Organ odwoławczy odnotował, że w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych brak jest zapisu o konieczności ustalania indywidulanego kalendarza szczepień ochronnych.
Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem wadliwości tytułu wykonawczego wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji wystawiając tytuł precyzyjnie wskazał, co jest przedmiotem egzekucji - obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom. W części "B5 Treść obowiązku" prawidłowo określił obowiązek, jaki powinna wykonać strona skarżąca, wskazał termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy wykonać u dziecka. Badanie kwalifikacyjne jest jedynie etapem realizacji tego obowiązku, wobec tego nie ma podstaw do wskazywania w tytule wykonawczym dodatkowo "obowiązku" w postaci poddania małoletniego dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu.
Konkludując, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W treści uzasadnienia wydanego postanowienia odniósł się do poszczególnych zarzutów, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. Ż., wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji, zarzucił:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że strona skarżąca nie wykonała obowiązku na dzień wszczęcia postępowania, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań, brak kwalifikacji dziecka do przeprowadzenia szczepień ochronnych, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień i brak wystawienia oraz wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającego kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych;
2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez zobowiązanie do poddania małoletniego nieistniejącym w harmonogramie szczepieniom ochronnym,
3. brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.p.e.a.;
4. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."), poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów strony skarżącej;
5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu,
6. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zapobieganiu, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
7. naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że strona skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że upomnienie doręczone stronie skarżącej w dniu 11 grudnia 2024 r. zobowiązuje do wykonania szczepień ochronnych, które nie istnieją tak w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r., jak i w harmonogramie szczepień. Nie istnieją w obowiązującym rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych takie szczepienia jak poliomyelitis czy świnka. Są to odpowiednio ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis) oraz nagminne zapalenie przyusznic. Jednocześnie podniesiono, że upomnienie zostało wystawione w okresie wstrzymania postępowania przez wierzyciela, czego świadomość ma organ odwoławczy. W dniu 28 listopada 2024 r. strona poinformowała wierzyciela o zaplanowanej wizycie w poradni immunologicznej dla dzieci, w związku czym wierzyciel wstrzymał swoje działania do czasu odbycia konsultacji, czyli do dnia 8 stycznia 2025 r. Jednocześnie w tym czasie, czyli w dniu 11 grudnia 2024 r. wystawione zostało upomnienie.
Zaznaczono, że w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego pozytywną kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, pomimo że strona skarżąca przedstawiła organom dowód dopełnienia ciążącego na niej obowiązku. Strona skarżąca wielokrotnie stawiała się z dzieckiem na badania kwalifikacyjne, podczas których lekarz prowadzący miał pełną możliwość przeprowadzenia badania przedmiotowego i podmiotowego, umożliwiającego ocenę stanu zdrowia dziecka i wykluczenie przeciwwskazań, w tym wskazanych w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL). Natomiast, jak wynika z ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, u małoletniego nie wykluczono żadnych przeciwwskazań (brak stosownych wpisów w tym zakresie w dokumentacji medycznej dziecka), a nadto, małoletni z uwagi na trwającą diagnostykę i oczekiwanie na wizyty w poradniach specjalistycznych, pozostaje w oparciu o art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu odroczony od wykonania obowiązku.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 czerwca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku z dnia 8 maja 2025 r. w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).
Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.
W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane
z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 20 lutego 2025 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Strona skarżąca podniosła zarzuty: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu - zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.; braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny - zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia - zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.; naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym (pominięcie art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu) oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Odnosząc się do ostatniego z podniesionych zarzutów wskazać należy, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) i ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r. poz. 2070). Zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało zatem wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w nowym, zmienionym brzmieniu.
W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest obecnie przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut "niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a." możliwy był do podniesienia w poprzednim stanie prawnym, zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).
W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie nie było zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który, w ocenie strony skarżącej, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Wierzyciel nie jest zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutów, które nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ. W sytuacji, gdy z normy art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika wyraźnie, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., nie może być podstawą prawną wniesienia zarzutu, zarzut ten nie mógł podlegać uwzględnieniu. Organ drugiej instancji zbędnie dokonał oceny prawidłowości tytułu wykonawczego. Wadliwość ta nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, uwzględnienie podniesionego zarzutu nie było bowiem możliwe.
W związku z powyższym, podniesiony w tym zakresie zarzut w postępowaniu egzekucyjnym jak i zarzuty skargi należało ocenić jako bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego braku doręczenia upomnienia wskazać należy, że zarzut ten nie jest zasadny i słusznie organ odwoławczy podzielił w tym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji.
Strona skarżąca w zarzutach podniosła wadliwość upomnienia nie precyzując na czym polega ta wadliwość. W odwołaniu strona skarżąca wskazała, że nie kwestionuje doręczenia upomnienia, jednak treść obowiązku zawartego w upomnieniu jest odmienna od treści wskazanej w tytule wykonawczym, a wymagalność obowiązku może określić jedynie lekarz. Dopiero w skardze strona skarżąca podniosła okoliczność odmiennej nazwy szczepień zawartych w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych i upomnieniu. W związku z tym organy nie ustosunkowały się do tej kwestii.
Strona skarżąca w skardze podniosła, że obowiązek określony przez wierzyciela w upomnieniu wzywa ją do wykonania szczepień, które nie istnieją w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Strona skarżąca wskazała, że w powyższym akcie prawnym nie istnieją takie szczepienia jak poliomyelitis czy świnka. Zarzut taki nie został sformułowany w zarzutach, zatem nie podlegał ocenie organów.
Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że nazwy zastosowane przez organ w upomnieniu są powszechnie używane jako skrótowe określenia chorób i ich tożsamość z chorobami wymienionymi w rozporządzaniu nie budzi żadnych wątpliwości.
Odnosząc się do kwestii wystosowania do strony skarżącej upomnienia w okresie, w którym - jak wskazuje strona skarżąca - wierzyciel wstrzymał swoje działania do czasu odbycia konsultacji w poradni immunologicznej, należy wskazać, że po pierwsze zarzut ten został podniesiony dopiero na etapie skargi, po drugie w aktach sprawy brak jest informacji o wstrzymaniu postępowania sprawie niedopełnienia obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organ odnosząc się do informacji w zakresie terminu wizyty w [...] w G. (poradnia immunologiczna) w piśmie z dnia 19 grudnia 2024 r. zobowiązał stronę skarżącą do przedłożenia informacji co do decyzji lekarskiej odnośnie realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka. W piśmie tym brak jest informacji o wstrzymaniu postępowania. Taka informacja znalazła się w piśmie z dnia 19 czerwca 2024 r. i odnosiła się do konsultacji neurologicznej. Na marginesie odnotować należy, że w zaświadczeniu lekarskim datowanym na dzień 20 września 2024 r. wskazano, że skierowanie do poradni immunologicznej wystawiono na żądanie ojca (ojciec chce wykluczyć wszystkie możliwe działania niepożądane), z adnotacją "nie ma wskazań do dalszego odroczenia szczepień".
Przechodząc dalej, zdaniem Sądu, organy słusznie oceniły jako niezasadne zarzuty strony skarżącej zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka.
Odnosząc się do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu). Z treści art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu, jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Natomiast niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18, z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 459/19).
Brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia nie świadczy o niewymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wykluczyć przeciwskazania do szczepienia może jedynie lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Strona musi zatem stawić się na szczepienie i w czasie badania rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań na podstawie wiedzy medycznej. Organ kwestii tej nie może oceniać z uwagi na brak kompetencji w tym zakresie.
Przenosząc poczynione rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie z dnia 3 czerwca 2024 r. odraczające szczepienia ochronne dziecka do końca września
2024 r. ze wskazaniem, że wystawiono skierowanie do poradni neurologicznej z prośbą o wykluczenie przeciwskazań do szczepień.
Następnie w dniu 20 września 2024 r. wystawiono zaświadczenie, w którym podano, że w konsultacjach neurologicznych bez zaleceń, bez odchyleń w badaniu neurologicznym. Nie ma wskazań do dalszego odroczenia szczepień. Skierowanie do poradni immunologicznej, o czym wspomniano powyżej, zostało wystawione na żądanie ojca, który chciał wykluczenia wszystkich możliwych działań niepożądanych.
W dniu 8 stycznia 2025 r. odbyła się wizyta dziecka w Poradni Immunologii Dziecięcej, podczas której stwierdzono brak przeciwskazań do szczepień, zalecono nadrobienie i kontunuowanie szczepień.
Sąd zauważa, że analiza akt sprawy wskazuje, że strona skarżąca dysponuje wiedzą, jakie obowiązki na niej, jako rodzicu, ciążą oraz w jaki sposób ma je wykonać. Strona skarżąca była wzywana do dobrowolnego (i nie tylko) wykonania obowiązku, pouczana o prawnych aspektach sprawy, jak i zasadności szczepień jako takich. Niezrealizowanie obowiązku nie wynika więc z ewentualnych błędów po stronie organu, lecz z postawy samej strony skarżącej, która podnosząc zarzuty wskazujące na wadliwości proceduralne zdaje się dążyć do obstrukcji i zwiększenia szansy na uniknięcie wykonania ustawowego obowiązku lub poniesienia konsekwencji związanych z jego niewykonaniem. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że strona skarżąca nie dostarczyła na żadnych etapie postępowania dowodu potwierdzającego wykonanie ciążącego na niej obowiązku, nie przedłożył również zaświadczenia potwierdzającego istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych u syna.
Odnosząc się do kwestii braku indywidualnego kalendarza szczepień, podnieść należy, że kalendarz szczepień jest sporządzany przez lekarza w związku z faktem niezaszczepienia dziecka w okresie wynikającym z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych. Sporządzenie tego kalendarza jest zatem wynikiem braku realizacji zaszczepienia dziecka w obowiązujących powszechnie terminach. Kalendarz taki dotyczy już wymagalnego obowiązku zaszczepienia dziecka, jego treść nie wpływa na przymiot wymagalności obowiązku. Celem indywidualnego kalendarza szczepień jest wykonanie szczepień w odpowiednich, zgodnie z wiedzą medyczną, terminach, uwzględniających wiek i stan dziecka oraz kumulację szczepień, a nie przesunięcie terminu szczepień wynikających z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych. Nadto dodać należy, że sporządzenie przez lekarza kalendarza szczepień następuje w przypadku gdy rodzic wyraża wolę zaszczepienia dziecka, jedynie w sytuacji przyjęcia pierwszej dawki szczepienia celowe jest bowiem ustalenia terminu kolejnych szczepień.
W świetle powyższego, brak jest podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.
W wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowy wyrok został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
W wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wydane zostało na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Obowiązek strony skarżącej wynika z tego rozporządzenia.
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W wystawionym w dniu 20 lutego 2025 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u dziecka skarżącego. Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.
Jak wskazano powyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka strony skarżącej obowiązkowe i wymagalne. W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana, ustalona przez organy w toku postępowania, okoliczność, że syn strony skarżącej nie został zaszczepiony wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.
W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek strony skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istnieje i jest wymagalny. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika z treści skargi i akt sprawy. Dokumenty zgromadzone w sprawie jednoznacznie wskazują, że strona skarżąca uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Niewykonanie obowiązku stanowiło podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej.
Organy prawidłowo oceniły jako bezzasadny zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy o zapobieganiu, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Obowiązek zaszczepienia dziecka obejmuje stawienie się z dzieckiem na szczepienie i poddanie dziecka szczepieniu w razie braku medycznych przeciwwskazań. Obowiązek zaszczepienia dziecka z mocy prawa poprzedzony jest badaniem kwalifikacyjnym i związanym z nim konsekwencjami. Procedura poprzedzająca szczepienie jest elementem wstępnym, a nie istotą obowiązku i kwestia wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym nie musi być w tytule wykonawczym powołana. Jak już wyżej wskazano, wykluczenie przeciwskazań do szczepienia odbywa się w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Strona musi stawić się na szczepienie i w czasie badania na podstawie wiedzy medycznej rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań do szczepienia.
Wbrew zarzutom postawionym w skardze, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 15, art. 77, art. 81a, art. 107 § 3, art. 124 § 2 i art. 144 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, a organ odwoławczy w niezbędnym zakresie ustosunkował się do zarzutów zażalenia.
Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Strona skarżąca, jako rodzic, nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność długotrwałego odroczenia szczepień dziecka.
Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego, jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak stanowi art. 95 § 3 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny, jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu, by jednocześnie chronić prawa dziecka, których ochronę przewidziano w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15).
W ocenie Sądu, organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.