8. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zaznaczono, że organ, do którego wniesiono podanie o wznowienie postępowania administracyjnego winien dokonać analizy przesłanek formalnych, aby ocenić czy zasadnym jest zastosowanie nadzwyczajnego trybu administracyjnego jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Konieczność ta wynika, zdaniem organu II instancji, bezpośrednio z art. 149 k.p.a., który wprost określa, że organ administracji w przypadku otrzymania wniosku o wznowienie postępowania wydaje postanowienie o wszczęciu, lub odmowie wszczęcia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy zasadnie organy pierwszej i drugiej instancji odmówiły skarżącemu wznowienia postępowania w sprawie związanej z wydaniem decyzji ostatecznej - orzeczenia o niepełnosprawności dotyczącego małoletniej Strony.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania administracyjnego – jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej – składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych.
W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przedmiotem postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania jest więc w pierwszej kolejności ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a., a następnie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Faktycznie więc postanowienie wydane na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. wszczyna postępowanie w sprawie wznowienia, jednak nie przesądza o stwierdzeniu podstaw wznowienia. Do stwierdzenia tych podstaw, bądź też stwierdzenia ich braku, dochodzi dopiero w wyniku wydania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 § 1 k.p.a. (por. m.in.: wyrok NSA z 7 czerwca 2024 r., III OSK 2576/23, Legalis nr 3100232).
Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności negatywnych, organ wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), które – co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy – stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie stanowią postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, a zatem rozstrzygnięcia o charakterze formalnym.
Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. wznowić można tylko postępowanie zakończone decyzją ostateczną. Brak takiej decyzji stanowi podstawę do odmowy wznowienia postępowania (por. np. wyroki NSA z 14 czerwca 2024 r., III OSK 2179/22, LEX nr 3749872 i z 27 kwietnia 2023 r., II OSK 1512/20, LEX nr 3662619).
W niniejszej sprawie ww. warunek jest dochowany, gdyż orzeczenie o niepełnosprawności z 14 kwietnia 2025 r. znak [...] (decyzja) nie zostało zaskarżone i jest ostateczne w administracyjnym toku instancji. Jest to okoliczność bezsporna w tej sprawie, podobnie jak fakt, że skarżący - ojciec Strony - jest jej przedstawicielem ustawowym i uprawnienie tego nie utracił.
Poza tym, zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący w treści swojego podania zawarł również oświadczenie, że wiedzę o wydanym orzeczeniu o niepełnosprawności uzyskał 3 czerwca 2025 r. od swojej żony w drodze wiadomości SMS; natomiast 18 czerwca 2025 r. zostało złożone podanie o wznowienie. Organy obu instancji odniosły się do ww. okoliczności wskazanej przez Stronę - nie znajdując podstaw do ich zakwestionowania. Również Sąd weryfikujący prawidłowość działania organów administracji w tej sprawie nie znalazł jakichkolwiek podstaw podważających prawdziwość oświadczenia skarżącego.
Zdaniem skarżącego wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów I i II instancji są jednak błędne "z uwagi na fakt dokonania oceny przyczyn wznowienia postępowania przed wznowieniem postępowania" (zarzut nr 1 formułowany w skardze). Z ww. stanowiskiem Sąd nie zgadza się jednak z następujących przyczyn.
O ile można zgodzić się ze skarżącym, że odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych to, zdaniem Sądu, może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji - orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyroki NSA z 1 lutego 2008 r., II OSK 1981/06, Legalis nr 116643; z 7 stycznia 2009 r., II OSK1747/07, Legalis nr 219155).
W ocenie Sądu, jakkolwiek skarżący odniósł powołane przez siebie okoliczności wznowienia postępowania do podstawy zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to jednak powyższe nie jest równoznaczne ze wskazaniem podstawy wznowienia opisanej w tym przepisie.
Skoro bowiem skarżący powołał się na opinię Przedszkola Nr [...] w B. o dziecku z 12 października 2023 r. i wydruk Historii zdrowia i choroby małoletniej z Przychodni Sportowo Rehabilitacyjnej "[...]" S.C. S. P., K. P., T. P. w B. to bez wchodzenia w ocenę prawną wpływu tych okoliczności na rozstrzygnięcie sprawy należy stwierdzić, że powołana we wniosku podstawa wznowienia nie odpowiada tej opisanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie są to bowiem okoliczności ani nowe, ani ujawnione później, lecz istniejące i znane organowi w dniu podejmowania decyzji.
Dostrzec trzeba, że okoliczności objęte treścią ww. opinii przedszkola o dziecku zostały już powołane (streszczone) we wniosku w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka z 7 marca 2025 r. (wpływ do organu). Są to mianowicie informacje zbieżne z oświadczeniem przedstawicielki ustawowej – matki – o sposobie funkcjonowania dziecka w otoczeniu, czy też korzystania z terapii logopedycznej w przedszkolu (por. karta nr 2 i 3 akt administracyjnych). Powołana opinia jedynie powtarza ww. informacje. Podobnie należy ocenić dokument w postaci Historii zdrowia i choroby małoletniej z 21 września 2023 r. Proste zestawienie powołanych przez skarżącego dokumentów z oświadczeniami, twierdzeniami i dokumentami powołanymi we wniosku z 7 marca 2025 r. nie pozwala na stwierdzenie, aby w podaniu o wznowieniu wskazano rzeczywiste, faktycznie istniejące podstawy o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., które mogłyby ewentualnie być rozważane na drugim (merytorycznym) etapie przedmiotowej procedury. Toteż organ I i II instancji prawidłowo ustaliły, że powołanie we wniosku z 7 marca 2025 r. i załączenie dokumentów w postaci: (A) historii zdrowia i choroby dziecka od 10 czerwca 2020 r. do 15 stycznia 2025 r.; (B) zaświadczenia lekarskiego z 15 stycznia 2025 r.; (C) kart leczenia szpitalnego z 21 kwietnia 2021 r. i z 19 kwietnia 2022 r. jest zbieżne z kolejną (tj. jeszcze jedną) kartą historii choroby z 2023 r. co pod względem chronologicznym, czy też merytorycznym pokrywa się z dokumentacja dostarczaną przez przedstawicielkę ustawową Strony.
Sąd podziela przy tym stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że we wstępnej fazie postępowania można ocenić, czy konkretny dokument, na który powołuje się strona, istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej, czy był znany organowi oraz czy ma związek prawny ze sprawą (por. wyrok WSA w Białymstoku z 19 maja 2020 r., II SA/Bk 297/20, Legalis nr 2370145). Niewątpliwie zatem można przesądzić wstępnie (wyłącznie formalnie, bez merytorycznej analizy dokumentu), że opinia przedszkola z 12 października 2023 r. oraz powołana w nim argumentacja, a także historia zdrowia i choroby z 21 września 2023 r. oraz powołana w nim argumentacja nie odpowiadają ustawowej podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Taka ocena nie ma charakteru merytorycznego, bowiem odnosi się ona wyłącznie do ustalenia, że wniosek, mimo powoływania przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie spełnia wymagań formalnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 września 2019 r., VII SA/Wa 426/19; wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2026 r., VII SA/Wa 1592/25, Legalis nr 3922334).
Końcowo dodać należy, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2024 r., II SA/Wa 927/24, Legalis nr 3154260). Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu, skarżący zatem nie spełnił warunku formalnego skutecznego wznowienia postępowania, albowiem okoliczności wskazane przez niego we wniosku o wznowienie, ewidentnie nie stanowią podstawy wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Również prawidłowe pozostają ustalenia organów obu instancji, że nie została spełniona przesłanka formalna objęta art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). W tej kwestii skarżący zresztą zmodyfikował swoje wcześniejsze stanowisko (por. uzasadnienie skargi) w ten sposób, że: "uprawnienie jednego z rodziców do reprezentacji dziecka nie jest kwestionowane", a zastrzeżenie budzi wyłącznie praktyka pomijania drugiego z rodziców w toku postępowania administracyjnego i nie skorzystania przez organy z instytucji zawiadomienia o toczącym się postępowaniu. Dalej skarżący wskazał na swoją motywację, a mianowicie, że "zagadnienie to jest istotne z punktu widzenia dobra dziecka, zwłaszcza w sytuacjach gdy rodzice się rozwodzą i jeden z rodziców ukrywa swe działania przed drugim (kosztem dziecka)".
Zdaniem Sądu analiza ww. stanowiska wskazuje, że skarżący powołał się na okoliczności, które w ogóle nie są wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. a zatem tego typu okoliczność nie może w ogóle stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Podobnie jak nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania fakt, że toczy się postępowanie rozwodowe pomiędzy przedstawicielami ustawowymi małoletniego dziecka.
W uzupełnieniu ww. argumentacji można jeszcze dodać, że władza rodzicielska, co do zasady, przysługuje obojgu rodzicom. Obejmuje ona w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka (art. 95 § 1 k.r.o.). W myśl art. 96 k.r.o. rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania (art. 97 § 1 k.r.o.). W tym zakresie zastosowanie znajduje wyrażona w art. 98 § 1 zd. 2 k.r.o. zasada samodzielnej reprezentacji dziecka przez każdego z rodziców. Problematyki zbliżonej do kwestii podnoszonej przez skarżącego w uzasadnieniu skargi dotyczy także postanowienie Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2011 r. (III CSK 259/10, Legalis), w którym wskazano, że art. 97 k.r.o. nie może stanowić podstawy do przyjęcia zasady łącznej reprezentacji dziecka przez rodziców w sprawach istotnych.
W świetle powyższego nie ma racji skarżący twierdząc, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów k.p.a. regulujących instytucję wznowienia postępowania. Organy obu instancji trafnie odmówiły wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a.
W sprawie nie doszło również do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6 - 11 k.p.a. Organy działały bowiem na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), respektując gwarancje procesowe strony w toku postępowania. W sprawie nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie zostało uzasadnione w stopniu wystarczającym na gruncie art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. Dlatego też Sąd nie podzielił eksponowanego w pkt 2 skargi zarzutu związanego z naruszeniem przez organ odwoławczy przepisów postępowania.
Sąd jednak dostrzegł, że kontrolowane postanowienie organu odwoławczego w komparycji nie zawiera w ogóle podstawy prawnej (wymóg z art. 124 § 1 pkt 4 k.p.a.). Uchybienie polegające na braku wskazania w komparycji decyzji lub postanowienia formalnoprawnej podstawy jej wydania, zostało zaś w sposób nie budzący wątpliwości usunięte w uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia. Skoro zaś uzasadnienie postanowienia stanowi jej nierozerwalny składnik, wskazanie i wyjaśnienie w nim formalnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia nie uniemożliwiało dokonania weryfikacji poprawności kontrolowanego postanowienia organu odwoławczego, a zatem ww. uchybienie organu administracji w kontrolowanej sprawie ostatecznie nie rzutowało na wynik sprawy.
Sąd, oceniał zaskarżone postanowienia organów I i II instancji - mające charakter formalny (procesowy) - na gruncie przepisów postępowania administracyjnego. Przedmiotem tej oceny była wyłącznie zasadność odmowy wznowienia postępowania, a nie kwestie związane z prawidłowością orzeczenia o niepełnosprawności z 14 kwietnia 2025 r. znak [...].
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.