ZUS podkreślił, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W omawianej sprawie sytuacja taka nie występuje – Skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury.
W ocenie ZUS podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem nieuzasadnionym. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja materialno-bytowa Skarżącej uniemożliwiała spłatę zaległych należności.
5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądzenie od organu kosztów postępowania na rzecz Skarżącej w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych, niezbędnych do celowego dochodzenia praw oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: dokumentacji medycznej na okoliczność ustalenia stanu zdrowia Skarżącej i postanowienia o umorzeniu kosztów egzekucyjnych z dnia 17 grudnia 2024r. na okoliczność ustalenia argumentów przemawiających za umorzeniem kosztów egzekucyjnych.
Zarzuciła:
1) naruszenie art. 28 u.s.u.s. przez nieumorzenie zaległych składek i nieuznanie, że Skarżąca nie dysponuje majątkiem, z którego może być egzekwowana należność;
2) naruszenie przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia przez nieumorzenie należności z tytułu składek, mimo że stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwalają Skarżącej na opłacenie należności wymaganych przez ZUS, co powoduje ciężkie skutki dla zobowiązanej, przez pozbawienie Skarżącej zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i nieuwzględnienie jej ciężkiego stanu zdrowia,
3) naruszenie przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię, utożsamiając brak tej przesłanki z brakiem działań Skarżącej mających na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego jakim dysponują powołane do tego instytucje socjalne; ponadto organ błędnie uznał, że niemożliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeżeli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym Skarżąca nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku,
4) naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. przez brak podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wydania decyzji, dając z nieznanych powodów prymat interesowi społecznemu, a pomijając interes Skarżącej,
5) naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieodniesienie się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 15 listopada 2022r., sygn. akt III SA/GI 374/22 w kwestii przedawnienia należności z tytułu składek,
6) naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieodniesienie się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 10 marca 2021 r., w którym WSA wyraźnie wskazał, że w stosunku do Skarżącej zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia,
7) przedawnienie należności z uwagi na brak dowodów i dokumentów potwierdzających, iż roszczenie nie przedawniło się, a same tabele bez oryginałów dokumentów i potwierdzeń doręczeń nie są dowodem wystarczającym aby uznać, że roszczenie nie przedawniło się.
Zdaniem Skarżącej decyzja zaprzecza ustaleniom prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15 listopada 2022 r., którym to orzeczeniem uchylono zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne.
ZUS w sposób dowolny, a nie swobodny ocenił sytuację Skarżącej i nie wywiódł prawidłowych wniosków z materiału dowodowego, który bezsprzecznie pokazuje, iż stan majątkowy Skarżącej i jej sytuacja rodzinna nie pozwalają na opłacenie zaległości, albowiem powoduje to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej.
W kontekście powyższego zaskarżona decyzja narusza również art. 7 k.p.a., albowiem ze strony organu rozpatrującego sprawę brak jest podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Skarżąca cierpi na szereg dolegliwości zdrowotnych, które mają charakter przewlekły, w tym chorobę kręgosłupa, zwyrodnienie kręgosłupa odcinka lędźwiowego i piersiowego z ograniczeniem jej sprawności, łuszczycowe zapalenie stawów, chorobę siatkówki oka, przebyte wzw typu c, zaćmę wtórną. Leczy się u otolaryngologa, psychiatryczne, jest po operacji kolana i ma problemy z poruszaniem się.
Jedynym dochodem Skarżącej jest emerytura, która przy rosnącej inflacji nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca nie jest w stanie uregulować należności z uwagi na niską emeryturę, której kwota po potrąceniu przez ZUS nie wystarcza na zakup żywności i leków i wynajem mieszkania, dlatego jest osobą bezdomną. Skarżąca jest osobą schorowaną, żyjącą w skrajnym ubóstwie, bez prognozy poprawy sytuacji materialnej, nie prowadzi gospodarstwa domowego i nie ma możliwości podjęcia pracy.
Z załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że z uwagi na zły stan zdrowia, Skarżąca nie może pozwolić sobie na rezygnację z zakupu leków, a z przedstawionych paragonów wynika, że wydatki są relatywnie wysokie do uzyskiwanego przez Skarżącą dochodu. Doświadczenie życiowe wskazuje, że utrzymanie się i ponoszenie kosztów za kwotę 1.400,00 zł miesięcznie jest niezwykłe trudne i niemożliwe. Jest to kwota poniżej minimum socjalnego, które jak wynika z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych w drugim kwartale 2024 r. wynosiło dla osoby samotnie gospodarującej 1.789,05 zł. Minimum socjalne jest kategorią wyznaczającą próg, poniżej którego istnieje obszar niedostatku czy ubóstwa - stanowi górną granicę tego obszaru. W sytuacji Skarżącej występują nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jej egzystencji. Problemy zdrowotne, choroby pozbawiające możliwości zarobkowania, przy wysokich kosztach leczenia i brak możliwości wynajęcia lokum są jak najbardziej przesłanką do umorzenia należności.
Zdaniem Skarżącej ZUS, ponownie rozpatrując sprawę nie zastosował się do ocen wyrażonych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15 listopada 2022 r. oraz wcześniejszym wyroku WSA z dnia 10 marca 2021 r. i w sposób dowolny ocenił zebrany materiał dowodowy w zakresie sytuacji materialnej i życiowej Skarżącej, zwłaszcza w zakresie niemożności spłacania zadłużenia godzącego w egzystencję zobowiązanej.
6. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Wydana w sprawie decyzja ZUS narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, podkreślić należy, że sprawa zainicjowana wnioskiem Skarżącej o umorzenie zaległych odsetek od składek, kosztów upomnienia i opłaty dodatkowej była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 374/22 uchylił decyzję ZUS z dnia 21 lutego 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ZUS.
Z tego względu kluczowe znaczenie dla oceny legalności obecnie kontrolowanego aktu ma treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, użyty w ww. przepisie zwrot "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie podatkowym i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Obowiązek ten oznacza również brak możliwości formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym przez sąd poglądem (por. wyroki NSA: z 25 kwietnia 2014 r., II FSK 1276/12; z 22 października 2014 r., II FSK 2472/12; z 4 października 2016 r., I FSK 450/15 - dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tak więc dokonana przez sąd ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10).
Zalecenia sformułowane w orzeczeniu WSA w Gliwicach z 15 listopada 2022 r. nie zostały w pełni zrealizowane.
WSA tym wyroku wskazał, cyt: "Sąd miał na uwadze, że w przedmiotowej sprawie, organ zgodnie z art. 153 p.p.s.a. był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tut. Sądu z 10 marca 2021 r. w sprawie sygn. I SA/Gl 1689/20. W szczególności organ, przed rozstrzygnięciem wniosku o umorzenie należności, w pierwszej kolejności został zobowiązany do wyjaśnienia i wykazania w decyzji, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu. Jeżeli natomiast zaistniały okoliczności skutkujące przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek ZUS powinien je ustalić i stosownie udokumentować w aktach sprawy. Z tego obowiązku organ nie wywiązał się w sposób umożliwiający Sądowi kontrolę zajętego w tym przedmiocie stanowiska. W zaskarżonej decyzji organ wskazał w ogólnym, zbiorczym zestawieniu, że co do większości zaległych należności egzekucja jest w toku. Jednak co do zaległości z września 2006 r., grudnia 2008 r., lutego 2009 r., maja 2010 r., lutego 2015 r., stycznia 2007 r., października 2010 r., lutego 2015 r., marca 2015 r., kwietnia 2011r. i maja 2011r. organ takiej informacji nie wskazał. Ponadto z zawartego w uzasadnieniu decyzji zestawienia wynika, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony: od wskazanych dat wystawienia tytułu wykonawczego, od dnia złożenia wniosku abolicyjnego do 18 stycznia 2022 r. tj. do uprawomocnienia się decyzji, od dnia podpisania umowy układu ratalnego do dnia zerwania układu ratalnego. Powyższych informacji organu nie sposób jednak zweryfikować. W szczególności nie pozwalają na to znajdujące się w aktach sprawy tabelaryczne wydruki zawierające zestawienia stanu należności objętych postępowaniem egzekucyjnym jak również tabelaryczne zestawienie działań egzekucyjnych organu co do poszczególnych należności, w którym co do części należności brak informacji o doręczeniu stronie upomnienia i z których wprost wynika brak ostatecznej decyzji w przedmiocie abolicji. Powyższe informacje są wydrukami, których nie potwierdził własnym podpisem żaden pracownik organu. Akta nie zawierają przy tym żadnych źródłowych dokumentów (upomnień z dowodem doręczenia, tytułów wykonawczych czy też decyzji na które organ się powołuje). Zatem sposób wykazania przez organ, że należności objęte decyzją nie uległy przedawnieniu nie wypełnia wskazania Sądu w tym przedmiocie. Wydaje się nieprawdopodobne, aby organ egzekucyjny nadal prowadził, bez powodzenia, postępowanie w odniesieniu do należności z 1999 r., tj. sprzed ponad dwudziestu lat. Kwota zaległości jest bardzo wysoka i Sąd nie neguje przy tym uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie umorzenia. Jednak postępowanie organu nie może być dowolne i wymykać się spod kontroli Sądu. Przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. Zbiorcze przedstawienie ram czasowych w odniesieniu do wszystkich zaległości nie jest wystarczające, skoro każda z należności ma odrębny termin wymagalności, a zatem i odrębny początek biegu terminu przedawnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1046/20). Organ w ramach ustaleń dotyczących wymagalności dochodzonych składek winien wziąć pod uwagę zmieniające się unormowania dotyczące terminu przedawnienia dochodzonych należności. Podsumowując, doszło zatem do naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., a zatem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali daty wymagalności poszczególnych należności z tytułu składek, obliczy termin przedawnienia każdej z nich, ustali, czy i które składki wygasły, oraz wyjaśni i udokumentuje okoliczności przerywające bądź zawieszające bieg terminu przedawnienia i których należności dotyczyły. Dopiero tak ustalony stan faktyczny pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności."
Zdaniem Sądu ZUS naruszył art. 153 p.p.s.a. Stanowisko ZUS w kwestii nieprzedawnienia należności z tytułu składek nadal nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, co zarzucił WSA w Gliwicach w ww wyroku z 15 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 374/22. Po pierwsze organ nie uzasadnił wyczerpująco stanowiska w tym zakresie, pod drugie, w aktach administracyjnych brakuje dokumentów źródłowych, które miałyby wykazać stanowisko ZUS, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu; w aktach sprawy brak jest dokumentów, które pozwalałby Sądowi na kontrolę, czy i kiedy doszło do zawieszenia, bądź przerwania biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Podkreślić należy, że organ wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność, gdyż wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na dowodach zdobytych przez organ i przezeń sprawdzonych, a istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale niemających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy (zob. E. Iserzon, J. Starościak, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty wzory, formularze", Warszawa 1970, s. 155, i powołane tam orzeczenia Naczelnego Trybunału Administracyjnego, który np. w orzeczeniu z dnia 1 kwietnia 1924 r., L. rej. 516/23, ZW 348, stwierdził, że niemożność stwierdzenia w aktach administracyjnych okoliczności decydujących dla oceny legalności orzeczenia stanowi wadliwość postępowania; analogicznie A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Lex 2014, Komentarz do art. 80, teza 4).
Wyjaśnić zatem należy, iż kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust. 4 u.s.u.s.
Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2074, z późn. zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
Kolejna zmiana okresu przedawnienia (którą należy mieć w polu widzenia na gruncie tej sprawy) została wprowadzona z dniem 1 stycznia 2012 r. Od tego dnia na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 1378, dalej "ustawa zmieniająca") zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek z 10 do 5 lat.
Jednocześnie, zgodnie z art. 27 ustawy zmieniającej, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady zawiera art. 27 ust. 2 ustawy zmieniającej, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 czerwca 2013 r., III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2013 r., I UK 613/12 (OSNP 2014 Nr 3, poz. 44), gdy bieg przedawnienia należności składkowych rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., kluczowe znaczenie ma art. 27 ustawy zmieniającej, regulujący zagadnienia intertemporalne. Zgodnie z jego ust. 1, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zatem zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 przywołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5-letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Przykładowo, należność za styczeń 2003 r. (wymagalna w lutym 2004 r.) - jeśli nie nastąpiły zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia - ulegnie przedawnieniu według starych zasad w lutym 2014 r., a nie 2 stycznia 2017 r. (będzie miał do niej zastosowanie ust. 2, a nie ust. 1 art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców), natomiast należność za styczeń 2010 r. (wymagalna w lutym 2010 r.) - jeśli nie nastąpiły zdarzenia uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia - przedawni się nie w lutym 2020 r., ale w dniu 2 stycznia 2017 r., przy zastosowaniu ust. 1 art. 27 ostatnio powołanej ustawy. Za każdym więc razem konieczne jest ustalenie terminu upływu przedawnienia na podstawie przepisów "starych" i "nowych" i przyjęcie terminu bardziej korzystnego, tj. przypadającego wcześniej.
Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W okresie od 1 stycznia 2003 r. do 1 stycznia 2022 r. przepis ten obowiązywał w brzmieniu: "Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem".
Wprawdzie ZUS powołał ww. przepisy odnoszące się do przedawnienia, lecz wbrew twierdzeniom nie wykazał, że nie upłynął termin, w którym należności mogą być dochodzone. Jak już Sąd wskazał brak jest dokumentów źródłowych, w oparciu o które Sąd mogły zweryfikować, czy należności nie uległy przedawnieniu, co zarzucił organowi WSA w poprzednim wyroku z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 374/22.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że ZUS w ogóle nie rozważał zagadnienia przedawnienia należności z tytułu składek w kontekście przepisu przejściowego (art. 27 ustawy zmieniającej).
Wskazane braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz braki materiału dowodowego świadczą o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie działanie niewątpliwe skutkowało także naruszeniem zasady zaufania, o której stanowi art. 8 k.p.a.
Rozpoznając sprawę ponownie, ZUS ustali termin upływu przedawnienia każdej należności z tytułu składek, z uwzględnieniem art. 27 ustawy zmieniającej, tj. ustali termin upływu przedawnienia każdej należności z tytułu składek na podstawie przepisów "starych" i "nowych", uwzględniając przy tym zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia i przyjmie termin przedawnienia bardziej korzystny dla Skarżącej, tj. przypadający wcześniej. Nadto włączy w poczet materiału dowodowego dokumenty świadczące o zawieszeniu bądź przerwaniu biegu terminu przedawnienia. Dopiero tak ustalony stan faktyczny i uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności.
Ocena przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz aktach administracyjnych. Jak już Sąd wskazał, organ wszystkie swoje twierdzenia o istotnych w sprawie okolicznościach powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji ZUS.
O kosztach orzeczona na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz pełnomocnika (adwokata) Skarżącej kwotę 480 zł, tytułem kosztów zastępstwa procesowego.