- uznania przez Organ jedynie okoliczności dotyczących braku zapoznania się z treścią orzeczenia przez Jej ojca, które zdaniem Organu nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu przez Nią terminu;
- nieuwzględnienie faktu, iż jest osobą, u której rozpoznano [....] i nie rozumie treści kierowanych do Niej pism czy orzeczeń i nie posiada wiedzy i możliwości samodzielnego zweryfikowania czy nie naruszają one Jej praw i interesów;
4. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i 81a § 1 K.p.a., poprzez niedopełnienie przez Organ obowiązku podjęcia wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
Skarżąca podała, że Organ w treści uzasadnienia postanowienia odniósł się wyłącznie do kwestii dotyczących braku wiedzy Jej ojca o orzeczeniu i jego treści. Tymczasem w złożonym odwołaniu i wniosku o przywrócenie terminu wskazane zostało, że jest Ona niezdolna do samodzielnej egzystencji, nie potrafi czytać, pisać, liczyć, nie jest w stanie samodzielnie udać się do urzędu czy lekarza. Powyższe okoliczności znalazły się poza jakąkolwiek oceną Organu w kontekście spełnienia ustawowych przesłanek do przywrócenia terminu. Wynika zaś z nich jednoznacznie, że nie była w stanie zapoznać się z treścią doręczonego orzeczenia w sposób umożliwiający Jej ocenę czy należy składać od niego odwołanie. Dopiero Jej ojciec po powrocie do kraju, kiedy dowiedział się o treści orzeczenia, wytłumaczył Jej jakie są jego skutki.
W odpowiedzi na skargę WZSON wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że sama okoliczność przebywania poza granicami Polski ojca Skarżącej, która jest osobą pełnoletnią i posiada pełną zdolność do czynności prawnych - co oznacza, że sama występuje jako strona postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności (Jej ojciec nie jest stroną tego postępowania, nie posiada formalnej legitymacji procesowej i nie dołączył pełnomocnictwa uprawniającego go do działania w Jej imieniu) bez wskazania konkretnych przeszkód o charakterze obiektywnym i niemożliwych do przezwyciężenia, nie może być uznana za wystarczające uprawdopodobnienie braku winy. Organ zauważył, że orzeczenie zostało doręczone na adres zamieszkania Strony, co oznacza, że została o nim skutecznie powiadomiona. Podniósł też, że w obecnych warunkach technicznych i społecznych, w tym możliwości kontaktu z rodziną oraz dostępności informacji drogą elektroniczną, brak wiedzy o orzeczeniu przez okres ponad półtora miesiąca nie może zostać uznany za niezawiniony przez Stronę postępowania. Przywrócenie terminu jest instytucją wyjątkową i nie może być traktowane jako środek korygowania zaniedbań procesowych wynikających z niedbalstwa lub zaniechania obowiązku należytej staranności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz.935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jednym z przedmiotów kontroli sądowej może być postanowienie, na które przysługuje zażalenie, kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty. Rozstrzygnięciem takim jest m. in. objęte niniejszą skargą postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, o czym w świetle art. 59 § 2 K.p.a., ostatecznie postanawia organ właściwy do rozpoznania środka zaskarżenia w postaci tego odwołania. Jego kontrola odbyła się przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem, do czego obliguje brzmienie art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 poz. 1267). Dokonując analizy Sąd stwierdził, że Organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżony akt.
Skarżonym postanowieniem z 19 maja 2025 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [....] w dniu 5 lutego 2025 r. Uchybienie tego terminu nie jest kwestionowane. Nie ulega więc wątpliwości, że wskazane orzeczenie z 5 lutego 2025 r. zostało doręczone Skarżącej w dniu 20 lutego 2025 r., a odwołanie złożono dopiero 15 kwietnia 2025 r., w sytuacji gdy termin na dokonanie powyższej czynności upłynął bezskutecznie z dniem 6 marca 2025 r. Kwestią sporną jest natomiast dokonana przez Organ ocena braku uprawdopodobnienia przez Skarżącą niezawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Jak stanowi art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Celem instytucji przywrócenia terminu jest zapewnienie jednostce ochrony przed ujemnymi skutkami niedopełnienia w terminie określonej czynności procesowej. Instytucja ta umożliwia więc podmiotowi, który - z przyczyn przez niego niezawinionych - nie dotrzymał terminu do dokonania określonej czynności procesowej, skuteczne jej dokonanie. W świetle powyższego, uchybienie terminu może nie rodzić negatywnych konsekwencji procesowych w sytuacji, kiedy jest niezawinione. O braku winy podmiotu zainteresowanego jego zachowaniem można mówić jedynie wówczas, kiedy działał on z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od niego. Obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, tj. uwiarygodnienie, a nie udowodnienie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Dla uprawdopodobnienia istotne jest więc co najmniej uzasadnione przypuszczenie, że określone zdarzenie czy sytuacja mogły mieć miejsce. Osoba zainteresowana powinna więc uwiarygodnić swoją prośbę o przywrócenie terminu argumentacją, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej.
Nie przychylając się do wniosku Skarżącej Organ podniósł, że przesłanką skutecznego przywrócenia terminu nie jest brak wiedzy członka rodziny (w tym wypadku ojca Skarżącej), lecz brak zawinienia po stronie samego adresata decyzji, tj. strony postępowania. Sam więc fakt, że ojciec Skarżącej nie znał rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu, zwłaszcza że orzeczenie zostało doręczone zgodnie z przepisami. Dodatkowo, w odpowiedzi na skargę WZSON podniósł, że Skarżąca jest osobą pełnoletnią i posiada pełną zdolność do czynności prawnych, co oznacza, że sama występuje jako strona postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Organ dodał też, że w obecnych warunkach technicznych i społecznych, w tym możliwości kontaktu z rodziną oraz dostępności informacji drogą elektroniczną, brak wiedzy o orzeczeniu przez okres ponad półtora miesiąca nie może zostać uznany za niezawiniony.
Zdaniem Sądu, zaprezentowane przez Organ stanowisko jest przedwczesne, bowiem nie zostało ono poprzedzone dokonaniem rzetelnej analizy okoliczności przedstawionych w odwołaniu, które załączone zostało do złożonego wniosku o przywrócenie terminu i bez analizy dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy, a które wskazane w tym środku zaskarżenia okoliczności potwierdzają. W odwołaniu podniesiono więc, że Skarżąca jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i wymaga stałej pomocy drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu. Nie potrafi Ona pisać, czytać ani liczyć. Ma problem z mową. Nie jest zdolna do tego, by udać się do urzędu załatwić jakąś sprawę. Znajdujący się w aktach sprawy "Protokół z posiedzenia składu orzekającego w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odbytego w dniu 05-02-2025" wskazuje, że Skarżąca cierpi na [...], zaburzenia [....]. Wymaga czasowej pomocy w pełnieniu ról społecznych. Występuje u Niej [...] oraz [...]. Z "Oceny stanu zdrowia osoby zainteresowanej wystawionej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego" (z 5 lutego 2025 r.) wynika, że kontakt ze Skarżącą jest utrudniony. Mówi Ona pojedyncze słowa wyraźnie, natomiast większość to mowa niewyraźna, zniekształcone słowa. "Ocena psychologiczna dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności" podaje, że u Skarżącej występuje brak motywacji i inicjatywy, umie się podpisać, ale "słabo zna się na zegarku". Z kolei "Ocena funkcjonowania społecznego dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności" wskazuje, że Skarżąca umie się podpisać, lecz nie pisze ze słuchu, nie potrafi sama nic napisać, ma trudności z rozumieniem pism, wedle Jej twierdzenia - nie umie czytać.
W ocenie Sądu, podane w odwołaniu okoliczności, które znajdują potwierdzenie w dokumentacji akt sprawy, jak też jeszcze inne dane, obrazujące stan zdrowia Skarżącej, a z dokumentów tych wynikające, w ogóle nie zostały przez Organ omówione w kontekście braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu w sytuacji, kiedy mają w tym przedmiocie olbrzymie znaczenie. Świadczą bowiem o określonym stanie zdrowia Strony, który mógł się "przełożyć" na niezłożenie przez Nią odwołania w ustawowym czternastodniowym terminie bez przypisywania Jej zawinienia w tym przedmiocie. Oceniając kwestię zawinienia Skarżącej Organ skupił się wyłącznie na jednej kwestii tj. że członek rodziny Skarżącej tj. Jej ojciec nie miał wiedzy o fakcie wydania orzeczenia o niepełnosprawności, co zdaniem Organu nie może stanowić podstawy przywrócenia terminu, bowiem istotna jest kwestia zawinienia po stronie samego adresata rozstrzygnięcia. Uzupełniając tę argumentację w odpowiedzi na skargę WZSON zwrócił jeszcze uwagę, że Strona to osoba pełnoletnia o pełnej zdolności do czynności prawnych. Nadto, wskazał na występujące obecnie możliwości techniczne, umożliwiające łatwy kontakt na odległość.
Zdaniem Sądu, powołanie się przez Organ tylko na wskazane wyżej kwestie,
a pominięcie bardzo ważnych, przywołanych przez Sąd, okoliczności odnoszących się do stanu zdrowia Skarżącej świadczy o nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia. Tymczasem, w myśl art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. rolą organu administracji publicznej jako stojącego na straży praworządności jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w tym celu wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Nawet sam fakt, że w art. 58 § 1 K.p.a. mowa jest o uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu nie zwalnia organu od podjęcia działań, których celem - z uwagi na słuszny interes obywateli - będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Tymczasem, w sprawie niniejszej, ważne dla niej informacje wynikają z odwołania, które Strona dołączyła do złożonego przez Nią wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i nie zostały one przez Organ w ogóle rozważone.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że WZSON przez naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania nie dokonał należytej oceny przedstawionych przez Skarżącą okoliczności w kontekście braku Jej winy w uchybieniu terminu. Skutkowało to przedwczesną odmową przywrócenia terminu do złożenia przez Nią odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z 5 lutego 2025 r.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Organ uwzględni powyższe uwagi i przeprowadzi ponowną ocenę okoliczności - podniesionych w odwołaniu dołączonym przez Skarżącą do złożonego przez Nią wniosku o przywrócenie terminu - z punktu widzenia przesłanki z art. 58 § 1 K.p.a.
Podstawę niniejszego orzeczenia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw.
z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 58 § 1 K.p.a.