Wyrok WSA z dnia 13 sierpnia 2025, sygn. III SA/Gd 256/25

Sygnatura: III SA/Gd 256/25
Data orzeczenia: 13 sierpnia 2025
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

Sprawa dotyczy egzekucji obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił tytuł wykonawczy wobec G. S. z powodu niepoddania dziecka szczepieniom przeciwko gruźlicy i WZW B. Dziecko cierpi na kraniosynostozę strzałkową i przeszło skomplikowaną…

operację głowy, po której lekarze zalecili wstrzymanie szczepień na 3 miesiące. Rodzice przedstawili dokumentację medyczną potwierdzającą przeciwwskazania do szczepień. Czy obowiązek szczepień był wymagalny w sytuacji, gdy dziecko miało udokumentowane przeciwwskazania zdrowotne do wykonania szczepień, a organy nie uwzględniły zalecenia lekarskiego o odroczeniu szczepień na 3 miesiące po operacji? Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę i uchwalił zaskarżone postanowienia, uznając że organy nie dokonały należytej oceny dokumentacji medycznej dziecka i nie uwzględniły czasowych przeciwwskazań do szczepień. Sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy.

jeszcze 89 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska, Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 marca 2025 r. nr OPES.906.50.2025. KW w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim z dnia 27 stycznia 2025 r. nr SE.906.2.163.2024.KW.5; 2. zasądza od Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego G. S. kwotę 100 zł (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 7 listopada 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim skierował do Wojewody Pomorskiego tytuł wykonawczy z dnia 7 listopada 2024 r. nr [...] wystawiony na G. S. (zwanego dalej również "skarżącym", "stroną" lub "zobowiązanym") wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania syna K. S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym w zakresie określonym w części B punkcie 5 tytułu wykonawczego, tj. szczepieniu przeciwko gruźlicy oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Termin wykonania szczepień określono na okres 1 miesiąca od daty otrzymania tytułu wykonawczego. W tytule wykonawczym wskazano, że w dniu 28 października 2024 r. PPIS w Starogardzie Gdańskim uzyskał informację z punktu szczepień ZOZ [...] S.A. w K., że obowiązek poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka nie został wykonany.

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2024 r. Wojewoda Pomorski nałożył na stronę grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w tytule wykonawczym.

Skarżący wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym obejmujące:

1. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.z.z.z.ch.", poprzez pominięcie przez wierzyciela art. 17 ust. 2 i 4 ww. ustawy,

2. brak wymagalności obowiązku szczepień ujęty w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", z uwagi na brak kwalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,

3. naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas, gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww ustawy, tj.:

a) niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.ch., ograniczenie do wskazania na art. 17 ust. 1 ww. ustawy,

b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Skarżący podniósł, że obowiązek został błędnie określony, gdyż wierzyciel wskazał jako podstawę prawną obowiązku jedynie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. Przy czym nie wskazał przepisów, na podstawie których domaga się wypełnienia obowiązku, o którym mowa w treści obowiązku wskazanej w części B 5 tytułu wykonawczego. Ponadto strona wskazała, że w treści obowiązku wierzyciel pominął konieczność wykonania badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Jednocześnie, zgodnie z art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch., po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Ten obowiązek także nie został w tytule wykonawczym wskazany a stosowne zaświadczenie również nie zostało jej wydane. Brak wskazania art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch. nie ma żadnego uzasadnienia. Ponadto zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnemu w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W celu wykonania ww. obowiązku małoletni w dniu 21 października 2024 r. został poddany lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w podmiocie leczniczym [...] ZOZ S.A. W trakcie wizyty, żadne przeciwwskazania do szczepień ochronnych nie zostały wykluczone przez lekarza POZ, wobec czego wymagalność obowiązku nie została w ogóle określona. Małoletni został również skierowany przez lekarza POZ do szpitala na oddział chirurgii szczękowo-twarzowej dla dzieci. Skarżący wskazał, że jego dziecko zmaga się z bardzo ciężkimi dolegliwościami zdrowotnymi uniemożliwiającymi wykonanie szczepień. Zdiagnozowano bowiem u niego kraniosynostozę strzałkową. W dniu 19 listopada 2024 r. małoletni został poddany zabiegowi "rekonstrukcji sklepienia i podstawy czaszki z implantacją sprężyn dystrakcyjnych". Aktualnie jego syn oczekuje na kolejny zabieg. Z zalecenia neurochirurga po tygodniu od wypisu ze szpitala zostało wystawione skierowanie przez lekarza POZ do laboratorium celem wykonania stosownych badań i obserwacji w kierunku anemii.

W dalszej kolejności skarżący wskazał, że o braku wymagalności obowiązku świadczy również fakt, że dla małoletniego nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień. Zgodnie z Komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanym corocznie w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn (np. długotrwałe odroczenie terminu szczepienia, niedopełnienie obowiązku szczepień, przesłanki epidemiologiczne lub organizacyjne w zakresie szczepień) nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach wskazanych w komunikacie GIS w sprawie PSO, szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego planu szczepień – indywidualnego kalendarza szczepień. Przyczyna braku szczepień nie ma przy tym znaczenia, zatem skierowanie w celu ustalenia takiego kalendarza było niezbędne i celowe.

Odnośnie naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. strona podkreśliła, że organ jedynie częściowo wskazał na treść obowiązku oraz częściowo podał jego podstawę prawną. Zgodnie z art. 17 ust. 1, 2 i 3 u.z.z.z.ch. szczepienia ochronne przeprowadzane są na zasadach określonych w ustawie, a wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Jak wynika z powyższego badanie kwalifikacyjne jest elementem obowiązku szczepień i jest z tym obowiązkiem nierozerwalnie połączone. Zdaniem skarżącego obowiązek winien być sformułowany w taki sposób, aby jego wykonanie było nie tylko możliwe, ale również w taki sposób aby dla zobowiązanego było jasne jakie kroki ma podjąć w celu realizacji obowiązku.

Ponadto skarżący podniósł, że w części C11 tytułu wykonawczego nie została wskazana podstaw prawna prowadzonej egzekucji administracyjnej. Wierzyciel nie wskazał przepisu na podstawie którego postępowanie jest prowadzone.

Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 r. Wojewoda Pomorski, działając na podstawie art. 35 § 1 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a., zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (PPIS) w Starogardzie Gdański postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione i je oddalił.

Organ w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że rozpatrzenie zarzutów przez wierzyciela może odnosić się wyłącznie do wskazanych i udokumentowanych zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. W związku z powyższym spośród podniesionych przez stronę zobowiązaną zarzutów rozpatrzeniu podlega określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa oraz brak wymagalności obowiązku. Ostatni z podnoszonych zarzutów kierowany jest do organu egzekucyjnego, którym nie jest PPIS w Starogardzie Gdańskim i nie znajduje się w katalogu zarzutów ww. ustawy.

PPIS w Starogardzie Gdańskim wyjaśnił, że w tytule wykonawczym, w treści obowiązku wskazał, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią albo opiekun faktyczny. Jako akt normatywny wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.

W związku z tym organ wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z ustawy a konkretnie z art. 5 ust. 1. Z kolei art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wskazuje, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego poprzedzone jest lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Następnie organ wskazał, że z dokumentacji przesłanej przez skarżącego wynika, że w dniu 21 października 2024 r. zostało przeprowadzone badanie kwalifikacyjne do szczepień. Lekarz zakwalifikował dziecko do szczepień, jednak rodzice nie wyrazili zgody na wykonanie szczepienia. Organ zaznaczył, że brak wydania przez lekarza zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym nie zwalnia zobowiązanych z realizacji obowiązku szczepień ochronnych, nie jest też przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

PPIS w Starogardzie Gdańskim wskazał także, że nie jest właściwy do oceny przedstawionej przez zobowiązaną dokumentacji medycznej w kontekście stwierdzenia ewentualnych przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego K. S., a uprawnionym w tym zakresie jest lekarz. Organ podkreślił, że jedynie zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych jest dokumentem wskazującym na konieczność odstąpienia od szczepień lub czasowe ich odroczenie. Zobowiązany nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych.

Ponadto organ podniósł, że w tytule wykonawczym w części C wskazał art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. jako podstawę prawną prowadzonego postępowania. Przytoczony przepis wskazuje na obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Natomiast w tytule wykonawczym w części B 5, PPIS w Starogardzie Gdańskim wskazał podstawę prawną obowiązku, określił rodzaj szczepień ochronnych, termin i liczbę dawek szczepienia jakie należy u dziecka uzupełnić. Zdaniem organu prawidłowo i precyzyjnie określił zakres obowiązku jaki spoczywa na zobowiązanym.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:

1. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącego uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela,

2. art. 33 § 2 pkt 6 lit.c u.p.e.a. – brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań i brak indywidualnego kalendarza szczepień, stan zdrowia małoletniego, uniemożliwiający poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym,

3. art. 124 § 2, art. 7, art. 8 § 1 i § 12 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku.

Po rozpatrzeniu zażalenia Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 21 marca 2025 r. nr OPES.906.49.2025.KW utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy opisał przebieg postępowania i wskazał, że w pełni podziela i przyjmuje jako własne dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne, jak również prawną ocenę tych ustaleń przedstawioną w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2025 r., natomiast zarzuty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.

Odnośnie zarzutu opisanego w punkcie 1 zażalenia organ odwoławczy stwierdził, że organ nadzoru sanitarnego w postanowieniu z 27 stycznia 2025 r. wskazał stronie w sposób szczegółowy podstawy prawne na mocy których powstaje wymagalność obowiązku szczepień ochronnych. Ponadto PPIS w Starogardzie Gdańskim wystawiając tytuł wykonawczy nr [...] z 7 listopada 2024 r. sporządził go zgodnie z obowiązującymi wymogami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 431). Organ pierwszej instancji wystawiając tytuł precyzyjnie wskazał, co jest przedmiotem egzekucji – obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom. W części B - Treść obowiązku organ prawidłowo określił obowiązek, jaki powinna wykonać strona, wskazał termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy uzupełnić u dziecka. Organ odwoławczy wskazał, że już podczas pobytu na Oddziale Noworodkowym Szpitala Specjalistycznego w Kościerzynie, strona po urodzeniu dziecka nie wyraziła zgody na wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, co zostało zgłoszone do PPIS w Kościerzynie, który przekazał dokumentację osoby uchylającej się od szczepień obowiązkowych właściwemu miejscowo PPIS w Starogardzie Gdańskim z uwagi na miejsce zamieszkania strony.

Odnosząc się do zarzutu z punktu 2 zażalenia organ odwoławczy podniósł, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący, będąc osobą zobowiązaną, nie wykonał ciążącego na nim obowiązku zaszczepienia dziecka. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa tj. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 u.z.z.z.ch. Jednocześnie wskazano, że art. 17 ust. 10 pkt 1 i 4 ww. ustawy nakłada na ministra właściwego do spraw zdrowia obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, a także sposób przeprowadzania szczepień ochronnych. W związku z powyższym zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 3 ust. 2 schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego , z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia , określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b ww. ustawy osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Strona nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. W związku z powyższym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, w aktach sprawy prowadzonych przez PPIS w Starogardzie Gdańskim, brak było potwierdzenia szczepienia lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień dziecka.

Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że dziecko nie mając przeciwwskazań do wykonania szczepień obowiązkowych, począwszy od narodzin (21 sierpnia 2024r.) do dnia złożenia zażalenia nie ma wykonanych żadnych obowiązkowych szczepień ochronnych. W związku z tym podkreślił, że każde opóźnienie w szczepieniach może prowadzić do indywidualnego zagrożenia zdrowia niezaszczepionego dziecka i potencjalnie naraża je na ciężkie powikłania. Natomiast problemy zdrowotne u dziecka nie maja przełożenia na hipotetyczne powikłania poszczepienne u dziecka strony. Uznanie ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień należy do kompetencji lekarza. Organ odwoławczy wskazał, że z notatki służbowej upoważnionego przedstawiciela PPIS w Starogardzie Gdańskim , sporządzonej w dniu 2 października 2024 r. wynika, że strona nie zgłosiła się do punktu szczepień ZOZ [...] S.A. w celu wykonania szczepień wskazanych w wezwaniu z 4 września 2024 r. Uchybienie przez rodziców obowiązkowi przeprowadzenia szczepień ochronnych powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

Organ odwoławczy nie uwzględnił także zarzutu z punktu 3 zażalenia, wskazując w tym zakresie, że PPIS w Starogardzie Gdańskim w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W treści uzasadnienia postanowienia z 27 stycznia 2025 r. organ odniósł się do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez stronę, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanej, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku.

W ocenie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego organ pierwszej instancji wszczął postępowanie egzekucyjne prawidłowo oraz z należytą starannością zebrał informacje mające istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie.

W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, G. S. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie postanowień organów obu instancji, zarzucając:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku na dzień wszczęcia postępowania podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na długotrwałe odroczenie małoletniego od obowiązku, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającego kwalifikację małoletniego do obowiązkowych szczepień ochronnych;

2. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sporawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów skarżącego;

3. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu;

4. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącego,

5. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77, art. 81 a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.z.z.ch. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,

6. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 marca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 27 stycznia 2025 r. oddalające zgłoszone zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).

Przepis art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.

Odnosząc się do zarzutu niespełniania przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. należy wskazać, że w obecnym stanie prawnym okoliczność tę kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) i ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r. poz. 2070). Zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało zatem wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w nowym, zmienionym brzmieniu.

W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. nie występuje obecnie przesłanka niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut ten możliwy był do podniesienia w poprzednim stanie prawnym, zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).

W sprawie nie było zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który, w ocenie strony skarżącej, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Wierzyciel nie jest zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutów, które nie są objęte katalogiem z art. 33 § 2 u.p.e.a. W sytuacji, gdy z normy tam zawartej wynika wyraźnie, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. nie może być podstawą prawną wniesienia zarzutu, zarzut ten nie mógł być rozpatrywany merytorycznie.

Skarga zasługiwała jednak na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 7 listopada 2024 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Z kolei wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch.).

Stosownie do treści art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch. w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Zgodnie z § 11 ww. rozporządzenia, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie.

Wskazać zatem należy, że rozpoznając zarzuty skarżącego organy nie dokonały należytej oceny zaleceń medycznych związanych z pobytem małoletniego w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym im. [...] w O., w trakcie którego w dniu 19 listopada 2024 r. dziecko zostało poddane zabiegowi rekonstrukcji sklepienia i podstawy czaszki z implantacją sprężyn dystrakcyjnych. Z wypisu szpitalnego wynika jednoznaczne zalecenie, że u dziecka należy wstrzymać szczepienia ochronne przez okres 3 miesięcy od zabiegu. Termin ten upłynął zatem dopiero 19 lutego 2025 r. Z akt administracyjnych wynika zaś, że w dniu 28 listopada 2024 r. matka zgłosiła się bez dziecka na wizytę u lekarza POZ z przedmiotowym wypisem.

Informację o powyższym wraz z historią wizyt w Poradni [...] ZOZ S.A. w K. skarżący przesłał do organu pierwszej instancji wraz z wniesionymi zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym, które wpłynęły do tego organu w dniu 24 grudnia 2024 r. Organy inspekcji sanitarnej rozpatrujące sprawę nie oceniły właściwie znaczenia powyższych dokumentów z punktu widzenia wymagalności obowiązku szczepień obciążającego rodziców dziecka, poprzestając na stwierdzeniu, że "problemy zdrowotne u dziecka nie maja przełożenia na hipotetyczne powikłania poszczepienne u dziecka strony".

Stosownie do art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 124 § 2 k.p.a. wymaga zaś, by postanowienie zawierało uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Uzasadnienie faktyczne obejmuje zaś w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 124 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.). Organy zobowiązane są do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności niezbędnych dla załatwienia sprawy, tj. zebrania wszystkich dostępnych dowodów i rozpatrzenia ich w sposób wyczerpujący. Następnie powinny je ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.). Organy egzekucyjne zobowiązane są także do odpowiedniego stosowania art. 8 § 1 k.p.a., który wymaga, by prowadziły one postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zasada ta wyklucza automatyzm działania organów zwłaszcza w sprawach dotyczących podstawowych praw obywateli takich jak prawo do ochrony zdrowia.

Należy podkreślić, że Konstytucja RP w art. 68 ust. 5 nakazuje władzom publicznym zwalczanie chorób epidemicznych, czego przejawem jest system szczepień obowiązkowych, lecz zarazem władze te na mocy art. 68 ust. 4 Konstytucji są obowiązane do zapewnienia dzieciom szczególnej opieki zdrowotnej.

Skoro osoba zobowiązana powołuje się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązkowego szczepienia jej dziecka na udokumentowane pooperacyjne zalecenia medyczne wskazujące na potrzebę odroczenia szczepień dziecka, to należy uznać, że są to okoliczności, których znaczenie dla wymagalności obowiązku w dacie rozpoznawania zarzutów powinno zostać zbadane i ocenione w pogłębiony sposób w uzasadnieniu postanowienia rozstrzygającego zarzuty zobowiązanego. Brak takiej oceny stanowi naruszenie art. 18 p.p.e.a. w związku z art. 124§2 k.p.a. oraz art. 8§1 k.p.a. Sąd administracyjny, wykonując swą funkcję kontrolną nie może organów w tym zakresie wyręczyć, oceniając czy są to okoliczności wpływające na wymagalność obowiązku wykonania szczepienia u dziecka. Nie sposób jednak pominąć tego, że specjaliści wykonujący skomplikowaną operację głowy trzymiesięcznego dziecka uznali za stosowne zalecić odroczenie o 3 miesiące wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych – dostrzegając zapewne, odmiennie niż organ, że istnieje w pooperacyjnym stanie zdrowia dziecka czasowe zagrożenie powikłaniami poszczepiennymi.

Mając powyższe na uwadze i stwierdzając, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art.145§1 pkt 1 lit c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Ponownie rozpatrując sprawę organy inspekcji sanitarnej uwzględnią powyższą ocenę prawną.

O kosztach orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. z uwagi na uwzględnienie skargi.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.

jeszcze 2962 słowa

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo