego 2014 roku, na mocy art. 25 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE). Zgodnie z motywem 1 dyrektywy 2012/19/UE, potrzeba jej wprowadzenia wynikała z konieczności wprowadzenia zasadniczych zmian wobec regulacji obowiązującej na gruncie dyrektywy 2002/96/WE. Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit b dyrektywy 2012/19/UE, od 15 sierpnia 2018 roku, jej przepisy mają zastosowanie do każdego rodzaju sprzętu elektrycznego i elektronicznego (EEE). Każdy EEE należy zaklasyfikować do jednej z kategorii wymienionych w załączniku III. Załącznik IV zawiera przykładowy wykaz EEE należącego do kategorii wymienionych w załączniku III (otwarty zakres stosowania). Należy odnotować, że tak w załączniku nr III, jak i w załączniku nr IV do dyrektywy 2012/19/UE nie wymienia się wprost minikomputerów. Wymienia się je w załączniku nr II pkt 3 (Sprzęt Informatyczny i Telekomunikacyjny), jednakże przewidziana w tych załącznikach (nr I i nr II) kategoryzacja odnosi się do okresu przejściowego, tj. od dnia 13 sierpnia 2012 r. do dnia 14 sierpnia 2018 r. – art. 2 ust. 1 lit a dyrektywy 2012/19/UE. Niniejsza sprawa dotyczy okresu późniejszego; wniosek o interpretację złożono 21 marca 2023 roku, a zatem wiążąca pozostaje treść załączników nr III i nr IV.
Dalej NSA wskazał, że ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z dnia 11 września 2015 r. została uchwalona w celu wdrożenia postanowień dyrektywy 2012/19/UE – zob. uzasadnienie projektu, Druk Sejmowy nr 3244 z 12 marca 2015 roku. W dniu wejścia w życie ustawy – 1 stycznia 2016 roku – dyrektywa 2002/96/WE nie obowiązywała. Przeprowadzona przez WSA interpretacja art. 4 pkt 13 ustawy, w ramach której oparto się na przepisach dyrektywy 2002/96/WE była więc zdaniem NSA wadliwa. Interpretacja ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym powinna uwzględniać cele implementowanej dyrektywy 2012/19/UE, a na ten akt WSA w uzasadnieniu swojego wyroku się nie powołał.
Dalej NSA wskazał, że zgodnie z art. 5 u.z.s.e.e. sprzęt zalicza się do odpowiedniej grupy (ust. 1). Numery i nazwy grup sprzętu oraz przykładowe rodzaje sprzętu należącego do tych grup określa załącznik nr 1 do ustawy (ust. 2). Analiza treści załącznika nr 1 do ustawy pozwala na wniosek, że żaden z wprowadzanych przez skarżącą kasacyjnie produktów nie został w niej wprost wymieniony. Minikomputer został wskazany w załączniku nr 6 pkt II ppkt 3 do ustawy, jednakże jak wynika z jej art. 112 treść tego załącznika określa sprzęt, do którego stosuje się przepisy ustawy w "okresie przejściowym", do 31 grudnia 2017 roku.
NSA podkreślił, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma rozstrzygnięcie, czy produkty, których dotyczył wniosek interpretacyjny z 21 marca 2023 roku są sprzętem elektrycznym i elektronicznym w rozumieniu ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e., przez pojęcie "sprzęt" rozumie się "urządzenie, którego prawidłowe działanie jest uzależnione od dopływu prądu elektrycznego lub od obecności pól elektromagnetycznych, oraz urządzenie mogące służyć do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych, które są zaprojektowane do użytku przy napięciu elektrycznym nieprzekraczającym 1000 V dla prądu przemiennego oraz 1500 V dla prądu stałego." Właściwie identyczną definicję sprzętu elektrycznego i elektronicznego (EEE) zadekretowano w art. 3 pkt 1 lit a dyrektywy 2012/19/UE. NSA zwrócił uwagę, że z przedmiotowych definicji wynika kilka istotnych wniosków. Po pierwsze, "sprzętem" może być wyłącznie urządzenie. Po drugie, urządzenie będące "sprzętem" musi dać się zakwalifikować do jednej z dwóch kategorii funkcjonalnych: Kategoria I – urządzenie działa prawidłowo wyłącznie, gdy ma zapewniony dopływ prądu elektrycznego lub obecność pól elektromagnetycznych; Kategoria II – urządzenie może służyć do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych. Różnica pomiędzy urządzeniami kwalifikowanymi do obu kategorii jest istotna. Do Kategorii I należy zaliczyć urządzenia, których funkcje użyteczne, adekwatne do ich przeznaczenia mogą zostać uruchomione wyłącznie po dostarczeniu prądu elektrycznego lub zapewnieniu obecności pola elektromagnetycznego. Do Kategorii II zalicza się z kolei urządzenia, których funkcją użyteczną adekwatną do ich przeznaczenia jest wytwarzanie, przesył lub pomiar prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego. Urządzenia z tej kategorii również wymagają zetknięcia się z prądem elektrycznym lub polem elektromagnetycznym, tyle że warunek ten jest elementem ich funkcjonalności, wyznacza ich podstawowe przeznaczenie. W odniesieniu do urządzeń z Kategorii I dostęp prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego nie jest skorelowany z ich podstawową funkcją, jest potrzebny wyłącznie do uruchomienia urządzenia, a więc wprowadzenia go w stan, w którym będzie mogło działać. Po trzecie wreszcie, każde urządzenie będące "sprzętem" musi być zaprojektowane do użytku przy napięciu elektrycznym nieprzekraczającym 1000 V dla prądu przemiennego oraz 1500 V dla prądu stałego. Przedmiotowa cecha jest de facto parametrycznym uściśleniem definicyjnej właściwości każdego urządzenia podlegającego zakwalifikowaniu do Kategorii I lub Kategorii II.
Zdaniem NSA dla prawidłowego wyznaczenia desygnatów pojęcia "sprzęt" na gruncie u.z.s.e.e. zasadnicze znaczenie ma odwołanie się w art. 4 pkt 13 do terminu "urządzenie". W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego dowodzi to tego, że prawodawca w sposób jednoznaczny chciał ograniczyć pojęcie "sprzęt" wyłącznie do takich przedmiotów, które są kompletne w sensie funkcjonalnym, są produktem "gotowym do użycia". Potwierdza to przypisana urządzeniu w art. 4 pkt 13 czasownikowa funkcja "działania" lub "służenia". Urządzenie może "działać" lub "służyć do" wyłącznie, gdy jest funkcjonalnie kompletne. Potwierdza to prawodawca unijny, który w motywie 9 dyrektywy 2012/19/UE stwierdza, iż zakres jej stosowania powinien "obejmować wszelkiego rodzaju EEE używany przez konsumentów oraz EEE przeznaczony do użytku profesjonalnego". Interpretacja pojęcia sprzęt, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e., uwzględniająca treść i cele dyrektywy 2012/19/UE prowadzi do wniosku, że sprzętem elektrycznym i elektronicznym w rozumieniu obu tych aktów ex definitione jest przedmiot, który "jest używany". Jeżeli więc sprzęt ma "być używany", ma "działać" i ma "służyć do", to znaczy, że musi to być przedmiot kompletny, a nie przedmiot, który jest wyłącznie niesamodzielną funkcjonalnie częścią, którą należy zespolić z innymi częściami w większą całość. Jak z powyższego wynika, "urządzenie" poprzez swoje zaprojektowanie, konstrukcję, budowę, strukturę ma stanowić pewną całość, która gwarantuje, że przypisana mu użyteczność (funkcja) będzie zrealizowana – po zapewnieniu dostępu do prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego. Analogicznie do przedmiotowej kwestii odniósł się Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., C-369/14, SOMMER ANTRIEBS- UND FUNKTECHNIK GMBH v. RADEMACHER GERÄTE-ELEKTRONIK GMBH & CO. KG, ZOTSiS 2015, nr 7, poz. I-491. Analizując znaczenie pojęcia "sprzęt elektryczny i elektroniczny" na gruncie dyrektyw 2002/96/WE i 2012/19/UE stwierdził, że "[ó]w termin oznacza zwykle każdy przedmiot służący do wykonania jakiejś czynności lub określonej pracy" – pkt 46 uzasadnienia wyroku. Trybunał wyraźnie odwołuje się więc do przypisanej danemu przedmiotowi funkcjonalności, która jest realizowana samodzielnie.
NSA uczynił jednak przy tym wyraźne zastrzeżenie, że samodzielność funkcjonalna sprzętu elektrycznego i elektronicznego nie oznacza, że nie może on zostać zespolony z innymi urządzeniami. Dane urządzenie może realizować samodzielnie swoją funkcję, co nie oznacza, że nie może stanowić elementu większej całości. Chodzi jednak o to, że funkcja realizowana samodzielnie przez dane urządzenie jest potrzebna do używania innego urządzenia, które również realizuje swoją samodzielną funkcję. Jako przykład NSA wskazał stan faktyczny, na gruncie którego zapadł powołany wyżej wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-369/14. Trybunał za sprzęt elektryczny i elektroniczny uznał napęd do bramy garażowej, który pozwala na jej otworzenie i zamknięcie. Na analogicznych zasadach sprzętem w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. będzie klawiatura, myszka, monitor komputera. Każde z tych urządzeń ma swoją funkcję i w tym zakresie jest samodzielne i kompletne – "działa" i może być "używane". Żadne z tych urządzeń nie jest niesamodzielną funkcjonalnie częścią konstrukcyjną, która dla aktywowania jakiejś użyteczności wymaga połączenia z innymi częściami. Roboczo należy zatem przyjąć, że sprzętem elektrycznym i elektronicznym nie będzie "półprodukt", a więc przedmiot, który nie posiada samodzielnej funkcji użytkowej – nie nadaje się do używania konsumenckiego i profesjonalnego, nie jest "gotowy do użycia". Taki "półprodukt" oczywiście posiada swoją funkcję, ale jako część, a więc element, który ma zostać połączony z innymi elementami w celu wytworzenia (wyprodukowania) urządzenia o samodzielnej funkcji. Na tej zasadzie za sprzęt w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. należy uznać kabel zasilający z wtyczką, ale już nie kawałek elektrycznego przewodu łączący dwa podzespoły wewnątrz urządzenia AGD (np. odkurzacza). Na tej samej zasadzie w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego sprzętem w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. będzie zewnętrzny nośnik pamięci typu pendrive, czy dysk twardy podłączany do komputera portem usb (czy innym), ale już nie dysk twardy, jako część, którą należy podłączyć wewnątrz komputera do innych podzespołów. "Półprodukt" (komponent, część) nie jest przedmiotem, który może być używany, i który "działa" w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e. i dyrektywy 2012/19/UE.
Wsparciem dla przyjętych ocen zdaniem NSA jest treść załącznika III i IV dyrektywy 2012/19/UE oraz załącznika nr 1 do ustawy. Mają one tożsamą treść. Prawodawca unijny i prawodawca krajowy wyodrębnił 6 grup (kategorii) sprzętu elektrycznego i elektronicznego: 1. Sprzęt działający na zasadzie wymiany temperatury; 2. Ekrany, monitory i sprzęt zawierający ekrany o powierzchni większej niż 100 cm2; 3. Lampy; 4. Sprzęt wielkogabarytowy (którykolwiek z zewnętrznych wymiarów przekraczający 50 cm); 5. Sprzęt małogabarytowy (żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm); 6. Małogabarytowy sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny (żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm). W treści załączników podano również przykładowe sprzęty zaliczane do poszczególnych kategorii. I tak, jako sprzęt zakwalifikowano np.: chłodziarki, zamrażarki, grzejniki zawierające olej, odbiorniki telewizyjne, cyfrowe ramki LCD do zdjęć, monitory, laptopy, notebooki, pralki, suszarki do odzieży, zmywarki, kuchenki, piekarniki elektryczne, elektryczne płyty grzejne, oprawy oświetleniowe, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, sprzęt muzyczny, odkurzacze, urządzenia do szycia, oprawy oświetleniowe, kuchenki mikrofalowe, sprzęt wentylujący, żelazka, tostery, noże elektryczne, czajniki elektryczne, zegary i zegarki, golarki elektryczne, wagi, urządzenia do pielęgnacji włosów i ciała, kalkulatory, odbiorniki radiowe, kamery wideo, sprzęt wideo, sprzęt hi-fi, instrumenty muzyczne, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, elektryczne lub elektroniczne zabawki. Powołana treść załączników dyrektywy 2012/19/UE i ustawy nie pozostawia wątpliwości, że intencja prawodawcza była ukierunkowania w taki sposób, aby zakresem zbioru desygnatów pojęcia "sprzęt elektryczny i elektroniczny" objąć wyłącznie produkt gotowy, dla użytkownika końcowego, który ma go używać zgodnie z przeznaczeniem.
Naczelny Sąd Administracyjny dodał, że poza zakresem definicyjnym sprzętu elektrycznego i elektronicznego pozostają wszelkie produkty nieukończone (nieposiadające samodzielnej funkcji użytkowej), przeznaczone do dalszego przetworzenia, tj. połączenia z innymi komponentami konstrukcyjnymi w celu wytworzenia (wyprodukowania) sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Nie ma przy tym znaczenia, że sprzęt może być używany przez konsumenta lub profesjonalistę. Sprzęt używany przez profesjonalistę również musi posiadać samodzielną funkcję użytkową, tyle że jego obsługa wymaga specjalistycznej wiedzy, której nie posiada przeciętny konsument (np. profesjonalne narzędzia do obróbki metalu). Z przedstawionymi wnioskami skorelowana jest definicja "zużytego sprzętu" zawarta w art. 4 pkt 24 u.z.s.e.e. Zgodnie z treścią powołanego przepisu przez zużyty sprzęt rozumie się sprzęt stanowiący odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, łącznie ze wszystkimi częściami składowymi, podzespołami i materiałami eksploatacyjnymi stanowiącymi część sprzętu w momencie pozbywania się go. Z kolei za niekompletny zużyty sprzęt ustawodawca uznał "zużyty sprzęt, który nie zawiera istotnych, z uwagi na przeznaczenie sprzętu do jakiego został zaprojektowany, części składowych, podzespołów i materiałów eksploatacyjnych, stanowiących część sprzętu, z którego powstał zużyty sprzęt, w dniu wprowadzenia do obrotu tego sprzętu" – art. 35 ust. 2 u.z.s.e.e. Z powyższego wynika, że prawodawca jednoznacznie odróżnia sprzęt, jako pewną funkcjonalno-użytkową całość, od części z których się on składa.
Podkreślono także, że Komisja Europejska - Dyrekcja Generalna ds. Środowiska (DG ENV) w kwietniu 2014 r. wydała dokument "Frequently Asked Questions on Directive 2012/19/EU on Waste Electrical and Electronic Equipment (WEEE)" (dokument dostępny w wersji elektronicznej na stronie DG pod adresem: https://ec.europa.eu/environment/pdf/waste/weee/faq.pdf), zawierający odpowiedzi na najczęściej kierowane do Komisji zapytania związane ze stosowaniem, w tym zakresem przedmiotowym Dyrektywy 2012/19/EU. W przedmowie do tego dokumentu, wyraźnie zaznaczono, że dokument ten oddaje wyłącznie poglądy Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska i jako taki nie jest dokumentem wiążącym prawnie, ponieważ ustalanie wiążącej interpretacji legislacji wspólnotowej (unijnej) należy do wyłącznej kompetencji Trybunału Sprawiedliwości UE. W pkt 3.6 dokumentu - Czy Dyrektywa obejmuje swoim zakresem części składowe? - przyjęto, że "części składowe wypuszczane do obrotu w celu wykorzystania ich do produkcji i/bądź naprawy EEE nie są objęte zakresem stosowania Dyrektywy, chyba że mogą one funkcjonować niezależnie od tych EEE." Stanowisko Komisji Europejskiej koresponduje zatem z ocenami prawnymi przyjętymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie.
Uwzględniając całość powyższego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się za stanowiskiem WSA, że wykluczenie z zakresu znaczeniowego terminu "sprzęt" wszelkich komponentów nie znajduje uzasadnienia na gruncie przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, "gdyż niosłoby za sobą negatywne konsekwencje dla ochrony środowiska i zdrowia ludzi." Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że uznanie za sprzęt niesamodzielnych funkcjonalnie części, służących do produkcji samodzielnych funkcjonalnie sprzętów musiałoby prowadzić do wniosku, że w stosunku do tego samego sprzętu obowiązki przewidziane przepisami u.z.s.e.e. podlegałyby aktywacji dwukrotnie: raz w odniesieniu do części wprowadzanej do obrotu i drugi raz, w ramach wprowadzonego do obrotu urządzenia, którego ta część jest komponentem. Przykładowo, zgodnie z art. 22 ust. 1 u.z.s.e.e. wprowadzający sprzęt jest obowiązany do prowadzenia dodatkowej ewidencji obejmującej informacje o masie wprowadzonego do obrotu sprzętu. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 2 u.z.s.e.e. przy ustalaniu masy sprzętu wprowadzonego do obrotu nie uwzględnia się masy baterii i akumulatorów stanowiących przynależność albo część składową tego sprzętu. Ustawodawca przesądził zatem, że w masie sprzętu wprowadzanego do obrotu nie uwzględnia się wyłącznie takich składowych lub przynależności, które są bateriami lub akumulatorami. Każda inna składowa i przynależność wchodzi w masę sprzętu. Akceptacja stanowiska WSA musiałaby zatem oznaczać, że ta sama część byłaby de facto wprowadzana do obrotu dwukrotnie, co jest niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 21 u.z.s.e.e. przez wprowadzeniu do obrotu rozumie się "udostępnienie na rynku sprzętu po raz pierwszy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej". Z kolei udostępnieniem na rynku sprzętu jest "dostarczanie sprzętu w celu jego dystrybucji, konsumpcji lub używania na terytorium kraju w ramach działalności gospodarczej, odpłatnie lub nieodpłatnie" – art. 4 pkt 17 u.z.s.e.e. Z cytowanych przepisów wynika zatem po pierwsze, że wprowadzenie sprzętu do obrotu może się odbyć wyłącznie raz, a po drugie, że polega ono na przekazaniu go w celu dystrybucji, konsumpcji lub używania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tak zakreślonym celu nie mieści się użycie części w celu wytworzenia sprzętu elektrycznego i elektronicznego, co potwierdza przyjęte wyżej wnioski.
Mając na uwadze całość powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut błędnej wykładni art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. Wadliwe odtworzenie definicji sprzętu elektrycznego i elektronicznego przez Sąd pierwszej instancji spowodowało, że przeprowadzona przez ten Sąd kontrola legalności działania organu polegającego na zakwalifikowaniu minikomputera [...], płytki [...] oraz akcesoriów do minikomputera: kamery, karty pamięci i przedłużaczy slotu kart [...], jako sprzętu, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. nie mogła zostać oceniona jako odpowiadająca prawu. W tym stanie rzeczy odnoszenie się do pozostałych zarzutów kasacyjnych było niecelowe. NSA zaznaczył jednak, że WSA nie naruszył art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 7a § 1 K.p.a. Przepisy te znajdują zastosowania tylko w sprawach administracyjnych, w których przedmiotem postępowania jest "nałożenie obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia". Sprawa w przedmiocie interpretacji indywidualnej ze swej natury nie nakłada na stronę obowiązku, ani nie ogranicza uprawnienia, ani też posiadanego uprawnienia nie odbiera.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok WSA w Poznaniu z 24 kwietnia 2024 roku, II SA/Po 688/23 i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. NSA nakazał, aby w ponownym postępowaniu WSA uwzględnił przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny interpretację art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. i dokonał kontroli zakwestionowanej skargą decyzji SKO z dnia 26 lipca 2023 r., nr [...].
Po powrocie akt sprawy z Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprawa została zarejestrowana pod sygn. II SA/Po 786/25.
Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze. Podkreślił, że zdaniem spółki wymienione we wniosku produkty mają charakter komponentów nieprzeznaczonych do samodzielnego użytkowania i w związku z tym nie powinny podlegać ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lipca 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr [...] o udzieleniu interpretacji indywidulanej w sprawie stosowania przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym poprzez uznanie za nieprawidłowe stanowiska, że produkty wprowadzane do obrotu przez B. Sp. k. z siedzibą w G. są wyłączone spod regulacji tej ustawy.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że Sąd w składzie orzekającym na mocy art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a która została przytoczona w części historycznej niniejszego uzasadnienia.
Wobec tego za wadliwą Sąd musiał uznać dokonaną przez organ odwoławczy wykładnię art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. polegającą na uznaniu, że aby zakwalifikować dany produkt jako sprzęt w rozumieniu tego przepisu wystarczające jest, aby jego funkcjonowanie uzależnione było od dopływu prądu lub służył on do przesyłu prądu w określonym zakresie. Zgodnie z wiążącym w sprawie wyrokiem NSA z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt III OSK 2035/24, dokonując interpretacji art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. należy:
1. uwzględniać cele dyrektywy 2012/19/UE, a nie wcześniejszej (na którą powołał się organ I instancji), przy czym wiążące są tylko załączniki nr III i IV;
2. mieć na uwadze, że "sprzętem", o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. może być wyłącznie urządzenie;
3. mieć na uwadze, że urządzenie będące "sprzętem" musi dać się zakwalifikować do jednej z dwóch kategorii funkcjonalnych – I lub II, przy czym:
. Kategoria I – urządzenie działa prawidłowo wyłącznie, gdy ma zapewniony dopływ prądu elektrycznego lub obecność pól elektromagnetycznych. Do Kategorii I należy zaliczyć urządzenia, których funkcje użyteczne, adekwatne do ich przeznaczenia mogą zostać uruchomione wyłącznie po dostarczeniu prądu elektrycznego lub zapewnieniu obecności pola elektromagnetycznego. W odniesieniu do urządzeń z Kategorii I dostęp prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego nie jest skorelowany z ich podstawową funkcją, jest potrzebny wyłącznie do uruchomienia urządzenia, a więc wprowadzenia go w stan, w którym będzie mogło działać;
. Kategoria II – urządzenie może służyć do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych. Do Kategorii II zalicza się z kolei urządzenia, których funkcją użyteczną adekwatną do ich przeznaczenia jest wytwarzanie, przesył lub pomiar prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego. Urządzenia z tej kategorii również wymagają zetknięcia się z prądem elektrycznym lub polem elektromagnetycznym, tyle że warunek ten jest elementem ich funkcjonalności, wyznacza ich podstawowe przeznaczenie;
- przy czym w kategorii I i w kategorii II każde urządzenie będące "sprzętem" musi być zaprojektowane do użytku przy napięciu elektrycznym nieprzekraczającym 1000 V dla prądu przemiennego oraz 1500 V dla prądu stałego
4. "sprzętem" są wyłącznie przedmioty, które:
- są kompletne w sensie funkcjonalnym, są produktem "gotowym do użycia"; są nim przedmioty, które są "używane", a więc muszą to być przedmioty kompletne, a nie przedmioty, które są wyłącznie niesamodzielnymi funkcjonalnie częściami, które należy zespolić z innymi częściami w większą całość; "urządzenie" poprzez swoje zaprojektowanie, konstrukcję, budowę, strukturę ma stanowić pewną całość, która gwarantuje, że przypisana mu użyteczność (funkcja) będzie zrealizowana – po zapewnieniu dostępu do prądu elektrycznego lub pola elektromagnetycznego. Jednakże samodzielność funkcjonalna sprzętu elektrycznego i elektronicznego nie oznacza, że nie może on zostać zespolony z innymi urządzeniami. Dane urządzenie może realizować samodzielnie swoją funkcję, co nie oznacza, że nie może stanowić elementu większej całości. Chodzi jednak o to, że funkcja realizowana samodzielnie przez dane urządzenie jest potrzebna do używania innego urządzenia, które również realizuje swoją samodzielną funkcję;
- "sprzętem" jest więc np.: napęd do bramy garażowej - który pozwala na jej otworzenie i zamknięcie, klawiatura, myszka, monitor komputera, kabel zasilający z wtyczką [w przeciwieństwie do kawałka elektrycznego przewodu łączącego dwa podzespoły wewnątrz urządzenia AGD (np. odkurzacza)], zewnętrzny nośnik pamięci typu pendrive, dysk twardy podłączany do komputera portem USB (czy innym) (w przeciwieństwie do dysku twardego, jako część, którą należy podłączyć wewnątrz komputera do innych podzespołów). Każde z tych urządzeń ma swoją funkcję i w tym zakresie jest samodzielne i kompletne – "działa" i może być "używane". Żadne z tych urządzeń nie jest niesamodzielną funkcjonalnie częścią konstrukcyjną, która dla aktywowania jakiejś użyteczności wymaga połączenia z innymi częściami;
5. "półprodukt" (komponent, część) nie jest przedmiotem, który może być używany, i który "działa" w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. i dyrektywy 2012/19/UE; "półprodukt" jest to przedmiot, który nie posiada samodzielnej funkcji użytkowej – nie nadaje się do używania konsumenckiego i profesjonalnego, nie jest "gotowy do użycia". Taki "półprodukt" oczywiście posiada swoją funkcję, ale jako część, a więc element, który ma zostać połączony z innymi elementami w celu wytworzenia (wyprodukowania) urządzenia o samodzielnej funkcji; poza zakresem definicyjnym sprzętu elektrycznego i elektronicznego pozostają więc wszelkie produkty nieukończone (nieposiadające samodzielnej funkcji użytkowej), przeznaczone do dalszego przetworzenia, tj. połączenia z innymi komponentami konstrukcyjnymi w celu wytworzenia (wyprodukowania) sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
6. dla prawidłowej wykładni art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. nie ma znaczenia, że sprzęt może być używany przez konsumenta lub profesjonalistę. Sprzęt używany przez profesjonalistę również musi posiadać samodzielną funkcję użytkową, tyle że jego obsługa wymaga specjalistycznej wiedzy, której nie posiada przeciętny konsument (np. profesjonalne narzędzia do obróbki metalu).
Wobec tego rolą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie samodzielna weryfikacja, czy wyszczególnione we wniosku wszczynającym postępowanie produkty kwalifikują się jako sprzęt przy przyjęciu wykładni art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt III OSK 2035/24, i w zależności od dokonanych ustaleń wydanie prawidłowego rozstrzygnięcie w sprawie. Na tym etapie postępowania przeprowadzenie przez Sąd takiej analizy zgodnie z wiążącą w sprawie wykładnią art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. byłoby nieuprawnione, albowiem rolą sądu administracyjnego nie jest "zastępowanie" organu w jego obowiązkach i rozstrzyganie za niego konkretnej sprawy objętej skargą. To obowiązkiem organu administracji publicznej (a nie sądu) jest jej rozpatrzenie i wydanie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa właściwego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. Dopiero kiedy organ odwoławczy kierując się wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt III OSK 2035/24, ponownie zajmie stanowisko w sprawie i strona skarżąca nadal nie będzie zgadzać się z wydanym rozstrzygnięciem, możliwa będzie weryfikacja prawidłowości dokonanej przez organ odwoławczy subsumpcji stanu faktycznego pod przepis art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. przez sąd administracyjny.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd w składzie orzekającym uwzględnił zarzut błędnej wykładni art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e. Wadliwe odtworzenie definicji sprzętu elektrycznego i elektronicznego przez organ odwoławczy spowodowało, że zakwalifikowanie przez niego produktów objętych wnioskiem jako sprzętu, o którym mowa w art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e., na tym etapie postępowania nie mogło zostać ocenione jako odpowiadające prawu.
Końcowo natomiast za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać należy, że organ odwoławczy nie naruszył art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 7a § 1 K.p.a. Przepisy te znajdują zastosowania tylko w sprawach administracyjnych, w których przedmiotem postępowania jest "nałożenie obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia". Sprawa w przedmiocie interpretacji indywidualnej ze swej natury nie nakłada na stronę obowiązku, ani nie ogranicza uprawnienia, ani też posiadanego uprawnienia nie odbiera.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lipca 2023 r., nr [...], albowiem została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e., które miało wpływ na wynik sprawy.
Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w niniejszym wyroku. Sąd podkreśla, że niniejszego wyroku, ani żadnych wypowiedzi w nim zawartych, nie należy poczytywać jako wskazania co do merytorycznego kierunku rozstrzygnięcia sprawy z wniosku skarżącej spółki. Rolą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy jest samodzielne rozważenie, czy produkty wskazane we wniosku kwalifikują się jako sprzęt w rozumieniu art. 4 pkt 13 u.z.s.e.e., którego wiążącej wykładni dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt III OSK 2035/24.
O kosztach postępowania, na które składa się kwota 200 zł tytułem wpisu od skargi, kwota 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).