Dalej organ odwoławczy wskazał, że S. P. w toku prowadzonej sprawy przedstawił zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym odraczające wykonanie szczepień do dnia 30 kwietnia 2018 r., do dnia 30 kwietnia 2019 r., do dnia 30 kwietnia 2020 r., do dnia 30 kwietnia 2021 r., do dnia 18 maja 2022 r. oraz do dnia 19 maja 2025 r. W związku z tym organ I instancji w dniu 27 maja 2025 r. przesłał do strony pismo informujące, iż w dniu 20 maja 2025 r. minął okres przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych u dziecka oraz o konieczności przesłania potwierdzenia wykonania zaległych szczepień ochronnych albo przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego istnienie przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych u dziecka, do dnia 10 czerwca 2025 r. Strona przedstawiła zaświadczenie z dnia 14 lipca 2025 r. o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym i skierowaniu dziecka do poradni alergologicznej. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Dworze Gdańskim w swoim postanowieniu z dnia 9 września 2025 r. uznał zarzut w części dotyczącej braku wymagalności obowiązku, z uwagi na odroczenie terminu jego wykonania do czasu wizyty lekarskiej w poradni alergologicznej.
W związku z powyższym niezasadny jest zarzut strony o braku wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Obowiązek poddania dziecka skarżącego szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w rozporządzeniu, a obowiązek wykonania szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a profilaktyka przed tymi chorobami jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych, w myśl art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy wskazał, że odpowiedzi na ewentualne wątpliwości nie należą do obowiązków i kompetencji lekarza. Lekarz odnosi się wyłącznie do stanu zdrowia dziecka w dniu kwalifikacji do szczepień. W związku z powyższym niezasadny jest zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.ch.z.
Organ odwoławczy podkreślił, że to nie ojciec, czy prawny opiekun kwalifikuje dziecko do szczepienia. Uprawnienia do tej czynności posiada tylko i wyłącznie lekarz, który ma ku temu odpowiednie kwalifikacje.
Ponadto organ II instancji wskazał, że będąc osobą zobowiązaną strona nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa. Art. 68 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, co wymaga m.in. wprowadzenia regulacji ustawowej. Z uwagi na to, że konstytucyjną zasadą jest nakładanie na obywateli obowiązków poprzez ustawy, a nie normy niższego rzędu, obowiązek poddania się szczepieniom został wyrażony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. u.z.z.z.ch.z. oraz w związku z przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r., poz. 581). Jednocześnie art. 17 ust. 10 pkt 1 i 4 u.z.z.z.ch.z. nakłada na ministra właściwego do spraw zdrowia obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, a także sposób przeprowadzania szczepień ochronnych. W związku z powyższym zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia, schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w ww. rozporządzeniu, a obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika wprost z przepisów prawa i jest bezpośrednio wykonalny. Uchybienie przez rodziców temu obowiązkowi powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt V KK 306/15 (KZS 2016 Nr 11, poz. 45, Legalis, www.sn.pl, KZS 2017 Nr 2, poz. 63).
Organ II instancji wskazał, że postępowanie dowodowe przeprowadzane przez organy państwowej inspekcji sanitarnej w istocie rzeczy sprowadza się do ustalenia czy względem danej osoby obowiązek zaszczepienia stał się już wymagalny oraz czy obowiązek szczepień ze względów zdrowotnych nie został odroczony.
Te czynności dowodowe Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Dworze Gdańskim wykonał, stwierdzając fakt uchylania się strony od poddawania dziecka szczepieniom ochronnym. Organ I instancji, zgodnie z obowiązującymi przepisami jako wierzyciel obowiązku, podjął ustawowe działania mające na celu realizację zaszczepienia małoletniego dziecka przeciwko wyznaczonym chorobom zakaźnym.
Jednocześnie organ po otrzymaniu zaświadczenia z dnia 14 lipca 2025 r. o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym i skierowaniu dziecka do poradni alergologicznej, prawidłowo zwrócił się do Wojewody Pomorskiego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Wojewoda Pomorski zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Odnosząc się do braku uprzedniego doręczenia upomnienia organ I instancji zważył, że zgodnie z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, upomnienie nr [...] z dnia 17 czerwca 2025 r. zostało skutecznie doręczone i odebrane w dniu 23 marca 2025 r. przez dorosłego domownika (potwierdzenie odbioru w dokumentacji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Nowym Dworze Gdańskim). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Dworze Gdańskim wystawił skarżącemu ww. upomnienie zgodnie z art. 15 u.p.e.a., które zawierało pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonania obowiązku szczepień u dziecka, a także wszystkie inne wymagane informacje umożliwiające jednoznaczną identyfikację strony.
Odnosząc się do zarzutów wskazanych w punkcie 3 i 4 zażalenia, organ odwoławczy stwierdził, że nie zgadza się z zarzutem wadliwości tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS w Nowym Dworze Gdańskim. Organ I instancji wystawiając tytuł precyzyjnie wskazał, co jest przedmiotem egzekucji - obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom. W części "B5 Treść obowiązku" prawidłowo określił obowiązek, jaki powinna wykonać strona, wskazał termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy wykonać u dziecka. Badanie kwalifikacyjne jest jedynie etapem realizacji tego obowiązku, wobec tego nie ma podstaw do wskazywania w tytule wykonawczym dodatkowo "obowiązku" w postaci poddania małoletniego dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że - będąc osobą zobowiązaną - skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku zaszczepienia dziecka. PPIS w Nowym Dworze Gdańskim, wystawiając w dniu 3 lipca 2025 r. tytuł wykonawczy nr [...] przywołał właściwy akt normatywny, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.z. i w sposób dokładny określił treść obowiązku.
Organ odwoławczy wskazał, że strona przed wystawieniem tytułu wykonawczego nie przedstawiała aktualnego zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. W związku z powyższym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, w aktach sprawy prowadzonych przez PPIS w Nowym Dworze Gdańskim, brak było potwierdzenia szczepienia albo aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka. Strona w toku prowadzonego postępowania dopiero pismami z dnia 15 lipca 2025 r. i 30 lipca 2025 r. poinformowała organ o wystawionym skierowaniu do poradni alergologicznej. Po uzyskaniu powyższej informacji organ zwrócił się do Wojewody Pomorskiego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do S. P., w związku z zaplanowaną wizytą w poradni alergologicznej w dniu 12 lutego 2026 r. Wojewoda Pomorski zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Końcowo Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda, zatem organ odwoławczy nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie S. P. wniósł o jego uchylenie, zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku na dzień wszczęcia postępowania podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na długotrwałe odroczenie obowiązku, brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
2. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 i 1 a u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu oraz tytule wykonawczym,
3. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak merytorycznego odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącego,
5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu,
6. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego i ograniczenie się do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów z zakresu szczepień ochronnych,
7. naruszenie art. 7, 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,
8. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 października 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 9 września 2025 r. w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).
Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.
W niniejszej sprawie, skarżący wniósł zarzuty związane
z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 3 lipca
2025 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Strona skarżąca podniosła zarzuty: braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny - zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, pkt 6 lit. a i c u.p.e.a., określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch.z., braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, odroczenie terminu wykonania obowiązku, braku doręczenia wymaganego prawem upomnienia ze wskazaniem prawidłowej podstawy prawnej wykonania obowiązku szczepienia – zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.ch.z. oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Odnosząc się do ostatniego z podniesionych zarzutów należy wskazać, że w obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).
Wskazać należy, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) i ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r. poz. 2070). Zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało niewątpliwie wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w nowym, zmienionym brzmieniu.
W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest obecnie przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut "niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a." możliwy był do podniesienia w poprzednim stanie prawnym, zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).
W sprawie nie było zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który, w ocenie strony skarżącej, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Wierzyciel nie jest zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutów, które nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ. W sytuacji, gdy z normy art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika wyraźnie, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. nie może być podstawą prawną wniesienia zarzutu, zarzut ten nie mógł podlegać uwzględnieniu. Organy zbędnie dokonały oceny prawidłowości tytułu wykonawczego, uznając go za bezzasadny. Wadliwość ta nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, uwzględnienie podniesionego zarzutu nie było bowiem możliwe.
W związku z powyższym, podniesiony w tym zakresie zarzut w postępowaniu egzekucyjnym jak i zarzuty skargi należało ocenić jako bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego braku doręczenia upomnienia wskazać należy, że zarzut ten nie jest uzasadniony i słusznie organ odwoławczy podzielił w tym zakresie stanowisko organu I instancji.
Skarżący w zarzutach wskazał na naruszenie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 2194). Zgodnie tym przepisem upomnienie zawiera: imię i nazwisko lub nazwą zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Zatem wskazać należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skierowane do skarżącego upomnienie zostało w dniu 23 czerwca 2025 r. skutecznie doręczone tj. odebrane przez dorosłego domownika T. P. (k. 39 akt administracyjnych). Nie ma wątpliwości, że skarżący na skutek doręczenia mu upomnienia posiadał wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe upomnienie posiada wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postępowania egzekucyjnego, a w tym skarżący został w upomnieniu wskazany w sposób, który pozwala jednoznacznie stwierdzić o jaką osobę (o kogo konkretnie) chodzi. Skarżący wiedział jaki organ i w jakiej sprawie do niego występuje, a w konsekwencji, że doręczone mu upomnienie nie jest pomyłką. Dane zawarte w upomnieniu były zatem wystarczające, a okoliczność jego doręczenia nie budzi wątpliwości. Upomnienie zawiera prawidłowe dane osobowe skarżącego, tj. jego imię i nazwisko oraz adres miejsca zamieszkania. W związku z powyższym Sąd uznał, że cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia podmiotu zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został zrealizowany, a zarzut skarżącego został prawidłowo uznany przez organy za niezasadny.
Skarżący podnosił w zarzutach także wadliwość upomnienia polegającą na wadliwym określeniu obowiązku. Skarżący podniósł, że obowiązek określony przez wierzyciela w upomnieniu, jak i tytule wykonawczym wzywa stronę skarżącą do wykonania szczepień, które nie istniały zarówno w Programie Szczepień Ochronnych, jak i obecnie w Harmonogramie Szczepień, stanowiącym załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżący wskazał, że w powyższym akcie prawnym nie istnieje takie szczepienie jak świnka. Jest to odpowiednio szczepienie zdefiniowane jako zapalenie przyusznic (świnka). Zarzut taki nie został sformułowany w zarzutach zatem nie podlegał ocenie organów. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że nazwa zastosowana przez organ jest powszechnie używana jako skrótowe określenie choroby i jej tożsamość z chorobą wymienioną w rozporządzaniu nie budzi żadnych wątpliwości.
Podobnie wskazany w skardze brak w upomnieniu zagrożenia skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego nie został podniesiony we wniesionych zarzutach. Także kwestia wezwania strony w upomnieniu do niezwłocznego rozpoczęcia wykonywania szczepień ochronnych zamiast do zaszczepienia dziecka, jak to wynika z tytułu wykonawczego, nie została wyartykułowana w zarzutach ani odwołaniu lecz dopiero w skardze. Organ rozpoznaje zaś sprawę w granicach podniesionych zarzutów, w tym także ich podstawy faktycznej. Strona skarżąca nie może zatem w skardze skutecznie zarzucać organowi braku ustosunkowania się do tej kwestii.
Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że organ w upomnieniu wezwał skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązku, wskazując na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w razie jego niewykonania. Pominięcie terminu 7-dniowego i zastąpienie go terminem niezwłocznym nie było prawidłowe, niemniej wadliwość ta nie mogła wywołać żadnych negatywnych skutków dla strony skarżącej, która miała świadomość obowiązku wykonania szczepienia i wszczęcia egzekucji w razie niezwłocznego niespełnienia obowiązku. Wskazać należy, że zapis w upomnieniu o wezwaniu do rozpoczęcia wykonywania szczepień ochronnych zamiast do zaszczepienia dziecka, nie ma istotnego znaczenia dla oceny prawidłowości i skuteczności upomnienia. Oczywistym jest bowiem, że taka treść upomnienia miała na celu spowodowanie zaszczepienia dziecka.
Odnosząc się do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z,ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.z.). Z treści art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Natomiast niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18, z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 459/19).
Organy prawidłowo oceniły jako bezzasadny zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch.z., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Obowiązek zaszczepienia dziecka obejmuje stawienie się z dzieckiem na szczepienie i poddanie dziecka szczepieniu w razie braku medycznych przeciwwskazań. Obowiązek zaszczepienia dziecka z mocy prawa poprzedzony jest badaniem kwalifikacyjnym i związanym z nim konsekwencjami. Procedura poprzedzająca szczepienie jest elementem wstępnym a nie istotą obowiązku i kwestia wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym nie musi być w tytule wykonawczym powołana. Strona musi stawić się na szczepienie i w czasie badania na podstawie wiedzy medycznej rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań do szczepienia.
Brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia nie świadczy zatem o niewymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wykluczyć przeciwskazania do szczepienia może jedynie lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Stanowisko organu w tym zakresie jest słuszne. Strona musi zatem stawić się na szczepienie i w czasie badania rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań na podstawie wiedzy medycznej. Organ kwestii tej nie może oceniać z uwagi na brak kompetencji w tym zakresie.
Także brak indywidualnego kalendarza szczepień i brak wystawienia i wydania zaświadczenia po przeprowadzonym badaniu lekarskim nie wpływają w niniejszej sprawie na wymagalność obowiązku szczepienia. Niewątpliwym jest, że zarówno indywidualny kalendarz szczepień jak i zaświadczenie wydawane są przez lekarza po stawieniu się na szczepienie poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym.
Przypomnieć należy, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Obowiązek strony skarżącej wynika z tego rozporządzenia.
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W wystawionym w dniu 3 lipca 2025 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącego.
Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.
Jak wskazano powyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka strony skarżącej obowiązkowe i wymagalne. W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że syn skarżącego nie został zaszczepiony wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.
W świetle powyższego, brak jest podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.
Podkreślić należy, że zarzut braku wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych z uwagi na podnoszoną przez skarżącego okoliczność, że podczas lekarskiego badania kwalifikacyjnego, małoletni został skierowany do poradni alergologicznej z jednoczesnym odroczeniem obowiązku do czasu wizyty w tej poradni został przez organ uwzględniony. Skarżący nie może zatem skutecznie podnosić zarzutów w tym zakresie.
Wbrew zarzutom posdniesionym w skardze, w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 7a, art. 77, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3, art. 124 § 2 i art. 144 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, a organ odwoławczy w niezbędnym zakresie ustosunkował się do zarzutów zażalenia.
Należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b u.z.z.z.ch.z., by jednocześnie chronić prawa dziecka, których ochronę przewidziano w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15).
W ocenie Sądu, organy administracji słusznie uznały, że wniesione przez skarżącego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Nowym Dworze Gdańskim.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl.