3.naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak merytorycznego odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów skarżącej;
4.naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu;
5.naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącej i ograniczenie się do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów z zakresu szczepień ochronnych;
6.naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
7.naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie dopatrzył się naruszeń prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 czerwca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wymaga wyjaśnienia, że sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonego postanowienia dotyczącego zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. ogranicza się do prawidłowości rozpoznania przez organ tych zarzutów. To właśnie treść zarzutów zgłoszonych przez skarżącą wyznacza granice sprawy administracyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej. Zobowiązany nie może zgłosić nowych podstaw zarzutów w toku postępowania w sprawie zarzutów oraz ewentualnego postępowania zażaleniowego, ani tym bardziej w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Podobnie sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w postępowaniu przed tym sądem.
Wskazać należy, że egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.
W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz.416). Natomiast zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie jest to rodzic, co do którego istnieje ustawowy obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch.
Z kolei stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda (art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).
Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, który może zakwestionować prowadzenie egzekucji wskazując m.in. na brak wymagalności obowiązku.
W niniejszej sprawie strona skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 30 stycznia 2025 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona skarżąca podniosła zarzuty określone w art. 33 § 2 pkt lit. c, art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i c u.p.e.a., art. 33 § 2 pkt 4 oraz art. 29 § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do kwestii związanej z przystąpieniem do egzekucji w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., wskazać należy, że w obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).
Należy przy tym odnotować, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianie na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) i ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r. poz. 2070). Zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało zatem wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w nowym brzmieniu.
W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest obecnie przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. możliwy był do podniesienia w poprzednim stanie prawnym, zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).
W rozpoznawanej sprawie nie było więc podstaw do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który zdaniem strony skarżącej, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zaznaczyć jeszcze raz należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ. W sytuacji, gdy z normy art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika wyraźnie, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., nie może być podstawą prawną wniesienia zarzutu, zarzut ten nie mógł podlegać uwzględnieniu. Zatem organ drugiej instancji zbędnie dokonał oceny prawidłowości tytułu wykonawczego. Wadliwość ta nie miała jednak wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego braku doręczenia upomnienia wskazać należy, że zarzut ten nie jest uzasadniony, gdyż upomnienie nr [...] syg. [...] z dnia 23 października 2024 r. zostało doręczone w dniu 28 października 2024 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym widnieje podpis skarżącej. Zaznaczyć należy, że upomnienie wystawione zgodnie z obowiązującymi przepisami wraz ze wszystkimi danymi znanymi organowi w dniu wystawienia upomnienia. Wskazano w nim obowiązek wykonania zaległych szczepień ochronnych dziecka, które zostały następnie podane w tytule wykonawczym. W upomnieniu w sposób wystarczający powołano podstawę prawną tego obowiązku oraz zidentyfikowano zobowiązanego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, przedmiotowe upomnienie zawiera wezwanie do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu podstawowy cel upomnienia, jakim jest wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, przypomnienie o wykonaniu obowiązku i wezwanie do dobrowolnego jego wykonania, został zrealizowany. Zarzuty skarżącej w tym zakresie są więc niezasadne.
W ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły jako niezasadne zarzuty strony skarżącej zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wyjaśnić należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.
Podkreślenia wymaga, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z.ch. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z.ch., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 ww. ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ww. ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).
Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.
Wskazać również należy, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł po pierwsze, że art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; po drugie, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższymi przepisami wskazać należy, że na dzień wystawienia upomnienia, tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywało jako akt powszechnie obowiązujący wydane w wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W wystawionym w dniu 30 stycznia 2025 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącej, tj. małoletniego T. J., ur. [...], tj.:
-gruźlica- dawka szczepienia;
-błonica, tężec, krztusiec- I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego, I dawka szczepienia przypominjącego;
-poliomyelitis- I, II, III dawka szczepienia podstawowego, dawka szczepienia przypominającego,
-odra, świnka i różyczka- dawka szczepienia podstawowego, dawka szczepienia przypominjącego;
- wirusowe zapalenie wątroby typu B- I, II, III dawka szczepienia podstawowego.
Szczepienia te zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Natomiast w § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek.
Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W świetle powyższego brak jest podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.
Zdaniem Sądu, ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek strony skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia (23 października 2024 r.), a następnie wystawienia tytułu wykonawczego (30 stycznia 2025 r.) oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego (11 lutego 2025 r.). Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika z treści skargi i akt sprawy. Ponadto dokumenty zgromadzone w sprawie wskazują, że strona skarżąca uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Niewykonanie obowiązku stanowiło podstawę zatem do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.
Odnosząc się do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ww. ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ww. ustawy). Z treści art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z.ch wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Natomiast niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2019 r.; sygn. akt II OSK 3322/17).
Brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia nie świadczy o niewymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wykluczyć przeciwskazania do szczepienia może jedynie lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Strona musi zatem stawić się na szczepienie i w czasie badania rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań na podstawie wiedzy medycznej. Organ kwestii tej nie może oceniać z uwagi na brak kompetencji w tym zakresie.
Należy odnotować, że z pisma Przychodni "A" w T. z dnia 17 października 2024 r. dotyczącego wizyty lekarskiej skarżącej z dzieckiem wynika, że wystawione dnia 9 października 2024 r. przez lekarza skierowanie do poradni immunologicznej dla dzieci nie stanowi odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych. Co ważne, karta informacyjna, stanowiąca załącznik do ww. pisma, dotycząca tej wizyty lekarskiej, zawiera zapis: "nie ma przeciwwskazań do szczepień".
W odniesieniu do kwestii braku indywidualnego kalendarza szczepień podnieść należy, że kalendarz szczepień jest sporządzany przez lekarza w związku z faktem niezaszczepienia dziecka w okresie wynikającym z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych. Sporządzenie tego kalendarza jest zatem wynikiem braku realizacji zaszczepienia dziecka w obowiązujących powszechnie terminach. Kalendarz taki dotyczy już wymagalnego obowiązku zaszczepienia dziecka, jego treść nie wpływa na przymiot wymagalności obowiązku. Celem indywidualnego kalendarza szczepień jest wykonanie szczepień w odpowiednich, zgodnie z wiedzą medyczną, terminach, uwzględniających wiek i stan dziecka oraz kumulację szczepień, a nie przesunięcie terminu szczepień wynikających z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych. Nadto dodać należy, że sporządzenie przez lekarza kalendarza szczepień następuje w przypadku gdy rodzic wyraża wolę zaszczepienia dziecka, jedynie w sytuacji przyjęcia pierwszej dawki szczepienia celowe jest bowiem ustalenia terminu kolejnych szczepień.
Sąd zauważa przy tym, że analiza akt sprawy wskazuje, że skarżąca dysponuje wiedzą, jakie obowiązki na niej, jako rodzicu, ciążą oraz w jaki sposób ma je wykonać. Skarżąca była wzywana do dobrowolnego (i nie tylko) wykonania obowiązku, pouczana o prawnych aspektach sprawy, jak i zasadności szczepień jako takich. Brała również aktywnie udział w sprawie jeszcze przed wszczęciem samego postępowania egzekucyjnego, polemizując ze stanowiskiem organu. Niezrealizowanie obowiązku nie wynika więc z błędów po stronie organu, lecz z postawy samej skarżącej. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie dostarczyła na żadnych etapie postępowania dowodu potwierdzającego wykonanie ciążącego na niej obowiązku, nie przedłożyła również zaświadczenia potwierdzającego istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych u syna.
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organów, że bezzasadny jest również zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym.
Wymaga podkreślenia, że na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Akta sprawy nie zawierają przy tym żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych uzasadniających długotrwałe odroczenie wykonania szczepień ochronnych. Jak wskazano, lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne do szczepienia dziecka w dniu 9 października 2024 r. skierował dziecko do poradni immunologicznej na prośbę skarżącej z uwagi brak akceptacji ustalenia trybu szczepień w poradni, jednak wystawione skierowanie w dniu 9 października 2024 r. nie determinuje długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, o którym mowa w art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.z.
Podsumowując, organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom skarżącej, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Organy obu instancji działały z uwzględnieniem zasady przewidującej odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym i w sposób wyczerpujący, poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, a organ odwoławczy w niezbędnym zakresie ustosunkował się do zarzutów zażalenia.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego art. 15 k.p.a. wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia ww. przepisu mógłby zasługiwać na uwzględnienie np. w sytuacji, gdyby organ odwoławczy pominął istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne, nie orzekł o całości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji/postanowieniu, bądź też nie uwzględnił zmian w stanie prawnym i faktycznym, jakie zaszły w okresie od wydania decyzji/postanowienia pierwszej instancji. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił żaden z tych przypadków. Zaskarżone postanowienie spełnia bowiem wszystkie przesłanki uzasadniające uznanie go za rozstrzygnięcie w pełni merytoryczne, wydane po dwukrotnym przeprowadzeniu postępowania. Organ ten w sposób wystarczająco wyraźny i precyzyjny odniósł się do zasadniczych twierdzeń strony. Ocena zaskarżonego postanowienia nie pozostawia wątpliwości, że rozstrzygnięto sprawę w jej całokształcie.
Końcowo, nawiązując do argumentacji skargi, zaakcentować należy, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Tylko bowiem odpowiednio wysoki poziom wyszczepienia społeczeństwa gwarantuje ochronę przed chorobami zakaźnymi, których te szczepienia dotyczą. Jak wskazano, obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego, jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak stanowi art. 95 § 3 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu, by jednocześnie chronić prawa dziecka, których ochronę przewidziano w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2017 r.; sygn. akt II GSK 3542/15).
Skarżąca błędnie pojmuje obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, twierdząc, że zrealizowała obowiązek szczepień ochronnych poprzez stawienie się z dzieckiem u lekarza. Jak już wyjaśniono wyżej, badanie kwalifikacyjne jest niezbędnym elementem szczepienia, jednak poddanie dziecka badaniu nie jest tożsame z wykonaniem u niego szczepienia. Podniesiona przez skarżąca argumentacja stanowi w istocie gołosłowną polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów. Zaznaczyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonego postanowienia, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.