NSA wskazał, że w ponownym postępowaniu organy zobowiązane będą uwzględnić zmiany prawne do jakich doszło, bowiem jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 maja 2025 r. nr OPE.9027.12.7.20219.JM oddalił ponownie zarzuty zobowiązanej w całości.
Postanowienie to utrzymał w mocy Pomorski Państwowy Inspektor Sanitarny zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 27 czerwca 2025 r.
Jak wyjaśnił organ drugiej instancji z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, że skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa. Art. 68 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, co wymaga m.in. wprowadzenia regulacji ustawowej. Z uwagi na to, że konstytucyjną zasadą jest nakładanie na obywateli obowiązków poprzez ustawy, a nie normy niższego rzędu, obowiązek poddania się szczepieniom został wyrażony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 u.z.z.ch.z. Jednocześnie art. 17 ust. 10 pkt 1 i 4 ww. ustawy nakłada na ministra właściwego do spraw zdrowia obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, a także sposób przeprowadzania szczepień ochronnych. W związku z powyższym zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077 ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę i daty podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, o określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia.
Z dokumentacji medycznej zgromadzonej przez organ pierwszej instancji wynika, że skarżąca po porodzie w formularzu zgody opiekuna prawnego na leczenie i zabiegi diagnostyczne nie wyraziła zgody na wykonanie szczepień obowiązkowych. Lekarz z Przychodni Lekarskiej [...] w G. w piśmie z dnia 27 września 2021 r. poinformował, że rodzice nie zgłosili się do przychodni z dzieckiem Mi. E., celem uzupełnienia szczepień. W karcie uodpornienia widnieje wpis, iż rodzice nie wyrazili zgody na szczepienie pomimo pozytywnego zakwalifikowania przez lekarza. Strona na żadnym etapie nie przedstawiała zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Równocześnie organ drugiej instancji wskazał, iż odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego u dziecka. Z powyższego wynika, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym był wymagalny i wynikał z mocy samego prawa. Postępowanie dowodowe przeprowadzane przez organy inspekcji sanitarnej jest ograniczone w swym zakresie, w istocie rzeczy sprowadza się jedynie do ustalenia, czy względem danej osoby obowiązek zaszczepienia stał się już wymagalny oraz czy obowiązek szczepień ze względów zdrowotnych nie został odroczony. Te czynności dowodowe organ pierwszej instancji wykonał. Tak więc w tych okolicznościach trudno zatem stawiać organowi pierwszej instancji zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z przepisami prawa czy też przez ich niewłaściwe zastosowanie.
Uchybienie przez rodziców tak określonemu obowiązkowi powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Zdaniem organu, nie ma więc racji strona, twierdząc, że nie powstał obowiązek, zarzucając przy tym naruszenie przepisów prawa administracyjnego. Uwaga strony w tym zakresie jest nietrafna, bowiem w ramach postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał powstanie obowiązku szczepień dziecka jako wymagalny wraz z ukończeniem przez osobę podlegającą obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonego etapu życia, z którym wiąże się najwcześniejszy z możliwych termin szczepienia.
Organ wskazał, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. Jednocześnie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinny stosować się do nakazów i zakazów Państwowej Inspekcji Sanitarnej służących zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych. W myśl art. 5 ust. 2 ustawy odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ochronnych w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 581). Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia, schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w rozporządzeniu. poddanie dziecka strony obowiązkowej wakcynacji stanowiłoby realizację ustawowego obowiązku.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. E., która zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:
- art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483) w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy w zw. z art 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez jego naruszenie i niewłaściwe zastosowanie i wymaganie przeprowadzenia obowiązku szczepiennego u dziecka zgodnie z komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, który to akt nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, co czyni obowiązek niewymagalny z innych przyczyn,
- art. 17 ust. 10 pkt 1, 2, 2a ustawy w zw. z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2024 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez ich niezastosowanie i wymaganie poddania dziecka szczepieniom w terminach wynikających z komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, zamiast z aktualnego rozporządzenia,
- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. tj nieuwzględnienie zarzutu braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn, tj. z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., SK 81/19 w którym wskazano, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy nałożonego na skarżąca obowiązku poddania dziecka szczepieniom w określonych przez GIS terminach,
i w oparciu o tak sformułowane zarzutu wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania oraz zwrot grzywny w celu przymuszenia.
Zdaniem skarżącej nie można się zgodzić z wydanym rozstrzygnięciem, gdyż zostało wydane bez podstawy prawnej w szczególności w zakresie terminu poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Skarżąca podniosła, że organy w zakresie ustalenia terminu na poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu przywołują jako podstawę prawną zalecenia publikowane w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszane w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Zdaniem skarżącej taka delegacja dla Głównego Inspektora Sanitarnego do wydania Programu Szczepień Ochronnych jest niedopuszczalna. Wymaganie od obywatela obowiązku szczepiennego na podstawie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego jest rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem skarżącej organ nie zastosował art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. i nie dostrzegł, że obowiązek poddania dziecka skarżącej szczepieniu jest niewymagalny z innych przyczyn, bo nie wskazano w wydanym tytule prawnym normy prawnej, która w sposób prawidłowy nakładałaby na skarżącą obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.
Skarżąca zwróciła szczególną uwagę na niedopuszczalność delegacji jaka jest zawarta w art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zdaniem skarżącej na podstawie obowiązującego prawa obowiązki nakładane na obywatela nie mogą być regulowane w innym akcie niż rozporządzenia czy w aktach prawa miejscowego.
Skarżąca podniosła, że tytuł egzekucyjny został wydany wobec niej w dniu 5 października 2021 r. zatem w terminie, w którym kalendarz szczepień dzieci był określony w komunikacie GIS, który zgodnie z wyrokiem TK sygn. akt SK 81/19 nie może stanowić źródła prawa obowiązku, stąd tytuł egzekucyjny wydany wobec skarżącej nie może być skuteczną podstawa prowadzenia wobec niej egzekucji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów, stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zarzuty te wyznaczają zatem granice sprawy, a sposób ich rozstrzygnięcia podlega kontroli sądowej.
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w pełni odpowiada wymogom art. 18 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 126 i 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnia ono w sposób wystarczający podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Przepis art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia wyroku NSA sygn. akt II GSK 1307/23 wynikająca z powyższego przepisu oznacza, że sąd I instancji nie może dokonać oceny prawnej odmiennej niż dokonana w powyższym wyroku. Kwestia rozstrzygnięta już przez NSA w jego prawomocnym wyroku nie może być już ponownie badana.
Zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej sformułowane zostały przez wymienienie przepisów art. 33 § 2 pkt 1, 2, 4, 5, 6 u.p.e.a. i uzasadnione okolicznościami natury faktycznej, związanymi z przekonaniem skarżącej co do wykonania obowiązku wobec poddania dziecka w dniu 21 stycznia 2020 r. badaniu kwalifikacyjnemu, oraz co do wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku jak i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Wezwanie do rozpoczęcia szczepień ochronnych bez wskazania poddania się badaniu kwalifikacyjnemu narusza zdaniem skarżącej art. 17 ust. 2 ustawy. Tym samym skarżącej nie tylko nie doręczono upomnienia ale i w tytule wykonawczym obowiązek został określony nieprawidłowo. Tytuł wykonawczy nadto nie spełnia ustawowych wymogów, albowiem powołano w nim Program Szczepień Ochronnych, który nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności ze względu na przekroczenie przez dziecko wieku podania szczepionki zgodnie z PSO.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Z przepisu art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika z kolei, że podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podkreślić należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona, wnosząc zarzut, kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach rozpoznawanej sprawy - skarżącej), który może zakwestionować m.in. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku bądź brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze sąd miał na względzie, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).
Tylko zatem w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną (przedstawiciela ustawowego małoletniego). Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18). Dopiero stwierdzenie przeciwskazań przez lekarza rodzi skutek w postaci odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Dopóki takie przeciwskazanie nie zostanie potwierdzone we właściwej formie obowiązkowe szczepienie jest wymagalne. Wbrew oczekiwaniom skarżącej, nie obciąża lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne obowiązek wyliczenia enumeratywnie wszystkich potencjalnie możliwych przeciwskazań i wyeliminowania każdego z nich. Obowiązek poprzedzenia szczepienia dziecka badaniem kwalifikacyjnym nie stanowi odrębnego od szczepienia obowiązku, który miałby być wymieniony w upomnieniu czy w tytule wykonawczym. Kwestia ta nie budzi żadnych wątpliwości w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżąca mimo stawienia się na badanie kwalifikacyjne i pozytywnej kwalifikacji przez lekarza, nadal nie wyraża zgody na uodpornienie swego dziecka w drodze szczepień ochronnych.
NSA w wyroku opisanym wyżej uznał za konieczne jedynie uaktualnienie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów strony w aspekcie wymagalności obowiązku poddania dziecka w określonym terminie konkretnym obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ujętym w schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. W cytowanym wyroku wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny ocenić, czy i jak w nowym stanie prawnym wyznaczony został termin maksymalny wykonania obowiązku zaszczepienia., przy uwzględnieniu dokonanych zmiany prawnych. NSA wskazał, że jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień.
W dacie wydania przez NSA wyroku oraz w dacie rozpoznania zarzutów przez organy, na terytorium RP obowiązywało jako akt powszechnie obowiązujący, wydane w wyniku powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to w załączniku nr 1 określa schemat szczepienia przeciw chorobom zakaźnym, obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia, uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Stąd też bezzasadna jest argumentacja podnoszona w skardze, że organy nie wskazały w normy prawnej, która w sposób prawidłowy nakładałaby na skarżącą obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Okoliczność ta nie stanowi przy tym podstawy do uwzględniania zarzutu opisanego w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Wyjasnić należy przy tym, że konstrukcja art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. przewiduje, że w sprawie mogą pojawić się inne zdarzenia, aniżeli te, które zostały wymienione pod literami a) i b). Nie precyzując na czym owe zdarzenia mogły polegać - oprócz tego, że powinny one prowadzić do braku wymagalności obowiązku - ustawodawca nadał temu przepisowi charakter otwarty. To zaś oznacza, że z uwagi na art. 33 § 4 u.p.e.a., zobowiązany powinien wyraźnie określić, w czym upatruje przyczyny braku wymagalności obowiązku. Tego rodzaju argumentacji skarżąca wnosząc zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji nie przytoczyła.
Podkreślenia wymaga również to, że w wyroku z 18 lutego 2025 r., II GSK 1776/21 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA potwierdził, że wadliwość formalnej rangi komunikatu uaktualniającego elementy obowiązku profilaktycznego ma skutek prospektywny i nie podważa materialnej wykonalności obowiązku w postępowaniach wszczętych i prowadzonych przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK z 9 maja 2023 r., SK 81/19).
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, wymieniono w § 2 rozporządzenia.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia pozostają obowiązkowe i wymagalne na identycznych warunkach (wiek w jakim szczepienie powinno być wykonane) jak te określone wcześniej w zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.
Z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy zawierał wszystkie elementy obligatoryjne określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., wskazywał podmiot zobowiązany, określone zachowanie, które miało zostać wykonane, podstawę ustawową obowiązku oraz zastosowany środek egzekucyjny. Fakt, że termin wykonania obowiązku został sformułowany w tytule wykonawczym jako termin końcowy (8 miesięcy od dnia otrzymania tytułu wykonawczego), pozostaje zgodny z modelem bezpośrednio wykonalnego obowiązku ustawowego. W orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, że tytuł wykonawczy nie musi powtarzać literalnie wszystkich szczegółowych wytycznych medycznych, jeżeli obowiązek jest określony ustawą, a dokument – taki jak komunikat PSO – pełni jedynie funkcję wykonawczo-techniczną, natomiast wymagalność obowiązku wynika z ustawy i odmowy jego wykonania, a nie z dokumentu wewnętrznego (por. wyrok NSA z 3 września 2025 r., II GSK 673/25).
W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowane to, że dziecko strony nie zostało zaszczepione wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w rozporządzeniu już nadeszły. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że strona skarżąca uchylała się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych u swego dziecka. Jednocześnie brak w tej dokumentacji zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych.
Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka przeciwko chorobom wskazanym w tytule wykonawczym.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).