Wyrok WSA z dnia 05 maja 2026, sygn. III SA/Gl 135/26

W osobistej skardze z 5 stycznia 2026 r. skierowanej w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach) skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Kolegium i umorzenie postępowania administracyjnego.

Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym, oraz zaakceptowanie uniemożliwienia wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym;

2. art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie nieważnych decyzji organu I instancji, które zostały wydane bez wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi strona wskazywała, że niewyznaczenie terminu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego miało wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnikowi, jak argumentowała strona, nie udostępniono bowiem pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z 5 września 2025 r. nr L.dz [...].

Natomiast w odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Oceniając w świetle powołanych wyżej kryteriów zaskarżaną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie stanowi ocena, czy organy administracyjne obu instancji prawidłowo orzekły o skierowaniu strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B w związku z faktem przekroczenia dopuszczalnego limitu 24 punktów karnych. Skarżący natomiast akcentował, że w toku postępowania administracyjnego doszło do istotnego naruszenia jego gwarancji procesowych – zaskarżoną decyzję wydano bowiem przedwcześnie, bez możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 18 ust. 1 ustawy z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328 oraz z 2022 r. poz. 1002; dalej: ustawa zmieniająca), zgodnie z którym do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, określonych w komunikacie starosta (prezydent miasta) wydaje decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów - na wniosek Wojewódzkiego Komendanta Policji.

Dodać trzeba, że wniosek policji jest dokumentem urzędowym, a zatem – w myśl art. 76 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 7 listopada 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Z tego też względu ani starosta (prezydent miasta), ani organ odwoławczy nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania i badania, czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowania kierowcy, ani też, czy stwierdzonym naruszeniom przepisów ruchu drogowego przypisano właściwą liczbę punktów.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 5 września 2025 r. Komendant wystąpił do organu I instancji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do prowadzenia pojazdem, który otrzymał:

a. 10 punktów za naruszenie powodujące zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w którym nie doszło do naruszenia czynności narządu ciała oraz rozstroju zdrowia (2 października 2024 r.);

b. 5 punktów za przekroczenie dopuszczalnej prędkości od 21 do 25 km/h (30 października 2024 r.);

c. 14 punktów za przekroczenie dopuszczalnej prędkości od 61 do 70 km/h (4 września 2025 r.), czyli łącznie 29 punktów.

W myśl art. 23 pkt 3 ustawy zmieniającej, art. 18 ustawy wszedł w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia. Ogłoszenie ustawy nastąpiło w Dzienniku Ustaw z 16 grudnia 2021 r., a zatem art. 18 uzyskał moc obowiązującą od 17 września 2022 r. Zaznaczyć należy, że wszystkie naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które skarżący uzyskał liczbę ponad 24 punktów karnych miały miejsce po 17 września 2022 r., a zatem już pod rządami obowiązującego art. 18 pkt 1 ustawy zmieniającej nakładającego na starostę - w przypadku wpłynięcia wniosku komendanta wojewódzkiego Policji - bezwzględny obowiązek skierowania osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w przypadku przekroczenia 24 punktów karnych.

W sprawie trzeba podkreślić, że w świetle art. 18 pkt 1 ustawy zmieniającej, starosta (prezydent miasta) jest zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w przypadku wystąpienia przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie. Zatem organy związane były informacją, co do liczby punktów karnych skarżącego podanych przez Komendanta, wpisanych do ewidencji kierujących pojazdami silnikowymi naruszających przepisy ruchu drogowego. Prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skarżącego, organ nie miał kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych mu ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Tylko Komendant jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności. Kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy nie może być rozpatrywana ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką rozstrzygnięcia, ani też w postępowaniu sądowym kontrolującym decyzje wydane w takich sprawach. Przyjęcie poglądu, że organ administracji jest uprawniony do samodzielnego weryfikowania liczby punktów karnych prowadziłoby w rezultacie do tego, że to organ, a nie właściwy organ Policji, ustalałby ilość przypisanych danemu kierowcy punktów karnych (por. m.in. wyroki NSA: z 6 lutego 2018 r., I OSK 1811/17, Legalis nr 1788007; z 8 lutego 2018 r., I OSK 1931/17, Legalis nr 1741427; z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, Legalis nr 762529; z 11 stycznia 2023 r., II GSK 474/22, Legalis nr 2852377). Wobec powyższego osoba, która naruszyła przepisy ruchu drogowego może podejmować próbę zakwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów w ewidencji w postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje prawo wniesienia skargi na tę czynność do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji, lecz następuje to w odrębnym postępowaniu. Inny organ administracyjny w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jak już wspomniano, jest związany treścią danych zawartych w ewidencji (por. m.in. wyrok NSA z 31 marca 2011 r., I OSK 1013/10, Legalis nr 341109).

Sąd uznał, że ustalenia faktyczne w sprawie dokonane przez organy administracji obu instancji, wbrew stanowisku podnoszonemu w skardze są prawidłowe.

Nadrzędność celu, jakim jest poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym zadecydowała o przyjęciu przez ustawodawcę sztywnej zasady, w myśl której przekroczenie liczby 24 punktów skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku (por. wyrok WSA w Lublinie z 23 stycznia 2025 r., III SA/Lu 685/24; wyrok WSA w Gliwicach z 24 czerwca 2025 r., III SA/Gl 928/24, LEX nr 3894024).

W sprawie fakt powtarzających się wykroczeń, w tym naruszenia przepisów powodujące zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym (m.in. przekroczenie dopuszczalnej prędkości jazdy od 61 do 70 km/h) świadczą o uzasadnionych wątpliwościach co do posiadania przez osobę dopuszczającą się tych naruszeń, czyli skarżącego, kwalifikacji do kierowania pojazdami.

Stan faktyczny sprawy został zatem prawidłowo ustalony przez organ pierwszej i drugiej instancji. Skarżący nie przedstawił również żadnego dowodu, który podważałby ustalenia organów administracji (w szczególności obalałyby domniemanie prawdziwości dokumentu urzędowego w postaci wniosku Komendanta z 5 września 2025 r.).

W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury mających wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, że materiał dowodowy został oceniony w sposób nieobiektywny czy noszący znamiona dowolności. Organy prawidłowo ustaliły, że w sprawie zaistniały podstawy do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, co znalazło wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniach decyzji obu instancji, odpowiadających wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Natomiast odnosząc się do stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu skargi co do naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 k.p.a. i art. 61 § 1 k.p.a. należy wskazać co następujące.

Sąd stwierdza, że organy administracji – jak zasadnie podnosi skarżący w skardze – miały obowiązek stosowania przepisów dotyczących obowiązku zawiadamiania o wszczęciu z urzędu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.) i zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a.). Nie ulega także wątpliwości, że takie zawiadomienie powinno być odpowiednio wczesne, aby zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania.

Z tym, że zarzut naruszenia praw procesowych zagwarantowanych art. 10 § 1 k.p.a. strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie istotnie miało miejsce, ale ponadto, że miało ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W skardze strona takiego związku nie wykazała. Natomiast Sąd weryfikując akta administracyjne nie dostrzegł, aby ww. uchybienie organu odwoławczego i organu pierwszej instancji miało rzeczywisty wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim przekonuje argumentacja Kolegium prezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że strona już 11 września 2025 r. udzieliła pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi – radcy prawnej B. S. – która tego samego dnia "w trybie art. 10 § 1 k.p.a." zapoznała się z materiałem dowodowym. Treść protokołu z 11 września 2025 r. przekonuje, że ww. pełnomocniczka zapoznała się przy tym z dokumentem urzędowym – wnioskiem Komendanta z 5 września 2025 r., a przy tym zobowiązała się, że ustosunkuje się w terminie 7 dni do przedmiotu postępowania, co jednak nie nastąpiło ani w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego, ani postępowania odwoławczego. Pod protokołem z 11 września 2025 r. znajduje się podpis ww. pełnomocniczki, a zatem stanowisko skarżącego prezentowane w uzasadnieniu skargi należy uznać za chybione.

Sąd zatem nie stwierdził, aby naruszenie przez Kolegium obowiązku wynikającego z treści art. 10 k.p.a. miało rzeczywisty wpływ na uprawnienia strony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza, skoro sama strona w skardze nawet nie naprowadza jakie czynności procesowe/dowodowe w tej sprawie miałaby jeszcze zgłosić.

Reasumując powyższe, Sąd uznał, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji nie wykazała naruszeń przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani naruszeń przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.