ZUS podkreślił, że zobowiązania Skarżącego zostały określone w decyzji z 24 sierpnia 2023r., nr [...]. Przedmiotowe zadłużenie nie uległo przedawnieniu i jest nadal wymagalne.
Dalej ZUS powołując się na treść art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazał, że określone w nim przesłanki całkowitej nieściągalności w sprawie nie występują. Uniemożliwia to zatem pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie.
Na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365) ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W sprawie ZUS nie ustalił jednak okoliczności wskazanych w wymienionych przepisach, uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek.
ZUS ustalił, że w skład majątku Skarżącego wchodzą aktywa o wartości 548.456,00 zł. Nie mają one wpływu na wysokość uzyskiwanego w gospodarstwie domowym miesięcznego dochodu, natomiast mogą być przedmiotem obrotu cywilno-prawnego w celu spłaty zadłużenia, nie zagrażając jednocześnie egzystencji Skarżącego i jego rodziny. Fakt, że współwłaścicielami nieruchomości jest niepełnoletnie rodzeństwo nie stanowi przeszkody do zbycia części majątku, ponieważ rodzeństwo również odpowiada solidarnie za niniejszy dług. Sprzedaż części nieruchomości pozwoliłoby na spłatę długu i zdjęcia obciążenia. Formalności związane z uzyskaniem zgody sądu nie są argumentem za zwolnieniem z obowiązku opłacenia należności.
Ponadto Skarżący oświadczył, że nie korzysta z wsparcia instytucji socjalnych w firmie zasiłków celowych na zakup żywności, czy leków. Korzystanie ze wsparcia instytucji socjalnych w takiej formie byłoby dodatkowym potwierdzeniem trudnej sytuacji Skarżącego, ponieważ udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Oznacza to zatem, że Skarżący posiada środki finansowe, które w sposób wystarczający zapewniają byt.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Skarżącego zaskarżając decyzję zarzucił jej:
1.Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2026r. poz. 199; dalej: u.s.u.s.) i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003, nr 141, poz. 1365; dalej: Rozporządzenie) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżący nie spełnia wymogów uprawniających do umorzenia należności wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności po zmarłym S. W., podczas gdy z okoliczności sprawy, wynika że spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i z faktu, że do powstania zadłużenia w żadnym stopniu nie przyczynił się Skarżący, a jedynie odziedziczył zobowiązanie,
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia poprzez oparcie ustaleń Organu rentowego na hipotetycznych zdarzeniach przyszłych dotyczących Skarżącego, jego przyszłych możliwościach zatrudnienia, w tym pozytywnej prognozie spłaty zadłużenia w przyszłości,
3. Naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust 1 w zw. z art. 28 ust 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia poprzez brak poprzedzenia wydania decyzji dostatecznym wyjaśnieniem okoliczności sprawy, z zachowaniem wymogów proceduralnych, co czyni ją nie uznaniową ale dowolną,
4.Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i 80 kpa poprzez niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę tych dowodów, co doprowadziło do uznania, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do umorzenia należności, podczas gdy Organ rentowy w ogóle nie dokonał oceny majątku Skarżącego, czy przedstawia on jakąkolwiek wartość ekonomiczną, jak też nie uwzględnił okoliczności, że rosnące zadłużenie powoduje ruinę finansowej i życiową Skarżącego, który z uwagi na naukę, nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej.
Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 roku nr [...] i uznanie, że umarza się wobec Skarżącego należności wynikające z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności po zmarłym S. W.; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającej ją decyzji z dnia 29 sierpnia 2025 roku nr [...] i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego zawarł dalszą argumentację dla podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Według art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd - co warto podkreślić - nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie Skarżący uczynił decyzję ZUS z 24 października 2025r., nr UP-734/202S utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z 29 sierpnia 2025r., nr [...].
Przechodząc do oceny merytorycznej stanowiska organu o odmowie umorzenia Skarżącemu zaległości składkowych za objęte zaskarżoną decyzją okresy rozliczeniowe podkreślenia wymaga, że ZUS wyposażony został w kompetencję do umorzenia należności z tytułu tych składek w przypadku stwierdzenia ustalonych ustawowo przesłanek umorzenia. Jest to możliwe w przypadku całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., bądź istnienia uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 3a tej ustawy. Przedmiotem postępowania o umorzenie należności jest zatem wyjaśnienie kwestii dotyczących istnienia materialnoprawnej podstawy umorzenia, jaką jest całkowita nieściągalność, a w przypadku jej braku - zaistnienie uzasadnionego przypadku w stosunku do płatnika składek. Na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Może mieć to miejsce tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
W kontrolowanej sprawie ZUS skoncentrował się na ustaleniu, czy w sytuacji majątkowej Skarżącego zachodzi stan całkowitej nieściągalności, o którym mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a następnie czy występują okoliczności, wypełniające dyspozycję art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W ocenie Sądu czynności te były przedwczesne, ponieważ nie poprzedzone zostały rzetelną i skrupulatną oceną co do istnienia obowiązku Skarżącego zapłaty należności z tytułu składek, których umorzenia ZUS konsekwentnie odmawia.
Jak wynika z wydanych w sprawie rozstrzygnięć ZUS źródłem tego obowiązku jest decyzja ZUS Oddział w S. z 24 sierpnia 2023r. nr [...] o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek. W pkt II tej decyzji orzeczono, że "jako zapisobiercy Pan P.W., Pan S.W. 1 oraz W. W. i S.W. 1 ponoszą odpowiedzialność za wymienione w pkt. I zobowiązania, ograniczoną do wartości otrzymanego zapisu". Z sentencji tej decyzji nie wynika zatem, aby odpowiedzialność za zobowiązania płatnika składek S. W., zmarłego 7 kwietnia 2021r. została przeniesiona na Skarżącego. A skoro tak, to nie jest on zobowiązanym do ich zapłaty i brak jest podstaw do domagania się przez niego ich umorzenia.
Wymaga podkreślenia, że Sąd, zgodnie z dyspozycja art. 135 p.p.s.a., wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to zatem, że dokonując oceny legalności poddanej kontroli decyzji Sąd jest zobligowany do zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W rozpoznanej sprawie Sąd dokonując ponownej kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji stwierdził, że ZUS naruszył przy ich wydawaniu przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, co w świetle postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. obligowało Sąd do ich uchylenia.
Ponownie przeprowadzając postępowanie administracyjne ZUS wyjaśni kwestię przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego za zobowiązania z tytułu składek po zmarłym w dniu 7 kwietnia 2021r. S. W. i w zależności od poczynionych ustaleń wyda stosowne rozstrzygnięcie w kwestii umorzenia wynikających z tego tytułu należności.
Wobec tego w ocenie Sądu przedwczesne jest odnoszenie się Sądu do podnoszonych zarzutów Skarżącego naruszenia art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026r. poz. 118 ze zm.). Koszty te wynoszą 480 zł. i stanowią wynagrodzenie dla pełnomocnika Skarżącego.