W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zarzuciła:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że strona skarżąca nie wykonała obowiązku na dzień wszczęcia postępowania, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na długotrwałe odroczenie terminu wykonania obowiązku i brak wykluczenia przeciwwskazań;
2. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów strony skarżącej;
3. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu;
4. naruszenie art. 15 k.p.a., poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów strony skarżącej;
5. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zapobieganiu poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
6. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że strona skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że upomnieniem z dnia 11 marca 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie wezwał stronę skarżącą do rozpoczęcia wykonywania szczepień ochronnych przypominających przeciwko odrze, śwince i różyczce. Następnie na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 8 maja 2025 r. wszczęto wobec strony skarżącej postępowanie egzekucyjne. Zdaniem strony w tytule wykonawczym brak jest wskazania treści obowiązku ponieważ ograniczono się do wskazania, że zobowiązany nie wykonał obowiązku poddania córki M. N. ww. szczepieniom ochronnym.
Obowiązek określony przez wierzyciela w upomnieniu, jak i tytule wykonawczym wzywa do wykonania szczepień, które nie istniały tak w Programie Szczepień Ochronnych, jak i obecnie w Harmonogramie Szczepień, stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W tym akcie prawnym nie istnieją takie szczepienia jak świnka. Jest to szczepienie zdefiniowane jako nagminne zapalenie przyusznic (świnka). Oznacza to, że wierzyciel zdefiniował obowiązek w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami, albowiem wezwał stronę skarżącą do nieistniejących z punktu widzenia prawa szczepień ochronnych.
Jednocześnie podniesiono, że strona stawiła się wraz z małoletnią na lekarskie badanie kwalifikacyjne. W toku ww. wizyty nie zostały wykluczone żadne przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, a małoletnia została skierowana do poradni specjalistycznej - alergologicznej. Organy nie wskazały rozpoznając zarzuty, na jakiej podstawie w związku z tym została określona wymagalność obowiązku, którą może określić jedynie lekarz. Badanie kwalifikacyjne ma doniosłe znaczenie, ponieważ lekarz decyduje o tym, czy dziecko może zostać poddane szczepieniom, czy też nie kwalifikuje się do tych szczepień. W ocenie strony obowiązek nie jest więc na razie wymagalny, ani wykonalny. Wprawdzie schemat szczepień ochronnych wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia, jednakże konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne.
Strona wskazała dalej, że nie kwestionuje przytoczonych przez organ przepisów prawa, jednak uznaje, że podstawa prawna obowiązku wskazana przez wierzyciela jest niepełna. W sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności ponieważ uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w ogóle nie odnosi się do zarzutów zgłoszonych przez stronę. Jednocześnie w ocenie strony skarżącej, powołanych przez organ przepisów nie odniesiono do stanu faktycznego tej sprawy. W efekcie uzasadnienie postanowienia nie spełnia żadnych wymogów określonych w k.p.a.
Na etapie skargi, strona wskazała, że nie kwestionuje faktu doręczenia jej dokumentu zatytułowanego "upomnienie", co nie oznacza, że zostało jej doręczone upomnienie wskazane w art. 15 u.p.e.a., którego dotyczą określone wymogi. W tym zakresie pokreślono, że brak w treści upomnienia jakichkolwiek danych umożliwiających identyfikację osoby zobowiązanej powoduje, że nie wiadomo kogo organ wezwał do dobrowolnego wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
W podsumowaniu strona stanęła na stanowisku, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje że postępowanie zainicjowane wystawionym upomnieniem obarczone jest rażącymi błędami, a wierzyciel w ogóle nie sprecyzował wykonania jakiego obowiązku się domaga na gruncie niniejszej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślono, że nieprawdziwe jest stwierdzenie strony, że podjęła się realizacji obowiązku szczepień ochronnych przez stawienie się z dzieckiem u lekarza. Ponownie wskazano, że jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień jest zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona nie przedłożyła, a zgromadzona dokumentacja potwierdzała jednocześnie, ze szczepień nie wykonano.
W piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2025 r. strona, podtrzymując wszystkie zarzuty zawarte w skardze oraz w zażaleniu, podkreśliła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że uchyla się ona w sposób rażący od realizacji obowiązku zaszczepienia dziecka. Wskazała, że dziecko miało kłopoty ze zdrowiem, ale organ nie brał pod uwagę indywidualnej sytuacji dziecka. Jednocześnie lekarz na wizycie kwalifikacyjnej pomimo, że wydał dziecku skierowanie do poradni alergologicznej, to nie wystawił odroczenia szczepienia, chociaż tak jeszcze niedawno postępowano. Ponieważ wizyta w poradni alergologicznej została wyznaczona na rok 2026 r. i jednocześnie strona nie dostała też dla dziecka skierowania do neurologa, skarżąca wskazała, że udała się z dzieckiem prywatnie do neurologa, który wystawił odroczenie wszystkich szczepień do 30 listopada 2026 r. Do pisma załączono kserokopię dokumentu wystawionego w odniesieniu do M. N. w dniu 19 listopada 2025 r. przez lekarza pediatrę specjalistę neurologa dziecięcego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ jej przedmiotem było postanowienie.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego, ani prawa materialnego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 września 2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie z dnia 24 lipca 2025 r., oddalające zgłoszone zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W tej sprawie organ pierwszej instancji orzekł o oddaleniu zarzutów egzekucyjnych, a organ odwoławczy utrzymał w mocy to postanowienie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia argumentacji zażalenia.
Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).
Przepis art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego.
Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.
W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym wystawionym w dniu 8 maja 2025 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Strona skarżąca podniosła zarzuty:
1/ zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.) poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Strona skarżąca uzasadniając ten zarzut wskazała, że wskazany w tytule wykonawczym obowiązek poddania dziecka szczepieniu został błędnie określony, ponieważ pomija podstawę prawną z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu. Jako istotne z punktu widzenia strony dla zrealizowania ciążącego na niej obowiązku jest przede wszystkim to, że z dzieckiem stawiono się na badanie kwalifikacyjne. Podany zarzut, podobnie jak kolejny, strona wspierała argumentacją dotyczącą przebiegu wizyty kwalifikacyjnej do szczepienia, która w ocenie strony nie doprowadziła do zakwalifikowania dziecka do szczepienia.
2/ zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a) z uwagi na odroczenie terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.) oraz z innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.). W ocenie strony skarżącej w sprawie doszło do odroczenia terminu wykonania obowiązku z uwagi na to, że dziecko otrzymało skierowanie do poradni specjalistycznej podczas wizyty kwalifikacyjnej. W zakresie innych przyczyn braku wykonalności strona skarżąca również koncentruje się na przebiegu wizyty kwalifikacyjnej, wskazując, że w jej ocenie podczas wizyty nie wykluczono przeciwwskazań do szczepień i dziecko nie zostało zakwalifikowane do szczepienia.
3/ zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.)
4/ zarzut naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a., ponieważ tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 cyt. ustawy, z tego powodu, że w ocenie strony niewłaściwie podano podstawę prawną obowiązku, skoro pominięto art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu i jego znaczenie dla określenia treści obowiązku.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo odniosły się do wskazanych zarzutów i w takim zakresie, w jakim podlegały one rozpoznaniu – uznały je za niezasadne.
Wskazać należy, że kontrola organu odwoławczego mogła odnosić się wyłącznie do kwestii zarzutów zgłoszonych przez stronę skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej przed organem pierwszej instancji, a organ ten mógł rozpatrywać jedynie takie zarzuty, jakie w świetle unormowania art. 33 § 2 u.p.e.a. mogą stanowić podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W tym zakresie wskazać więc należy, że skarżący nie mógł skutecznie podnieść zarzutu wadliwości tytułu. Powyższe zostało też wyraźnie wskazane stronie przez organ pierwszej instancji, który w odniesieniu do pkt 4. zarzutów, podkreślił przede wszystkim, że tak sformułowany zarzut nie wypełnia dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a. wobec czego organ nie jest zobligowany do ustosunkowywania się do jego treści.
Organ pierwszej instancji w tym miejscu uzasadniania postanowienia jedynie dodatkowo wskazał stronie, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny jako wynikający bezpośrednio z mocy prawa, które to przepisy zostały też prawidłowo podane w treści tytułu wykonawczego w postaci rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz przepisów art. 5 ust. 1 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu. Tym samym organ pierwszej instancji zaznaczył, że nie dostrzega, aby tytuł wykonawczy posiadał wskazywane przez stronę skarżącą braki formalne, dotyczące podstawy prawnej określenia obowiązku. Okoliczność, że opisana, dodatkowa konkluzja organu pierwszej instancji została poczyniona w odniesieniu do 4. zarzutu ma niejako charakter techniczny i nie świadczy o wadliwości postanowienia. Dostrzec bowiem trzeba, że argumentacja strony skarżącej w odniesieniu do 4. pkt. zarzutów powiązana była z innymi zarzutami, w tym była bezpośrednio związana z uzasadnieniem zarzutów określonym w ich punkcie 1. Organ był więc uprawniony do ustosunkowania się w wydanym rozstrzygnięciu do argumentacji strony, że w jej ocenie w sprawie pominięto art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu i w efekcie niewłaściwe określono obowiązek poddania dziecka szczepieniom. Główne wyjaśnienia organu dotyczące znaczenia art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu, w kontekście tego, że badanie kwalifikacyjne jest jedynie elementem składowym obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym i tego obowiązku nie wyczerpuje, zostały poczynione przez organ bezpośrednio w ramach odpowiedzi na punkty 1. i 2. zarzutów. Dodatkowe potwierdzenie tych wyjaśnień, zawarte w dalszej części uzasadniania, nie stanowi uchybienia, a tym bardziej uchybienia, które miałoby wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc do tych zarzutów, które strona była formalnie uprawniona zgłosić, to jest zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a ) oraz zarzutu braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a) sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że zarzuty te w całości podlegały oddaleniu. Dokonana w tym zakresie ocena została obszernie przedstawiona w wydanych rozstrzygnięciach i nie budzi wątpliwości sądu co do jej zgodności z prawem. Organy obu instancji każdorazowo odnosiły się do argumentacji strony - wskazywanej pierwotnie w zgłoszonych zarzutach, a następnie w złożonym zażaleniu.
Wbrew ocenie strony skarżącej, podnoszone przez nią argumenty pozostawały bez wpływu na wymagalność obowiązku poddania dziecka szczepieniu. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, a okoliczności przedmiotowej sprawy świadczą, po pierwsze, że do strony dotarło upomnienie z dnia 11 marca 2025 r., że uchylenie się od obowiązku spowoduje wszczęcie egzekucji oraz po drugie, że pomimo zakwalifikowania przez lekarza w dniu 24 kwietnia 2025 r. dziecka do szczepienia, dziecka nie poddano szczepieniu, ani nie przedłożono zaświadczenia o odroczeniu terminu wykonania szczepienia.
Odnosząc się do zarzutu opartego na art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., sąd uznał, że akta administracyjne sprawy potwierdzają, że stronie niewątpliwie skutecznie doręczono upomnienie z dnia 11 marca 2025 r., co nastąpiło w dniu 8 kwietnia 2025. Fakt ten został też dodatkowo przyznany przez stronę już w ramach sformułowanego zarzutu. Na tym etapie strona bliżej też nie sprecyzowała wobec organów, z jakich powodów uznaje, że upomnienie zostało niewłaściwie wystawione, w tym jakich konkretnie warunków w jej ocenie nie spełnia. Z tego względu za wystarczające należy uznać wskazanie w odpowiedzi na zarzuty strony, że doręczono jej upomnienie, które zostało wystawione zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym zgodnie z art. 15 u.p.e.a., które zawierało wszystkie dane znane organowi w dniu jego wystawienia. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że nazwy zastosowane przez organ są powszechnie używane jako skrótowe określenia chorób i ich tożsamość z chorobami wymienionymi w rozporządzeniu nie budzi żadnych wątpliwości. Dopiero na etapie skargi podkreślono, że brak w treści upomnienia jakichkolwiek danych umożliwiających identyfikację osoby zobowiązanej powoduje, że nie wiadomo kogo organ wzywa do dobrowolnego wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Powyższy zarzut nie jest zasadny w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Sąd wyjaśnia, że na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 15 § 3e u.p.e.a. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał w dniu 4 grudnia 2020 r. rozporządzenie w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. poz. 2194). Zgodnie z treścią § 2 pkt 3 rozporządzenia, upomnienie zawiera: imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Nie budzi wątpliwości sądu, że treść upomnienia wystosowanego do strony jest jasna i pozwala na identyfikację E. N. jako osoby zobowiązanej. Upomnienie z dnia 11 marca 2025 r. posiada wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany został wskazany w sposób, który pozwala jednoznacznie stwierdzić o jaki podmiot (o kogo konkretnie) chodzi. Upomnienie zawiera przede wszystkim prawidłowe dane osobowe strony – w tym zakresie wskazano imię, nazwisko, adres oraz numer pesel. W upomnieniu tym wskazano też, że chodzi o E. N., która jest rodzicem określonego, wskazanego z imienia i nazwiska dziecka, którego pesel i datę urodzenia również podano. Strona też w istocie nie podaje, że upomnienie miałoby dotyczyć innej osoby. Nie zachodzą zatem wątpliwości co do osoby zobowiązanego. W tym kontekście podstawowy cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został niewątpliwie zrealizowany. Skarżąca nie miała podstaw by podważać zasadność skierowania do niej przedmiotowego upomnienia. Niezrealizowanie wskazanego w upomnieniu obowiązku nie wynika więc z ewentualnych błędów po stronie organu, lecz z decyzji rodziców. Dziecko nie zostało bowiem poddane szczepieniu pomimo dokonanej przez lekarza w kwietniu 2025 r. kwalifikacji do szczepienia, co w efekcie spowodowało wystawienie w maju 2025 r. tytułu wykonawczego i wystąpienie przez wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej do Wojewody Pomorskiego.
Strona skarżąca swoją argumentację, co do niezasadności prowadzenia wobec niej egzekucji administracyjnej skoncentrowała przede wszystkim jednak na zarzutach określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a) oraz z uwagi na brak jego wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a).
W tym kontekście należy wyjaśnić, że treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest jasna i zrozumiała – zobowiązanie dotyczyło poddania dziecka strony skarżącej – M. N. (ur. [...] 2013 r., a więc mającej w chwili wystawienia tytułu wykonawczego rocznikowo lat 12) obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: odrze, śwince i różyczce (dawka przypominająca).
Sąd podziela stanowisko organów, że obowiązek ten znajduje oparcie w przepisach prawa i był wykonalny. Artykuł 5 ust. 1 pkt 1 lit. b. ustawy o zapobieganiu zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z ust. 2 w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoby niepełnoletniej) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny. Niewątpliwie osobą taką jest więc rodzic dziecka. Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2 tej ustawy są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Stosownie zaś do art. 17 ust. 10 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (ust. 10 pkt 1) oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (ust. 10 pkt 2).
Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania. Wskazać także należy, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu, skonkretyzowany został w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W § 2 rozporządzenia wymieniono, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne:1) błonica; 2) gruźlica; 3) inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b; 4) inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae; 5) krztusiec; 6) nagminne zapalenie przyusznic (świnka); 7) odra; 8) ospa wietrzna; 9) ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis); 10) różyczka; 11) tężec; 12) wirusowe zapalenie wątroby typu B; 13) wścieklizna; 14) zakażenia powodowane przez rotawirusy.
Jak podano wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Z powyższego wynika, że obowiązek wykonania określonych szczepień ochronnych u córki strony skarżącej istnieje i w dacie wystawienia tytułu wykonawczego znajdował oparcie w przepisach ustawy oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży.
W tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, na brakujące szczepienia ochronne u M. N. (ur. w 2013 r.) przeciwko odrze, śwince i różyczce (dawka przypominająca). Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, którym zapobiegają zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Zgodnie ze schematem szczepień wskazane dawki szczepień na ww. choroby są wykonywane w 6 roku życia. Niewątpliwie córka skarżącej urodzona w 2013 r. w chwili wystawienia tytułu wykonawczego w 2025 r. dawno ukończyła już 6 lat, ale nie została pomimo tego przez kilka lat zaszczepiona dawką przypominającą przeciwko odrze, śwince i różyczce. Zarzuty strony skarżącej, że wezwano ją do wykonania szczepień przeciw chorobom niewymienionym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. jest niezrozumiałe.
Odnosząc się do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu). Z treści art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu, jest tylko elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Samo stawienie się na badanie kwalifikacyjne nie stanowi zatem o zrealizowaniu obowiązku obciążającego rodzica, co jest szczególnie widoczne w tych też właśnie przypadkach, gdzie pomimo tego, że lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia, rodzic nie poddaje dziecka szczepieniu.
Wbrew ocenie strony skarżącej, organy w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy miały podstawy, by uznać, że uchylała się ona od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Powyższe potwierdza przede wszystkim dokumentacja medyczna, dokumenty przychodni oraz oświadczenia lekarza, który przeprowadził badanie kwalifikacyjne w dniu 24 kwietnia 2025 r. W tej sprawie najistotniejsze pozostaje, że badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone, a z udokumentowanego przez lekarza przebiegu tego badania, utrwalonego na piśmie wynika, że lekarz zakwalifikował dziecko do szczepienia oraz wystawił zaświadczenie o badaniu kwalifikacyjnym to dokumentujące. Upatrywanie przez skarżącą w przebiegu wizyty kwalifikacyjnej możliwości podważenia dokonanej przez lekarza kwalifikacji do szczepienia, jak i samej wymagalności obowiązku nie było uprawnione w okolicznościach tej sprawy. Przede wszystkim jak wskazano wyżej, poprzedzające szczepienie badanie lekarskie, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego nie uzyskano podczas wizyty kwalifikacyjnej. Okoliczność, że dziecko ma wystawione przed badaniem kwalifikacyjnym, ale jeszcze niezrealizowane skierowanie do lekarza specjalisty lub też na prośbę rodzica otrzymuje takie skierowanie do lekarza specjalisty nawet podczas trwania tej samej wizyty lekarskiej, na której odbywa się kwalifikacja do szczepień, nie oznacza automatycznie odroczenia terminu wykonania szczepień. Nie oznacza także, że jest to równoznaczne z istnieniem przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza kwalifikującego. Odroczenie terminu wykonania szczepienia musi bowiem być ujęte przez lekarza kwalifikującego w stosownym zaświadczeniu i wynikać ze stwierdzonych podczas badania przeciwwskazań. W tej sprawie takiego zaświadczenia odraczającego obowiązek wykonania szczepień rodzice dziecka podczas badania kwalifikacyjnego nie uzyskali. Pozostaje to zgodne z oświadczeniem lekarza, który w karcie wizyty z dnia 24 kwietnia 2025 r. opisał przebieg badania i wskazał: "ja nie widzę przeciwwskazań do szczepienia dziecka w dniu dzisiejszym". Opinia lekarska o stanie zdrowia dziecka pozwalającym na wykonanie szczepienia w tym czasie niewątpliwie została zatem bezpośrednio wyrażona. Z opinii lekarza opisującej przebieg wizyty kwalifikacyjnej nie wynika w żaden sposób, aby stwierdził u dziecka wystąpienie jakichkolwiek przeciwwskazań do szczepień. Wnosząc zarzuty egzekucyjne strona nie powoływała się też na posiadanie zaświadczenia o odroczeniu terminu wykonania szczepień, takiego dokumentu nie posiadała i nie przedkładała. W związku z tym, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego brak było potwierdzenia wykonania ww. szczepień lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień dziecka. Skierowanie do poradni specjalistycznej, co podkreślono także w dokumentacji przychodni, nie stanowiło odroczenia terminu wykonania szczepień. Podnoszenie przez stronę skarżącą, że w okolicznościach tej sprawy termin wykonania szczepienia powinien być ustalony w inny, dodatkowy sposób (w tym zakresie strona wskazuje, że oczekiwałaby ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień) było nieuzasadnione. Dziecko zostało bowiem niewątpliwie zakwalifikowane do szczepienia.
Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 7a, art. 15, art. 77, art. 80, art. 81a, art. 107 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez stronę skarżącą, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom. Sąd wskazuje, że w zaskarżonym postanowieniu poprzez ustosunkowanie się do konkretnej argumentacji zażalenia, dokonano jednoczesnej analizy zgłoszonych we wniosku zarzutów braku wymagalności obowiązku, określenia obowiązku z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa oraz niedoręczenia upomnienia. Oceny tej, jak wskazano wyżej, dokonano prawidłowo.
Powyższej oceny nie zmienia fakt, że strona skarżąca powołuje się na etapie postępowania sądowego na dokument wystawiony podczas prywatnej wizyty z dzieckiem u lekarza pediatry specjalisty neurologa, który w dniu 19 listopada 2025 r. zlecił określone badania i wyraził opinię, że wszystkie szczepienia powinny być odroczone do dnia 30 listopada 2026 r. Wskazany dokument, dołączony do pisma procesowego z dnia 10 grudnia 2025 r. nie był przedłożony przez stronę w toku postępowania toczącego się przed organami administracji. Dokument ten nie istniał w chwili wydania tytułu wykonawczego, podniesienia zarzutów egzekucyjnych, trwania i zakończenia postępowania dotyczącego ich rozpoznania, ani też w chwili wniesienia skargi. Dokument ten nie jest w żaden sposób związany z zarzutami podniesionymi przez stronę w czerwcu 2025 r. Jak wskazano wyżej, rozpoznając wskazane zarzuty, organy prawidłowo uwzględniły opierając się na zgromadzonej w sprawie dokumentacji, że dziecko zakwalifikowano do szczepienia, a lekarz kwalifikujący nie stwierdził przeciwwskazań do szczepienia i nie odroczył terminu wykonania szczepień. Natomiast do czasu wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek szczepienia nie został pomimo tego zrealizowany. W tych okolicznościach stanowisko strony, że posiadanie skierowania do poradni specjalistycznej było jednoznaczne z odroczeniem terminu wykonania szczepienia było nieuprawnione.
Zaakcentować należy, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Strona skarżąca, jako rodzic, nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność odroczenia szczepień dziecka. Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak stanowi art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu, by jednocześnie chronić prawa dziecka, których ochronę przewidziano w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.