3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zastosowanie tego przepisu i utrzymanie w mocy decyzji Organu I Instancji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zachodziły podstawy do uchylenia decyzji albowiem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
4. art. 134 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 147 ustawy o świadczeniach poprzez przeprowadzenie postępowania z pominięciem zasad równego traktowania wszystkich świadczeniodawców oraz z pominięciem zasad uczciwej konkurencji, a to poprzez:
a) ocenę oferty Skarżącej z naruszeniem powołanego przepisu i zastosowanie do złożonej oferty:
- kryteriów weryfikacji i zasad oceny nieznanych oferentowi i nieistniejących w dniu ogłoszenia konkursu jak i w terminie do złożenia ofert - w kontekście uchwały Komisji Konkursowej z dnia 3.04.2025 r. wskazującej na maksymalny wymiar czasu pracy personelu wskazanego w ofercie, z jednoczesnym brakiem uznania niedopuszczalności zmiany harmonogramu czasu pracy w sytuacji gdy zmiana była podyktowania dostosowaniem harmonogramu czasu pracy do treści uchwały - która to treść nie była znana żadnemu Oferentowi w terminie składania ofert i powodowała powstanie nowych wymogów dotyczących maksymalnego czasu pracy personelu (76 godzin tygodniowo), gdy w terminie do składania ofert czas ten nie był limitowany, co powodowało nawiązywanie współpracy z personelem - wykazywanym w ofercie (lek. J. B.), w przypadku którego czas pracy był dłuższy niż 76 godzin tygodniowo a pierwotnie dopuszczalny, co powinno przy ocenie ofert i przyznaniu punktów rankingowych skutkować dodaniem do punktacji Skarżącej 5 pkt jako zapewnienie konsultacji lekarza specjalisty w dziedzinie rehabilitacji medycznej do zapewnienia konsultacji,
- kryteriów dotyczących czasu dojazdu między komórkami organizacyjnymi - w sytuacji gdy kwestie czasów dojazdów w ogóle nie zostały uregulowane w przepisach prawa, a Komisja Konkursowa nie powoływała się i nie wzywała Oferenta do wyjaśnień w zakresie ewentualnie istniejących konfliktów (zarówno co do fizjoterapeutów jak i lekarza), a dodatkowo w nieuprawniony sposób personel Skarżącej - fizjoterapeuci - zostali pominięci przy ocenie ofert złożonych przez Skarżącą w obu komórkach organizacyjnych, w sytuacji gdy pominięcie personelu w jednej komórce automatycznie skutkowało jego dostępnością w drugiej komórce organizacyjnej bez konieczności uwzględniania, w ocenie Skarżącej w sposób niezasadny, czasu dojazdu między komórkami organizacyjnymi, co powinno przy ocenie ofert i przyznaniu punktów rankingowych skutkować dodaniem do punktacji Skarżącej 8 punktów jako zapewnienie czasu pracy zespołu rehabilitacji domowej - co najmniej 5 dni w tygodniu, co najmniej 10 godzin dziennie bez przerwy, w tym co najmniej 2 razy w tygodniu w godzinach popołudniowych między godziną 14:00 a 21:00, oraz technika masażysty - równoważnik co najmniej 1 etatu,
- nieuwzględnienia kryteriów dostępności M. A., ze względu na wskazywany przez Komisję Konkursową, a następnie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, brak realnej możliwości udzielania przez niego świadczeń w zakresie fizjoterapii domowej i fizjoterapii domowej dla osób o znacznym stopniu niepełnosprawności wg podanych harmonogramów - ze względu na brak możliwości dojazdu z B. do komórek organizacyjnych Skarżącej i nieuwzględnieniu go w ofercie oraz nie uwzględnieniu i nieprzyznaniu w tym zakresie 24 punktów - w sytuacji gdy w umowie zawartej na skutek przeprowadzonego postępowania konkursowego zawartej pomiędzy POW NFZ a Skarżącą w dniu [...] lipca 2025 r. lek. M. A. jest uwzględniony w harmonogramie pracy jako specjalista fizjoterapii, co oznacza, że prawidłowym i zgodnym z prawem działaniem powinno być przy ocenie ofert dodaniem do punktacji Skarżącej 24 punktów jako zapewnienie specjalisty w dziedzinie fizjoterapii - równoważnik co najmniej 1/2 etatu;
5. ocenę oferty pozostałych Oferentów wybranych do zawarcia umów z naruszeniem powołanego przepisu i zastosowanie do złożonych ofert:
- w przypadku Oferenta: E. Sp. z o.o. niezasadnego i bezpodstawnego przyznania 5 pkt za zapewnienie konsultacji lekarza specjalisty w dziedzinie rehabilitacji medycznej w sytuacji, gdy wskazywana przez tego Oferenta lekarz specjalista D. T. została usunięta z oferty przez Komisję Konkursową ze względu na brak realnej możliwości udzielania świadczeń przez ww. osobę;
- w przypadku Oferenta: Samodzielny Publiczny Zespól Podstawowej Opieki Zdrowotnej w [...], poprzez:
a) brak zauważenia przez Komisję Konkursową, że w związku z usunięciem z oferty fizjoterapeuty P. P. - ze względu na brak jego faktycznej dostępności z uwagi na niemożliwość dojazdu pomiędzy różnymi komórkami organizacyjnymi zlokalizowanymi pod różnymi adresami (P. i S.) oraz brak usunięcia z oferty fizjoterapeuty K. J. - u której występowały rozbieżności co do czasu pracy pomiędzy ofertą (67,05 godz./tydz.) a oświadczeniem pracownika (28,20 godz./tydz.), Oferent ten nie gwarantował dostępności fizjoterapeutów od poniedziałku do piątku w godzinach pracy komórki od godz. 7.35 do godz. 15.10, i z tego powodu oferta powinna zostać odrzucona, a ten Oferent nie powinien być zaproszony do negocjacji;
- w przypadku Oferenta: D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością poprzez:
a) brak usunięcia z oferty fizjoterapeuty D. K., ze względu na rozbieżności pomiędzy oświadczeniem fizjoterapeuty a treścią oferty w zakresie godzin pracy (w oświadczeniu pracownika czas pracy 38,40 godz./tydz., w ofercie 44 godz./tydz.),
b) niezasadne przyznanie temu Oferentowi punktacji za zapewnienie lekarza specjalisty w dziedzinie rehabilitacji medycznej - 5 pkt za jakość w sytuacji, gdy wskazywany przez Oferenta lekarz specjalista rehabilitacji medycznej – G. K. został usunięty z oferty przez Komisję Konkursową ze względu na brak jego faktycznej dostępności;
c) niezasadne przyznanie przez Komisję Konkursową temu Oferentowi 3 punktów za kryterium dostępności w zakresie czasu pracy zespołu rehabilitacji domowej - co najmniej 5 dni w tygodniu, co najmniej 10 godzin dziennie bez przerwy, w tym co najmniej 2 razy w tygodniu w godzinach popołudniowych pomiędzy godziną 14:00 a 21:00 bowiem po usunięciu z oferty specjalisty w dziedzinie fizjoterapii W. W. i powinności usunięcia z oferty D. K., Oferent ten nie zapewnia dostępności zespołu rehabilitacji domowej co najmniej 2 razy w tygodniu w godzinach popołudniowych pomiędzy godziną 14:00 a 21:00, a sam masażysta (wykazywany od piątku do niedzieli do godz. 21:00) nie może być traktowany jako "zespół rehabilitacji" bowiem musi być zapewniona dostępność fizjoterapeuty w tym czasie,
- w przypadku Oferenta: R. poprzez:
a) nieodrzucenie oferty Oferenta w sytuacji gdy ten dokonał w toku trwania postępowania konkursowego zmiany harmonogramu czasu pracy komórki organizacyjnej - co jest niedopuszczalne, w soboty z godz. 22.00 do godz. 21.00,
b) niezasadne przyznanie Oferentowi 5 pkt za zapewnienie konsultacji lekarza specjalisty w dziedzinie rehabilitacji medycznej - w sytuacji gdy wskazywał on w ofercie D. T., która następnie została usunięta z oferty przez Komisję Konkursową,
c) nieusunięcie z oferty Oferenta specjalisty fizjoterapii Ł. P. w sytuacji, gdy w toku postępowania konkursowego dokonano niedopuszczalnej zmiany godzin jego pracy w harmonogramie czasu pracy jednostki,
d) dokonanie przez Komisję Konkursową zmian w odpowiedziach na pytania ankietowe tego Oferenta dot. ww. kwestii z jednoczesnym wskazaniem, że zmiana dotyczy zakresu: świadczenia w zakresie fizjoterapia ambulatoryjna czyli do innej oferty (nr oferty Oferenta w przedmiotowym postępowaniu konkursowym to [...], a w piśmie z dnia 21 maja 2025 r. Komisja Konkursowa podaje numer oferty: [...]) w sytuacji gdy postępowanie konkursowe toczyło się w zakresie fizjoterapia domowa; fizjoterapia domowa dla osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- w przypadku Oferenta P. D.:
a) nie uwzględniono, że dokonano niedopuszczalnej zmiany harmonogramu czasu pracy fizjoterapeuty P. D. - z 84 godzin na 76 godzin a w to miejsce i w tym czasie nie zapewniono innego fizjoterapeuty, co powinno skutkować nie tylko usunięciem z oferty P. D., ale także odrzuceniem oferty,
b) niezasadnie przyznano 3 pkt za kryterium dostępności w zakresie czasu pracy zespołu rehabilitacji domowej - co najmniej 5 dni z tygodniu, co najmniej 10 godzin dziennie bez przerwy, w tym co najmniej 2 razy w tygodniu w godzinach popołudniowych pomiędzy godziną 14:00 a 21:00, w sytuacji gdy po właściwiej analizie oferty i załączonych dokumentów wynika, że ten Oferent nie zapewnia dostępności do godz. 21.00,
c) niezasadnie uwzględniono w ofercie fizjoterapeutę K. H. w sytuacji, gdy nie zapewniona jest jej dostępność, bowiem jak wynika z jej oświadczenia z 16.04.2025 r. pracuje ona w innym podmiocie D. (w powiecie [...]) wobec czego powinna zostać usunięta z oferty jako pracująca na tzw. "zakładkę" bez uwzględniania czasów dojazdów, a co więcej w sytuacji gdy uwzględnienie tego fizjoterapeuty u innego świadczeniodawcy (D.), który w tym samym postępowaniu złożył ofertę, jest niedopuszczalne,
6. art. 134 ust. 2 ustawy o świadczeniach poprzez niezasadne odjęcie Skarżącej łącznie 37 punktów, bez dokonania powtórnej analizy oferty oraz składanych przez Skarżącą wyjaśnień i złożonych protestów;
7. art. 148 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez ocenę oferty z naruszeniem powołanego przepisu tj. nierówne potraktowanie Skarżącej przez Komisję Konkursową, poprzez bezpodstawną odmowę uwzględnienia w całości oferty złożonej przez Skarżącą i zredukowanie ze zgłoszonej liczby punktów w ofercie 285 754 pkt do 68 063 pkt, w sytuacji gdy prawidłowa ocena oferty i uwzględnienie personelu wykazywanego w ofercie przez Skarżącą umożliwiało realne wypracowanie 417 682,20 pkt.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji; o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz o przeprowadzenie dowodu z Umowy Nr [...] o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej - rehabilitacja lecznicza z dnia [...] lipca 2025 r. wraz z załącznikami i tabel od 1 do 8 opracowanych przez Skarżącą.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację uzasadnienia kwestionowanej decyzji. Organ wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wymienionych w odpowiedzi na skargę dokumentów oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W ocenie Organu, niezrozumiały jest zarzut Skarżącej, że M. A. został uwzględniony w umowie zawartej ze Skarżącą przez NFZ [...] lipca 2025 r. ponieważ osoba ta została usunięta z oferty i nie znalazła się w wykazie personelu w umowie zawartej ze Skarżąca w wyniku postępowania konkursowego na obszar [...]. Z informacji będących w posiadaniu Organu wynika, że zarzut ten podniesiony był w postępowaniu na powiat [...], w którym brała udział Skarżąca, ale nie dotyczy niniejszego postępowania.
Organ wyjaśnił, że w przypadku oferty E. sp. z o.o. -Komisja Konkursowa usunęła z oferty lekarza specjalistę rehabilitacji D. T., ale w ofercie pozostał inny lekarz specjalista rehabilitacji W. K. w wymiarze czasu pracy 10 godzin na tydzień, co spełniało wymóg bezwzględny co najmniej ¼ etatu przeliczeniowego, czyli 9 h 30 min, natomiast dodatkowe 30 min. było przeznaczone na konsultację. W związku komisja konkursowa prawidłowo przyznała 5 pkt za zapewnienie konsultacji lekarza specjalisty w dziedzinie rehabilitacji medycznej.
Z kolei w przypadku oferty SP ZOZ w [...], Organ wskazał, że oferta nie podlegała odrzuceniu, ponieważ spełniała wszystkie wymogi bezwzględne. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 265 z późn. zm.), nie ma określonego minimalnego bezwzględnie wymaganego czasu pracy komórki organizacyjnej. Organ podkreślił, że komisja konkursowa może zmienić jedynie harmonogram pracy personelu, nie ma możliwości zmiany godzin pracy komórki organizacyjnej. Po zmianie harmonogramu pracy K. J. oferta nadal spełniała wymogi bezwzględne, w związku z tym nie podlegała odrzuceniu.
Odnosząc się do oferty "D.", Organ wskazał, że Komisja Konkursowa usunęła z oferty fizjoterapeutę D. K., w związku z tym zarzut Skarżącej jest niezasadny. Ponadto odjęcie przez Komisję Konkursową oferentowi 5 pkt w kryterium jakość, mimo usunięcia z oferty lekarza specjalisty rehabilitacji G. K., nie spowodowałby zmiany w rankingu końcowym pozycji oferenta oraz Skarżącej (z 55,500 pkt oferenta zostało by 50,500, co nadal plasowałoby go na 4 pozycji w rankingu końcowym, a Skarżącą na 6 z 37.861 pkt), w związku z tym interes prawny Skarżącej nie został naruszony. Organ wskazał, że przyznając 3 pkt w kryterium dostępność Komisja Konkursowa uznała, że oferent zapewnił czas pracy zespołu rehabilitacji domowej co najmniej 5 dni w tygodniu, co najmniej 10 godzin dziennie w tym co najmniej 2 razy w tygodniu w godzinach popołudniowych miedzy 14.00 a 21.00, ponieważ komórka organizacyjna oferenta jest czynna 7 dni w tygodniu, personel jest dostępny w godzinach od 8.00 do 20.00, a w piątek (pierwszy dzień) od 8.00 do 20.00 jest K. P. i od 15.00 do 21 świadczeń udziela J. M., a w niedzielę (drugi dzień) świadczeń udziela lekarz J. D. od 7.00-17.00 i od 16.00 do 21.00 obecna jest fizjoterapeutka K. P. a od 7.00-21.00 także technik masażysta B. K., tym samym oferent zapewnił udzielanie świadczeń przez zespół rehabilitacji w wymaganym zakresie dodatkowo punktowanym.
W przypadku oferty R., Organ wskazał, że zmiana harmonogramu czasu pracy komórki organizacyjnej z 22.00 do 21.00 była dostosowaniem czasu pracy do wymogów uchwały Komisji Konkursowej, w związku z tym zmiana ta nie powodowała konieczności odrzucenia oferty, a także odjęcie 5 pkt za zapewnienie konsultacji lekarza specjalisty w dziedzinie rehabilitacji medycznej mimo usunięcia go z oferty nie wpłynęłoby na pozycję oferenta i Skarżącej w rankingu końcowym (z 49.861 pkt oferenta zostało by 44,861 pkt, co nadal plasowałoby go na 5 pozycji w rankingu końcowym, a Skarżącą na 6 z 37.861 pkt), w związku z tym interes prawny Skarżącej nie został naruszony. Organ wskazał również, że zmiana harmonogramu czasu pracy fizjoterapeuty Ł. P. była dostosowaniem czasu pracy do wymogów uchwały Komisji Konkursowej, w związku z tym zmiana ta była dopuszczalna. Z kolei pomyłka Komisji Konkursowej polegająca na wpisaniu innego numeru postępowania w piśmie z 21 maja 2025 r. do oferenta, zawierającego poza tym prawidłową treść nie miała wpływu na przebieg postępowania konkursowego.
Odnosząc się do oferty P. D., Organ wyjaśnił, że zmiana harmonogramu czasu pracy fizjoterapeuty P. D. była dostosowaniem czasu pracy do wymogów uchwały Komisji Konkursowej, w związku z tym zmiana ta była dopuszczalna. Ponadto Komisja Konkursowa zasadnie przyznała 3 pkt w kryterium dostępność w związku z wykazaniem przez oferenta wymaganego personelu 5 dni w tygodniu po 10 godzin w tym co najmniej 2 razy miedzy 14.00 a 21.00, ponieważ A. P. udziela świadczeń codziennie od poniedziałku do soboty od 7.00 do 18.30 i K. H. od poniedziałku do soboty w godzinach 16.10 - 21.00, co spełnia wymóg dodatkowo punktowany. Komisja Konkursowa uznała, że wykazana przerwa pomiędzy harmonogramem pracy fizjoterapeuty K. H. w komórce organizacyjnej oferenta w S. i w komórce organizacyjnej w L. jest wystarczająca dla dojazdu z jednej miejscowości do drugiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Dopuszczalność kontroli sądowej wydanej przez Prezesa NFZ decyzji administracyjnej wynika z brzmienia art. 154 ust. 4 ustawy o świadczeniach, który wskazuje, że decyzja taka - podjęta w opisanej w powołanym art. 154 procedurze konkursu ofert dotyczących udzielania świadczeń opieki zdrowotnej - jest ostateczna, a świadczeniobiorcy przysługuje od niej skarga do sądu administracyjnego. Kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, bowiem tego rodzaju kryterium przewiduje art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.). Tylko stwierdzenie uchybień prawa wyszczególnionych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) powoduje, że sąd obowiązany jest uwzględnić złożoną skargę i wyeliminować kwestionowaną decyzję z obrotu prawnego. Jeśli więc zauważy zaistnienie przyczyn wskazanych w art. 156 k.p.a., wówczas stwierdza nieważność analizowanej decyzji (pkt 2). Jeżeli natomiast uzna, że doszło do: naruszenia prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji w całości lub w części (pkt 1). Przy czym, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach, nie będąc związany zgłoszonymi w niej wnioskami, podniesionymi zarzutami czy też powołaną w niej podstawą prawną.
W orzecznictwie sądowym, które zapadło na gruncie tego rodzaju spraw podkreśla się, że rozpoznanie przez Prezesa odwołania ograniczone jest wyłącznie do zbadania, czy nie doszło do naruszenia zasad postępowania, które to naruszenie spowodowało uszczerbek w interesie prawnym świadczeniodawcy. Natomiast nie mieści się w jego granicach ponowna ocena złożonych ofert, w tym badanie prawidłowości oceny oferty złożonej przez podmiot konkurujący z podmiotem wnoszącym odwołanie. Z tego względu Sąd nie odnosił się do zarzutów skargi, dotyczących wadliwej oceny ofert złożonych przez innych oferentów. Innymi słowy, Prezes NFZ nie prowadzi ponownie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Bada zaś, czy rozstrzygnięcie postępowania dokonane przez komisję zostało podjęte z naruszeniem zasad postępowania i czy na skutek tego doszło do naruszenia interesu prawnego odwołującego się (por. wyroki NSA z 9 października 2012 r. II GSK 999/12, z 7 grudnia 2012 r. II GSK 625/12, dost. baza CBOSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uszczerbek w interesie prawnym uczestnika postępowania występuje wtedy, gdy podmiot prowadzący postępowanie dopuścił się naruszenia określonych zasad postępowania, przez co spowodował, że uczestnik postępowania (świadczeniodawca) został pozbawiony możliwości zawarcia umowy, lub mogło dojść do zaniżenia przyznanych mu punktów, powodującego odpowiednio niższą pozycję w rankingu, skutkującą przyznaniem środków w wysokości mniejszej niż ta, jaka przyznana zostałaby w przypadku otrzymania większej liczby punktów (tak wyrok NSA z 5.04.2022 r., II GSK 259/22, LEX nr 3354563).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasad postępowania, w wyniku czego mogło dojść do zmniejszenia przyznanych punktów, powodującego niższą pozycję rankingu, skutkującą przyznaniem środków w mniejszej wysokości.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu dotyczącego zastosowania kryteriów weryfikacji i zasad ocen nieznanych oferentowi i nieistniejących w dniu ogłoszenia konkursu, jak i w terminie do złożenia ofert. Jak argumentowała Skarżąca, Komisja Konkursowa 3 kwietnia 2025 r. podjęła uchwałę określającą maksymalny wymiar czasu pracy personelu wskazanego w ofercie. W ocenie Skarżącej uchwała ta nie była znana żadnemu Oferentowi w terminie składania ofert i powodowała powstanie nowych wymogów dotyczących maksymalnego czasu pracy personelu (76 godzin tygodniowo) w sytuacji gdy w terminie do składania ofert czas ten nie był limitowany. Spowodowało to nawiązywanie współpracy z personelem - wykazywanym w ofercie (lek. J. B.), w przypadku którego czas pracy był dłuższy niż 76 godzin tygodniowo a pierwotnie dopuszczalny, co powinno przy ocenie ofert i przyznaniu punktów rankingowych skutkować dodaniem do punktacji Skarżącej 5 pkt jako zapewnienie konsultacji lekarza specjalisty w dziedzinie rehabilitacji medycznej. Zdaniem Skarżącej Organ stwierdził niedopuszczalność zmiany harmonogramu czasu pracy w sytuacji gdy zmiana była podyktowania dostosowaniem harmonogramu czasu pracy do treści uchwały, która to treść nie była znana w terminie do złożenia ofert.
Jak wynika z ustalonego przebiegu postępowania konkursowego, po otwarciu ofert (w dniu 4 marca 2025r.) Komisja Konkursowa podjęła w dniu 3 kwietnia 2025r. uchwałę, w której określiła dopuszczalne godziny udzielania świadczeń w placówkach (od 06:00 do 21:00) oraz dopuszczalny czas pracy każdej osoby zgłoszonej w ofercie - maksymalnie do 76 godzin tygodniowo.
Jak argumentował Organ, podstawą podjęcia tej uchwały był § 9 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2020 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1858 – dalej: rozporządzenie z 2020 r.), zgodnie z którym: komisja konkursowa podejmuje uchwały w obecności co najmniej 2/3 jej składu (ust. 3.) Uchwały są podejmowane w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów, przy czym członkowie komisji konkursowej nie mogą wstrzymywać się od głosu (ust. 4.).
Organ w tym kontekście argumentował, że uchwała Komisji Konkursowej nie wprowadziła nowego stanu prawnego, ale dokonywała faktycznego ustalenia ram czasowych udzielania świadczeń przez personel wskazany w ofercie w celu zapewnienia realnej dostępności pacjentów do świadczeń opieki zdrowotnej. Komisja Konkursowa mogła, kierując się racjonalnym myśleniem, ustalić limit godzin pracy personelu i dać możliwość jego korekty po przekroczeniu normy określonej w uchwale z 3.04.2025r. Konieczność podjęcia takiej uchwały pojawiła się dopiero w momencie otwarcia ofert i ustalenia, że część świadczeniodawców wykazuje dostępność personelu dopiero od późnych godzin popołudniowych do bardzo późnych godzin wieczornych, co było nieakceptowalne ze względu na dobro pacjentów. Komisja konkursowa określiła zasady weryfikacji ofert we wszystkich postępowaniach konkursowych w rodzaju rehabilitacja lecznicza na terenie województwa podkarpackiego. Nie doszło więc do naruszenia zasad równego traktowania i uczciwej konkurencji w postepowaniu konkursowym.
Co do zasady należałoby przyjąć słuszność stanowiska Prezesa NFZ co do zasadności przyjęcia kryteriów dotyczących maksymalnej ilości godzin pracy personelu, które pozwoliłyby na rzetelną weryfikację złożonych ofert pod względem kryteriów jakości, czy też dostępności, o których mowa w art. 148 ust. 1 u.ś.o.z. Jednak prócz ustanowionych w tym przepisie kryteriów ocen Fundusz jest zobowiązany do przestrzegania zasad postępowań konkursowych, w tym zasady wyartykułowanej w art. 147 u.ś.o.z. Zgodnie z tym przepisem, kryteria oceny ofert i warunki wymagane od świadczeniodawców są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania. Nie budzi wątpliwości, że ww. uchwała Komisji Konkursowej z 3 kwietnia 2025r. sformułowała nieznany na dzień składania ofert warunek, w którym wskazano na konkretną maksymalną dopuszczalną ilość godzin pracy dla personelu tygodniowo.
W ocenie Sądu, aby zapewnić zgodność prowadzonego postępowania konkursowego z zasadą wymieniona w art. 147 u.ś.o.z. warunek ten powinien być znany oferentom w terminie otwartym na składanie ofert. Sformułowanie tego rodzaju warunku już po zamknięciu ofert spowodowało, że w toku postępowania doszło do naruszenia art. 147 u.ś.o.z. Należy pamiętać, że jak wynika z eksponowanego przez Organ § 18 ust. 4 zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, po upływie terminu składania ofert, oferent jest związany ofertą do czasu rozstrzygnięcia postępowania, gdyż może uzupełnić lub wycofać złożoną przez siebie ofertę przed upływem terminu składania ofert.
Z tego też powodu przestrzeganie zasady, wyrażonej w art. 147 u.ś.o.z. ma zapewnić oferentowi możliwość złożenia takiej oferty, którą będzie zgodna z jawnymi i nie zmienionymi w toku postępowania warunkami.
Jak argumentowała Skarżąca, w terminie składania ofert czas pracy personelu nie był limitowany, co spowodowało ujęcie w ofercie lek. J. B. – specjalisty w zakresie rehabilitacji medycznej. Jak wynika z akt postępowania, po podjęciu przez Komisję Konkursową uchwały z 3 kwietnia 2025r. do oferentów, w tym do Skarżącej skierowano wezwanie w celu dostosowania harmonogramu oferty do treści ww. uchwały. W wezwaniu z 29 kwietnia 2025r. poinformowano Skarżącą o tym, że Komisja uchwaliła zasady weryfikacji ofert – w tym wymóg dotyczący maksymalnego tygodniowego czasu pracy każdej osoby zgłoszonej w ofercie. Z tego powodu wezwano Skarżącą do przedłożenia harmonogramu pracy personelu dostosowanego do treści uchwały. W ocenie Sądu przedstawiona chronologia przebiegu konkursu, jak i treść samego wezwania wskazuje, że już w trakcie postępowania konkursowego wprowadzono dodatkowy warunek wymagany od świadczeniodawców, co świadczy o naruszeniu art. 147 u.ś.o.z.
W reakcji na to wezwanie Skarżąca przedstawiła zmieniony harmonogram pracy i zawnioskowała o zmianę lekarza specjalisty rehabilitacji medycznej z J. B. na B. T. Skarżąca wskazała, że w związku z wejściem w życiu ww. uchwały J. B. przekracza ilość dopuszczalnych godzin pracy w tygodniu. Zatem zmiana lekarza specjalisty podyktowana była podjęciem ww. uchwały przez Komisję Konkursową. Jednak ta zmiana nie została uwzględniona i zarówno Komisja konkursowa, jak i Prezes NZ uznali, że zmiana lekarza, dnia i godziny, nie była dostosowaniem do treści ww. uchwały i stanowiła naruszenie zasady związania Oferenta treścią oferty, wynikającej z § 18 ust. 4 Zarządzenia Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ. W ocenie Organu zmiana harmonogramu mogła wynikać jedynie z dostosowania harmonogramu czasu pracy do podjętej przez Komisję Konkursową uchwały z dnia 3 kwietnia 2025 r.
W ocenie Sądu naruszeniem zasady jawności kryteriów i warunków jest takie działanie Funduszu, w którym z jednej strony, wbrew art. 147 u.ś.o.z., dochodzi do zmiany warunków w toku postępowania a z drugiej uniemożliwia się oferentowi zmianę oferty w celu dostosowania do nowych warunków z powołaniem się na zasadę związania ofertą, o której mowa w § 18 ust. 4 zarządzenia nr 18/2017/DSOZ. Zdaniem Sądu Komisja konkursowa w sposób arbitralny przyjęła, że dostosowanie do treści uchwały z 3 kwietnia 2025r. może polegać wyłącznie na zmianie czasu pracy (tak w uchwale z 21 maja 2025r., rozstrzygającej protest Skarżącej). Stanowisko to zaakceptował następnie Prezes NFZ.
Jeżeli bowiem doszło już do sytuacji, w której wbrew art. 147 u.ś.o.z. doszło do zmiany warunków w toku postępowania, Fundusz powinien był umożliwić oferentowi zmianę oferty tak, aby wymogi z powyższej uchwały spełnić, również z uwzględnieniem możliwości zamiany samego lekarza i dnia przyjmowania pacjentów, skoro wymóg dotyczący maksymalnej ilości godzin pracy w tygodniu nie był znany przed upływem terminu składania ofert.
W ocenie Sądu brak możliwości zmiany harmonogramu przez Skarżącą w okolicznościach tej sprawy doprowadził do naruszenia zasady postępowania, o której mowa w art. 147 u.ś.o.z.
Kolejną kwestią sporną było uznanie przez Komisję Konkursową a następnie Prezesa NFZ, że wobec fizjoterapeutów wymienionych w zaskarżonej decyzji nie ma realnej możliwości udzielania świadczeń według podanych harmonogramów ponieważ w przedstawionych harmonogramach w ogóle nie uwzględniono czasu dojazdów tych fizjoterapeutów pomiędzy miejscowościami, w których Skarżąca ma gabinety (chodziło tu o M. oraz S.). Organ wskazał, że odległość pomiędzy tymi miejscowościami wynosi 29,9km podczas gdy w przedstawionych harmonogramach Skarżącą zakładała, że wymienione osoby z personelu (M. M., B. K., P. D., K. T., D. S., M. T., T. S.) zakończą pracę w jednej placówce, po czym o tej samej godzinie lub po 5 min rozpoczną pracę w kolejnej. Organ w tych ustaleniach oparł się nie tylko na treści oferty złożonej w przedmiotowym konkursie ale również na dokumentacji z innego postępowania (nr [...] - na obszar [...]). Należy wskazać, że Skarżąca przedstawiła do powyższej oceny w odwołaniu następujące zarzuty, do których Organ nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Po pierwsze Skarżąca w odwołaniu zarzucała naruszenie sposobu prowadzenia postępowania konkursowego. Podnosiła, co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy, że na etapie oceny przedłożonych ofert skierowano do niej wezwanie (z 14 kwietnia 2025r.) w odniesieniu do ww. wskazanych fizjoterapeutów, w którym wezwano do złożenia wyjaśnień odnośnie elementów spornych harmonogramu. Do skarżącej przesłano pismo dotyczące typów konfliktu (A, B, C, D) i odpowiednie formularze do wypełnienia. W przesłanym zestawieniu spornych elementów oferty wskazano, że w odniesieniu do ww. osób istnieje wyłącznie konflikt typu B (przekroczony łączny tygodniowy czas pracy). Nie podano wówczas, by zachodził inny typ konfliktu, w szczególności typu C – tj. konflikt harmonogramów danej osoby w różnych miejscach świadczenia usług. W związku z powyższym Skarżąca w dniu 24 kwietnia 2025r. udzieliła odpowiedzi na wezwanie, w której przedłożyła dokumenty, potwierdzające ilość godzin pracy w tygodniu dla personelu objętego wezwaniem. Natomiast w dniu 22 maja 2025r. Komisja stwierdziła, że nie ma realnej możliwości udzielania świadczeń przez ww. osoby z personelu z uwagi na godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy w poszczególnych gabinetach Skarżącej, które znajdują się w różnych miejscowościach.
Zgodnie z § 17 rozporządzenia z 2020 r. w toku postępowania komisja konkursowa może żądać od oferenta złożenia wyjaśnień dotyczących oferty, w tym przeprowadzić weryfikację oferenta, w celu potwierdzenia prawidłowości i prawdziwości danych, poprzez oględziny pomieszczeń i urządzeń zakładu leczniczego, a także żądać przekazania dokumentów potwierdzających dane i informacje przekazane w toku postępowania przez oferenta.
W ocenie Sądu zawarta w zaskarżonej decyzji a wcześniej w rozstrzygnięciu Komisji konkursowej ocena co do konfliktu harmonogramów została dokonana przedwcześnie z naruszeniem przepisów postępowania, zawartych w § 17 rozporządzenia z 2020 r. Kwestia ta ma o tyle istotne znaczenie, że zarówno w proteście, jak i w odwołaniu Skarżąca argumentowała, że zastosowane kryterium oceny co do dostępności na podstawie czasu dojazdu pomiędzy placówkami nie powinno mieć zastosowania w przedmiotowym konkursie. Skarżąca podnosiła bowiem, że fizjoterapia domowa i fizjoterapia domowa dla osób o znacznym stopniu niepełnosprawności nie są świadczeniami realizowanymi w jednej lokalizacji, lecz polegają na dojazdach do miejsca zamieszkania lub pobytu pacjentów. W związku z tym członkowie zespołu rehabilitacji tj. fizjoterapeuci i technicy masażyści nie mają obowiązku stawiennictwa w siedzibie podmiotu - komórki organizacyjnej, wykonującej świadczenia, lecz przemieszczają się bezpośrednio między miejscami udzielania świadczeń, zgodnie z grafikiem wizyt, ustalanym bezpośrednio z kierownikiem podmiotu i pacjentami. Wskazane godziny pracy w ofertach nie odnoszą się, zarówno w przypadku fizjoterapii domowej oraz fizjoterapii domowej dla osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, i nigdy nie odnosiły się - do fizycznej obecności pracowników (personelu) w placówkach po każdej wizycie u pacjenta i realizacji zabiegów, ale do ich dyspozycyjności i dostępności - tj. okresów gotowości do wykonywania świadczeń - zgodnie z obowiązującym stanem prawnym i praktyką świadczeń domowych. W dalszej kolejności Skarżąca wywodziła, że dostępność z uwzględnieniem czasu na dojazd pomiędzy pacjentami zapewniona jest poprzez zapewnienie w złożonych ofertach większej liczby pracowników niż jest wymagana do realizacji zaplanowanej liczby świadczeń w celu zapewnienia dyspozycyjności i elastyczności planowaniu wizyt domowych.
Należy podkreślić, że w odwołaniu a wcześniej w proteście Skarżąca przedstawiła szczegółowe wyliczenia i porównanie liczby godzin pracy zatrudnionych fizjoterapeutów do rzeczywistego zapotrzebowania, wskazując, że dysponuje nadwyżką ok. dwóch etatów, co ma na celu zapewnienie pełnej dostępności i rezerwy czasowej pracowników.
Do tych argumentów odwołania Prezes NFZ nie odniósł się w zaskarżonej decyzji. Przedstawiony przez niego argument dotyczący zapewnienia czasu dojazdu pomiędzy placówkami byłyby w pełni uzasadniony, gdyby świadczenie dotyczyło usług świadczonych ambulatoryjnie. W przypadku jednak rehabilitacji domowej kluczowe nie są czasy przejazdu pomiędzy formalnymi placówkami a zapewnienie możliwości dojazdu pomiędzy domami pacjentów. Podniesione przez Skarżącą argumenty, przedstawiane już na etapie protestu a następnie odwołania nie zostały uwzględnione. W ocenie Sądu świadczy to o naruszeniu w toku postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z § 17 rozporządzenia z 2020 r. oraz art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.ś.o.z.
Kolejną kwestią sporną była realna dostępność w harmonogramie M. A. – specjalisty fizjoterapii. Skarżąca w tym zakresie zarzucała m.in., że Komisja zmieniła odpowiedzi ankietowe w ostatniej fazie konkursu - na dwa dni przed planowanym ogłoszeniem wyników postępowania konkursowego. Podnosiła, że Komisja Konkursowa rozważała kwestie dotyczące występujących konfliktów w harmonogramach pracy w kwietniu 2025r. i wówczas kwestia dostępności M. A. nie była podważana, nie było również kierowane do Skarżącej wezwanie do wyjaśnienia. Należy zauważyć, że Organ nie wzywał Skarżącej do wyjaśnienia w tym zakresie w trybie § 17 rozporządzenia z 2020r. Kwestia dostępności ww. specjalisty wymaga natomiast wyjaśnienia. Jak podnosiła Strona, niezależnie od możliwości dojazdu pomiędzy B. a S. czynności przez specjalistę mogą być prowadzone w systemie teleinformatycznym z racji tego, że wizyta fizjoterapeutyczna jest zdarzeniem odrębnym od zabiegu fizjoterapii i powinna się odbyć na początku cyklu terapeutycznego i po jego zakończeniu.
Zdaniem Sądu Organ w tym zakresie powinien się odnieść do treści zarządzenia Nr 94/2024/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 września 2024 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzajach rehabilitacja lecznicza oraz programy zdrowotne w zakresie świadczeń - leczenie dzieci i dorosłych ze śpiączką. W załączniku nr 1 do tego zarządzenia z odwołaniem się do - załącznika 1 lp. 2 lit. a i b rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji – dopuszczono - w zakresie fizjoterapii domowej - możliwość wizyty fizjoterapeutycznej z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych. Organ rozpoznając odwołanie stanął na stanowisku, że zachodzi brak faktycznej dostępności w przypadku M. A. z uwagi na brak możliwości dojazdu. Skarżącej jednocześnie przed rozstrzygnięciem konkursu nie zapewniono możliwości złożenia wyjaśnienia w zakresie dostępności w przypadku specjalisty z zakresu fizjoterapii. Skarżąca już na etapie protestu podnosiła argumenty dotyczące możliwości zapewnienia konsultacji specjalisty fizjoterapii za pomocą środków porozumiewania się na odległość z powołaniem się na przepisy zawarte w zarządzeniu Nr 94/2024/DSOZ. Należy tutaj zwrócić uwagę, że Komisja konkursowa w ogóle nie odniosła się do tego argumentu, podniesionego w proteście. Uzasadnienie do oddalenia protestu, podobnie jak i te wcześniejsze zawiera bardzo lakoniczne uzasadnienie, w którym nie odnoszono się do argumentów podnoszonych przez Skarżącą. Z tego powodu tak istotnego znaczenia nabiera sposób rozpoznania odwołania przez Prezesa NFZ. Jednak w zaskarżonej decyzji również nie odniesiono się do tego, że zarządzenie prezesa NFZ wprost dopuszcza możliwość wizyty fizjoterapii za pomocą środków porozumiewania się na odległość, co powinno rzutować na ocenę co do dostępności oferty w tym zakresie.
Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że również w tym zakresie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. oraz § 17 rozporządzenia z 2020r.
Z przyczyn powyżej wskazanych Sąd uznał skargę za uzasadnioną a zaskarżoną decyzję uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) Sąd na rzecz Skarżącej zasądził od Organu zwrot kosztów postępowania sądowego, na które składa się uiszczony wpis sądowy, koszty zastępstwa prawnego oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.