Organ odwoławczy, po przytoczeniu przepisu art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch.z., podkreślił, że obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu, poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, wynika wprost z przepisów prawa. Poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona na obecnym etapie postępowania nie przedłożyła.
Organ drugiej instancji podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że będąc osobą zobowiązaną strona skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa. Art. 68 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, co wymaga m.in. wprowadzenia regulacji ustawowej. Z uwagi na to, że konstytucyjną zasadą jest nakładanie na obywateli obowiązków poprzez ustawy, a nie normy niższego rzędu, obowiązek poddania się szczepieniom został wyrażony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 u.z.z.z.ch.z. oraz w związku z przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r., poz. 581).
Organ odwoławczy stanął więc na stanowisku, że organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W treści uzasadnienia wydanego postanowienia odniósł się do poszczególnych zarzutów, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. B., wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji i umorzenie postępowania, zarzuciła naruszenie:
1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch.z. w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r., poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł;
2. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z.ch.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r., poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
3. art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W uzasadnieniu skargi zawarto wniosek o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, gdyż przy jego wydaniu nie uwzględniono aktualnych danych epidemiologicznych oraz o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 maja 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku z dnia 3 kwietnia 2025 r. w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).
Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.
W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane
z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 20 grudnia 2024 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona skarżąca podniosła zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny, tj. zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów strony skarżącej.
W związku z podniesionymi w skardze argumentami wskazać należy w pierwszej kolejności, że zgodnie przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch.z, stanowiącym podstawę prawną egzekwowanego względem strony skarżącej obowiązku, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.z., osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch.z przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej, § 1 rozporządzenia określa między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
W obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Z akt sprawy wynika, że małoletni w dacie rozstrzygania sprawy przed organami obu instancji nie miał wykonanych brakujących szczepień ochronnych, pomimo, że nie stwierdzono u niego przeciwskazań do wykonania szczepienia. Jednocześnie, ani w toku postępowania administracyjnego, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym strona skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów wskazujących na trwałe przeciwskazania do wykonania szczepień ochronnych.
Brakujące szczepienia ochronne - wskazane w upomnieniu i tytule wykonawczym - to szczepienie przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, poliomyelitis (I dawka szczepienia przypominającego) oraz odrze, śwince i różyczce (szczepienie przypominające).
Rozporządzenie w załączniku nr 1 (schemat obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży) przewiduje, że szczepienie ochronne przypominające przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) wykonuje się do ukończenia 6. roku życia (pojedyncza dawka - do ukończenia 5. roku życia przez osobę, u której wykonano szczepienie podstawowe). Podobnie szczepienia ochronne przypominające przeciwko przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce wykonuje się do ukończenia 6. roku życia (pojedyncza dawka - do ukończenia 5. roku życia przez osobę, u której wykonano szczepienie podstawowe).
Wobec tego, szczepienia wskazane w tytule wykonawczym powinny być wykonane do ukończenia przez dziecko najpóźniej 6 roku życia (syn strony skarżącej urodził się w 2010 r.). Podczas kontroli przeprowadzonej w "S." Sp. z o.o. ustalono, na podstawie wpisów w karcie uodpornienia, że dziecko strony skarżącej nie zostało objęte I dawką szczepienia przypominającego przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio (poliomyelitis) oraz dawką przypominająca przeciwko odrze, śwince i różyczce.
Jak wynika z regulacji § 3 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek są dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw błonicy, krztuścowi i tężcowi, szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) - dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia, a szczepienia przeciwko odrze nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce - dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia. Syn strony skarżącej w dacie wydania orzeczenia organu odwoławczego nie ukończył wieku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, 4 i rozporządzenia. Tym samym wymienione w tych punktach szczepienia mają niewątpliwie charakter obowiązkowy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest w tych okolicznościach podstaw do uwzględnienia zarzutów strony skarżącej.
W związku z zarzutem naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch.z., poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, wskazać należy, że wyrokiem z 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku nie zakwestionował samego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wprawdzie Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia.
W rozpoznawanej sprawie, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązywało już rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zatem, brak jest podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku, objętego tytułem wykonawczym oraz stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślić jeszcze raz należy, że sam obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według rozporządzenia, które określiło schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, podstawowych i przypominających. Rozporządzenie jednoznacznie określa liczbę dawek szczepienia podstawowego, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia i termin wykonania szczepienia oraz osoby objęte obowiązkiem poddania się szczepieniom przypominającym, dawki szczepionki i wiek, w którym są podawane oraz termin wykonania szczepienia przypominającego.
Syn strony skarżącej nie został poddany brakującym szczepieniom, pomimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza (podczas ostatniej wizyty kwalifikacyjnej, która miała miejsce 30 sierpnia 2023 r., nie wyrażono zgody na zaszczepienie dziecka). Obowiązek strony skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje, a w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez wątpienia istniał i nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Powołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Tym samym zarzuty skargi w tym przedmiocie nie zasługują na uwzględnienie.
W ocenie Sądu wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych nie wykracza poza delegację ustawową.
Odnosząc się do twierdzeń skargi o braku uwzględnienia danych epidemiologicznych, stwierdzić należy, że argumentacja strony w tym zakresie jest gołosłowna. Strona skarżąca nie przedstawił jakichkolwiek dowodów wskazujących na brak uwzględnienia powyższych danych i zaleceń, jak i nie przedstawiła wyników badań czy innych danych wskazujących na potencjalną szkodliwość szczepień ochronnych, czy też ich zbędność. Jednocześnie trzeba zauważyć, że Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization - WHO) od wielu lat stoi na stanowisku, że szczepienia ochronne zapobiegają chorobom zakaźnym przyczyniając się do zmniejszenia śmiertelności u dzieci na całym świecie.
Wbrew zarzutom postawionym w skardze, w rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i prawidłowy wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku podania małoletniemu poszczególnych szczepionek.
Sąd nie podzielił również argumentacji, że w sprawie doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją RP wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.) - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch.z., by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska - art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15). Ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można więc przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II GSK 47/21).
Prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony skarżącej na temat dobrowolności szczepień w innych państwach. Obowiązek szczepień ochronnych w Polsce jest uregulowany w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, co oznacza, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.
Wskazać także należy, że osobom, u których wystąpiły powikłania poszczepienne przysługuje prawo dochodzenia roszczeń z tego tytułu przed sądami powszechnymi na drodze cywilnoprawnej a ponadto przepisy u.z.z.z.ch.z. przewidują możliwość uzyskania świadczenia kompensacyjnego wypłacanego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych (art. 17a tej ustawy).
Konkludując, w ocenie Sądu, organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku.
W zakresie wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją RP art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1, ust. 10 pkt 1 i 2, ust. 11 u.z.z.z.ch.z., sąd podziela pogląd ukształtowany w jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie strona skarżąca, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym we wnioskowanym w skardze zakresie. W ocenie Sądu, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje bowiem wskazywane w Konstytucji powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego
2018 r. sygn. akt II OSK 934/17).
Sąd nie znalazł także podstaw, by zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajmuje się wyłącznie wykładnią prawa unijnego i nie obejmuje traktatów międzynarodowych. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności pozostaje traktatem Rady Europy, do którego Unia Europejska nie przystąpiła.
Jedynie na marginesie odnotować można, że problematyka prawna ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zagwarantowane w Konwencji, poprzez obowiązkowe szczepienia dzieci, była przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2021 r., sprawa Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej. Europejski Trybunał Praw Człowieka, zasiadając jako Wielka Izba uznał, że w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci nie doszło do naruszenia art. 8 Konwencji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.