W ocenie organu odwoławczego tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z obowiązującymi wymogami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 431) w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. F. wniosła o uchylenie postanowień obu instancji, zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że strona nie wykonała obowiązku na dzień wszczęcia postępowania, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, wykluczenia przeciwwskazań, brak indywidulanego kalendarza szczepień i brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającego kwalifikację małoletniego do obowiązkowych szczepień ochronnych;
2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa poprzez zobowiązanie do poddania małoletniego nieistniejącym w harmonogramie szczepieniom ochronnym, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu, tytule wykonawczym i skarżonym postanowieniu;
3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;
4. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów skarżącej;
5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu;
6. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ odwoławczy zarzutów skarżącej;
7. naruszenie art. 7, art, 7a, art. 77 i art. 81a w zw. z art. 18 ust. 2 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
8. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na brak spójności pomiędzy obowiązkiem określonym w upomnieniu i tytule wykonawczym, bowiem wierzyciel wezwał upomnieniem do rozpoczęcia wykonywania szczepie, zaś w tytule zobowiązano do zaszczepienia dziecka, a nadto podniosła, że nie istnieje takie szczepienie jak "poliomyelitis" i "świnka". Są to, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, analogicznie ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis) oraz nagminne zapalenie przyusznic (świnka). Oznacza to, że zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy wzywają do wykonania nieistniejących szczepień.
Odnosząc się do podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku skarżąca zauważyła, że wymagalność tę może określić jedynie lekarz. Obowiązek został przez stronę w całości wykonany jeszcze przed wszczęciem postępowania, co wynika bezpośrednio z przedłożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej małoletniego. Strona bowiem stawiła się wraz z dzieckiem na lekarskie badanie kwalifikacyjne, które jest nieodłącznym elementem procedury wykonywania szczepień ochronnych. Strona zatem zgodnie z określonym przez wierzyciela obowiązkiem, rozpoczęła wykonywanie szczepień ochronnych u małoletniego. Podczas lekarskiego badania kwalifikacyjnego u małoletniego nie zostały wykluczone żadne przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych. Jednocześnie kwalifikacja do szczepień nie została potwierdzona stosownym zaświadczeniem o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, o którym mowa w art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu. Zatem, wymagalność obowiązku nie została w ogóle określona przez lekarza POZ.
Zdaniem skarżącej organ drugiej instancji odnosząc się do zażalenia dokonał własnej interpretacji zarzutów odwołania i pominął istotne kwestie niezbędne do właściwego rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu sprawy oraz rażących błędów tytułu wykonawczego. Organ w uzasadnieniu skarżonego postanowienia przytacza przepisy dotyczące podstawy prawnej obowiązku, których strona nie kwestionuje. Zarzucała natomiast, że wskazana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku jest niepełna. Skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie narusza zasadę dwuinstancyjności.
Nadto doręczone upomnienie wzywa do rozpoczęcia wykonania nieistniejących szczepień ochronnych. Wykonanie tego obowiązku jest z definicji niemożliwe. Upomnienie nie zawiera wezwania do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Skarżąca podkreśliła, że uzasadnienie postanowienia organu drugiej instancji nie spełnia wymogów określonych w k.p.a. Z uzasadnienia postanowienia powinno jasno wynikać dlaczego stanowisko organu jest prawidłowe. Obowiązkiem organu odwoławczego, zgodnie z art. 136 i art. 138 k.p.a. jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji zatem organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Tego w skarżonym postanowieniu brak.
Jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny. Badanie to winno obejmować dzień wystawienia upomnienia, które bezpośrednio poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej, a przede wszystkim dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Na chwilę tę obowiązek nie jest wymagalny ani wykonalny. Wprawdzie schemat szczepień ochronnych wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia, jednakże konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy brak jest dowodu na pozytywną kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, mimo istnienia i przedstawienia organom dowodu na wypełnienie przez skarżącą obowiązku.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 stycznia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 18 grudnia 2024 r. w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).
Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.
W niniejszej sprawie, skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym wystawionym w dniu 23 października 2024 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Strona podniosła zarzuty: braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny - zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu, naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Odnosząc się do ostatniego z podniesionych zarzutów należy wskazać, że w obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).
Wskazać należy, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) i ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r. poz. 2070). Zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało zatem wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w nowym, zmienionym brzmieniu.
W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest obecnie przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut "niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a." możliwy był do podniesienia w poprzednim stanie prawnym, zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).
W sprawie nie było zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który, w ocenie skarżącej, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Wierzyciel nie jest zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutów, które nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ. W sytuacji, gdy z normy art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika wyraźnie, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., nie może być podstawą prawną wniesienia zarzutu, zarzut ten nie mógł podlegać uwzględnieniu. Organy drugiej instancji zbędnie dokonał oceny prawidłowości tytułu wykonawczego, uznając go za bezzasadny. Wadliwość ta nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, uwzględnienie podniesionego zarzutu nie było bowiem możliwe.
W związku z powyższym, podniesiony w tym zakresie zarzut w postępowaniu egzekucyjnym jak i zarzuty skargi należało ocenić jako bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego braku doręczenia upomnienia wskazać należy, że zarzut ten nie jest uzasadniony i słusznie organ odwoławczy podzielił w tym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji.
Skarżąca w zarzutach podniosła wadliwość upomnienia polegającą na wadliwym określeniu obowiązku, nie precyzując na czym polega ta wadliwość. W odwołaniu strona skarżąca wskazała, że nie kwestionuje doręczenia upomnienia, jednak treść obowiązku zawartego w upomnieniu jest odmienna od treści wskazanej w tytule wykonawczym, a wymagalność obowiązku może określić jedynie lekarz. Dopiero w skardze skarżąca podniosła okoliczność odmiennej nazwy szczepień w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych i upomnieniu. W związku z tym organy nie ustosunkowały się do tej kwestii.
Skarżąca podniosła, że obowiązek określony przez wierzyciela w upomnieniu, jak i tytule wykonawczym wzywa skarżącą do wykonania szczepień, które nie istniały zarówno w Programie Szczepień Ochronnych, jak i obecnie w Harmonogramie Szczepień, stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżąca wskazała, że w powyższym akcie prawnym nie istnieją takie szczepienia jak świnka i różyczka. Zarzut taki nie został sformułowany w zarzutach zatem nie podlegał ocenie organów. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że nazwy zastosowane przez organ są powszechnie używane jako skrótowe określenia chorób i ich tożsamość z chorobami wymienionymi w rozporządzaniu nie budzi żadnych wątpliwości.
Podobnie wskazana w skardze kwestia wezwania strony w upomnieniu do niezwłocznego rozpoczęcia wykonywania szczepień ochronnych zamiast do zaszczepienia dziecka, jak to wynika z tytułu wykonawczego, nie została wyartykułowana w zarzutach ani zażaleniu lecz dopiero w skardze. Organ rozpoznaje zaś sprawę w granicach podniesionych zarzutów, w tym także ich podstawy faktycznej. Skarżąca nie może zatem w skardze skutecznie zarzucać organowi braku ustosunkowania się do tej kwestii. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że organ w upomnieniu wezwał stronę do niezwłocznego wykonania obowiązku, wskazując na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w razie jego niewykonania. Pominięcie terminu 7-dniowego i zastąpienie go terminem niezwłocznym nie było prawidłowe, niemniej wadliwość ta nie mogła wywołać żadnych negatywnych skutków dla strony skarżącej, która miała świadomość obowiązku wykonania szczepienia i wszczęcia egzekucji w razie niezwłocznego niespełnienia obowiązku. Wskazać należy, że zapis w upomnieniu o wezwaniu do rozpoczęcia wykonywania szczepień ochronnych zamiast do zaszczepienia dziecka, nie ma istotnego znaczenia dla oceny prawidłowości i skuteczności upomnienia. Oczywistym jest bowiem, że taka treść upomnienia miała na celu spowodowanie zaszczepienia dziecka, skoro zostało ono wystosowane do skarżącej w związku z niedopełnieniem obowiązku szczepienia.
Organy słusznie oceniły jako niezasadne zarzuty strony skarżącej zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka.
Odnosząc się do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu). Z treści art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu, jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Natomiast niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18, z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 459/19).
Brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia nie świadczy o niewymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wykluczyć przeciwskazania do szczepienia może jedynie lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Strona musi zatem stawić się na szczepienie i w czasie badania rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań na podstawie wiedzy medycznej. Organ kwestii tej nie może oceniać z uwagi na brak kompetencji w tym zakresie.
Przenosząc poczynione rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia potwierdzającego przeprowadzenie w dniu 24 września 2024 r. lekarskiego badania kwalifikacyjnego, jednoznacznie wynika, że lekarz przeprowadzający badanie stwierdził brak przeciwskazań do przeprowadzenia szczepienia.
Sąd zauważa przy tym, że analiza akt sprawy wskazuje, że skarżąca dysponuje wiedzą, jakie obowiązki na niej, jako rodzicu, ciążą oraz w jaki sposób ma je wykonać. Skarżąca była wzywana do dobrowolnego (i nie tylko) wykonania obowiązku, pouczana o prawnych aspektach sprawy, jak i zasadności szczepień jako takich. Brała również aktywnie udział w sprawie jeszcze przed wszczęciem samego postępowania egzekucyjnego polemizując ze stanowiskiem organu. Niezrealizowanie obowiązku nie wynika więc z ewentualnych błędów po stronie organu, lecz z postawy samej skarżącej, która podnosząc zarzuty wskazujące na wadliwości proceduralne zdaje się dążyć do obstrukcji i zwiększenia szansy na uniknięcie wykonania ustawowego obowiązku lub poniesienia konsekwencji związanych z jego niewykonaniem. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie dostarczyła na żadnych etapie postępowania dowodu potwierdzającego wykonanie ciążącego na niej obowiązku, nie przedłożyła również zaświadczenia potwierdzającego istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych u syna.
W świetle powyższego, brak jest podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.
W wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej." Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
W wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wydane zostało na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Obowiązek strony skarżącej wynika z tego rozporządzenia.
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W wystawionym w dniu 23 października 2024 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u dziecka skarżącej. Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.
Jak wskazano powyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka strony skarżącej obowiązkowe i wymagalne. W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że syn skarżącej nie został zaszczepiony wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.
W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje i jest wymagalny. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika z treści skargi i akt sprawy. Dokumenty zgromadzone w sprawie jednoznacznie wskazują, że skarżąca uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Niewykonanie obowiązku stanowiło podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej.
Organy prawidłowo oceniły jako bezzasadny zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy o zapobieganiu, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Obowiązek zaszczepienia dziecka obejmuje stawienie się z dzieckiem na szczepienie i poddanie dziecka szczepieniu w razie braku medycznych przeciwwskazań. Obowiązek zaszczepienia dziecka z mocy prawa poprzedzony jest badaniem kwalifikacyjnym i związanym z nim konsekwencjami. Procedura poprzedzająca szczepienie jest elementem wstępnym a nie istotą obowiązku i kwestia wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym nie musi być w tytule wykonawczym powołana. Jak już wyżej wskazano, wykluczenie przeciwskazań do szczepienia odbywa się w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Strona musi stawić się na szczepienie i w czasie badania na podstawie wiedzy medycznej rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań do szczepienia.
Wbrew zarzutom postawionym w skardze, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 15, art. 77, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3, art. 124 § 2 i art. 144 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, a organ odwoławczy w niezbędnym zakresie ustosunkował się do zarzutów zażalenia.
Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Strona skarżąca, jako rodzic, nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność długotrwałego odroczenia szczepień dziecka. Również z załączonych do zarzutów wyników konsultacji lekarskiej z dnia 24 września 2024 r. wynikało, że nie stwierdzono przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka szczepieniami obowiązkowymi. Wskutek tego dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko chorobom zakaźnym wymienionym w rozporządzeniu.
Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego, jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak stanowi art. 95 § 3 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu, by jednocześnie chronić prawa dziecka, których ochronę przewidziano w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15).
W ocenie Sądu, organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.