Dalej powołując się na art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; dalej rozporządzenie) – organ wskazał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ spowodowałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślono, że ZUS podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zaznaczono też, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w tym przypadku zastosowania, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już prowadzona przez skarżącego.
Jednocześnie Prezes ZUS podkreślił, że decydując się na założenie działalności gospodarczej każdy przedsiębiorca zobowiązuje się do opłacania składek co miesiąc. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek.
Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Skarżący nie powołał się na swoje problemy zdrowotne oraz konieczność sprawowania wyłącznej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Skarżący poinformował, że choruje na wysokie ciśnienie oraz schorzenia reumatologiczne związane z kręgosłupem i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia ze względu na swój wiek i stan zdrowia.
Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zdaniem organu wskazana przesłanka nie zachodzi w przypadku skarżącego. Skarżący otrzymuje bowiem miesięczne świadczenie emerytalne, które jest stałym źródłem dochodu wypłacanym bez względu na stan zdrowia i ewentualną konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny i stanowi źródło sukcesywnej spłaty zadłużenia wobec ZUS.
Z kolei ograniczone możliwości płatnicze, według organu, podnoszone przez skarżącego jako jeden z głównych argumentów, nie zostały uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie, gdyż przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Każda osoba przejściowo może wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję, czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie.
Podsumowując Prezes ZUS uznał, że skarżący od 24 grudnia 2023 r. zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 8.647,31 zł brutto, tj. 7.131,05 zł netto miesięcznie. Ze świadczenia są dokonywane potrącenia egzekucyjne na rzecz ZUS w wysokości 4.323,65 zł miesięcznie.
Skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochody w wysokości 4.000 zł netto miesięcznie. Według ustaleń organu żona skarżącego pobiera wolne od potrąceń egzekucyjnych świadczenie emerytalne w wysokości 4.998,61 zł brutto, tj. 4.248,74 netto miesięcznie. Organ zwrócił uwagę, że miesięczny dochód skarżącego nawet po potrąceniach egzekucyjnych wynosi 7.056,14 zł i jest zdecydowanie wyższy niż poziom minimum socjalnego, określony w październiku 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 3.024,94 zł w II kwartale 2024 r. dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego, dlatego też organ uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodzą również przesłanki zaistnienia sytuacji ubóstwa. Organ zwrócił również uwagę, że ZUS wypłaca dodatkowe świadczenia w postaci, tzw. trzynastych emerytur i skarżącemu i jego małżonce.
Po dokonaniu analizy sytuacji finansowej i materialnej skarżącego organ uznał, że nie zachodzą okoliczności umorzenia zaległości, gdyż ta instytucja jest przewidziana tylko dla przypadków szczególnie drastycznych, gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne obiektywne, niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu żadnych działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie w stopniu zupełnym czy istnieją przesłanki do umorzenia składek ubezpieczonego, przez pryzmat przepisu art. 24 u.s.u.s. oraz nie uwzględnienie przy wydaniu decyzji słusznego interesu obywateli poprzez przyjęcie, że brak podstaw do umorzenia należności, podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego wynika, że jest wręcz przeciwnie, z uwagi na ich przedawnienie oraz w konsekwencji – nie istnienie;
b) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi na mocy przepisów prawa i w konsekwencji nie podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z art. 107 k.p.a. oraz poprzez oparcie się organu jedynie na informacji braku ustalenia przesłanek do umorzenia należności poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego;
c) art. 8 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnikowych twierdzeń oraz brak odniesienia do zarzutów oraz brak odniesienia do zarzutów odwołującego w zakresie niezastosowania przepisu art. 24 u.s.u.s., co uniemożliwia zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez niewyjaśnienie dlaczego organ uznał, że należności przez pryzmat innego przepisu nie mogą być umorzone, jako przedawnione, a tym samym nie istniejące oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej innych wskazanych przez skarżącego dowodów, a także lakoniczne uzasadnienie dowodów na których organ oparł wydanie zaskarżonej decyzji;
d) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja ta była wadliwa i nie powinna pozostawać w obrocie prawnym.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
a) art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, błąd w ustaleniach faktycznych, tj. w szczególności poprzez niewyjaśnienie przyczyn złożenia wniosku, przesłanek umorzenia należności przez pryzmat innych przepisów oraz przedawnienia i nieistnienia roszczenia, czy wyjaśnienia jakie składniki ulegają umorzeniu oraz jakie są przedawnione, co z kolei doprowadziło do powstania po stronie organu błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu przez organ, że skarżący nie uprawdopodobnił odpowiednich przesłanek celem wydania decyzji w sprawie w przedmiocie umorzenia zaległości na mocy art. 24 u.s.u.s.;
b) art. 24 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie podczas gdy skarżący wyraźnie wskazywał na wydanie decyzji przez pryzmat tego przepisu z uwagi na przedawnienie roszczenia;
c) art. 28 w zw. z art. 30 u.s.u.s. poprzez niesłuszne zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku skarżącego składki nie mogą być umorzone z uwagi na brak ich istnienia i nie podjęcia przez organ niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez niezebranie i nierozpoznanie w całości materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie i błąd w ustaleniach faktycznych, tj. w szczególności poprzez niewyjaśnienie przyczyn złożenia wniosku, przesłanek umorzenia należności oraz przedawnienia roszczenia, czy wyjaśnienia jakie składki ulegają umorzeniu oraz jakie są przedawnione, co z kolei doprowadziło do powstania po stronie organu, że skarżący nie uprawdopodobnił odpowiednich przesłanek celem wykazania zasadności umorzenia zaległości.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za bezpodstawne oraz wskazując, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że wbrew ocenie skarżącego nie doszło do przedawnienia. Organ bowiem dokonał analizy czy zaległości nie uległy przedawnieniu i z jakich przyczyn. Zdaniem organu okoliczności które miały wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zostały wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest powołany w decyzjach organów obu instancji art. 28 u.s.u.s. Ustawa ta w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a).
Na podstawie pierwszego z powołanych przepisów ZUS może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 1 i 2). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym, nieściągalność ta zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Podzielić należy stanowisko organu, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z wyżej cytowanego art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W związku bowiem z faktem, że nie było prowadzone wobec skarżącego postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, nie mogą zajść przesłanki określone w pkt 2, 4 i 4b powyższego przepisu. Z przyczyn oczywistych nie może mieć zastosowania pkt 1. Zastosowanie pkt 3, 5 i 6 wyklucza zaś niemożność jednoznacznego stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W rozpatrywanej sprawie, co wynika z akt, nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję – Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. 15 marca 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne oraz 17 marca 2023 r. zakończył egzekucję powadzoną na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Jednak od sierpnia 2024 r. skarżący dysponuje składnikiem majątkowym podlegającym egzekucji w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości w wysokości 8.647,31 zł brutto, z którego Dyrektor Oddziału ZUS w C. prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne w miesięcznej wysokości 4.323,65 zł.
Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
W przedmiotowej sprawie jednak nie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z tą regulacją ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach, tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z 20 grudnia 1994 r., III ARN 79/94, POP 1999 r., nr 2, poz. 31). Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.
Wziąwszy pod uwagę pierwszą z wyżej wymienionych przesłanek umorzenia, przy ocenie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek, należy brać pod uwagę czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika. Organ trafnie wykazał, że skarżący posiada miesięczne dochody wraz z małżonką w łącznej kwocie ok. 8 tys. zł, w związku z czym jest wystarczające do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Niezbędne potrzeby życiowe to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę.
Odnośnie drugiej przesłanki wskazać należy, że skarżący nie poniósł strat w wyniku klęski żywiołowej ani innego nadzwyczajnego zdarzenia.
Natomiast zawarta w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia przesłanka występuje w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ocena więc sytuacji wnioskodawcy w kontekście wskazanej przesłanki wymaga rozważenia, czy choroba nie pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Innymi słowami, czy zapłata zaległości przez skarżącego, z uwagi na jego problemy zdrowotne, jest w ogóle możliwa. Należy podkreślić, że stan zdrowia lub nawet fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie stanowią samoistnych przesłanek do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, ponieważ okoliczności te mogą stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawiają zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W analizowanej sprawie skarżący nie powołał się na swoje problemy zdrowotne oraz konieczność sprawowania wyłącznej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Jedynie poinformował, że choruje na wysokie ciśnienie oraz schorzenia reumatologiczne związane z kręgosłupem i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia ze względu na swój wiek i stan zdrowia – nie jest to jednak sytuacja wypełniająca przesłankę z pkt 3.
Konkludując zatem przedstawione rozważania należało stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie ZUS podjął szereg czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, do ustalenia sytuacji majątkowej i zdrowotnej Strony.
Odnosząc się do zarzutów skargi w kwestii przedawnienia należności z tytułu składek i wygaśnięcia zobowiązania wobec Zakładu to należy stwierdzić całkowitą bezzasadność tych twierdzeń.
Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.), od dnia 1 stycznia 2012 r. obowiązuje 5-letni termin przedawnienia należności składkowych, liczony od daty wymagalności każdej składki. Dla należności, których bieg przedawnienia rozpoczął się przed tą datą, obowiązuje specjalna reguła z przepisów przejściowych: termin liczy się od dnia 1 stycznia 2012 r., o ile wcześniejszy termin nie nastąpił już wcześniej. Natomiast bieg terminu przedawnienia może zostać zawieszony lub przerwany – przykładowo przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b), wydanie decyzji ustalającej obowiązek składkowy (art. 24 ust. 5f), czy zabezpieczenie należności hipoteką lub zastawem skarbowym.
W omawianej sprawie ZUS udokumentował szereg dat wydanych decyzji oraz czynności egzekucyjnych, które wywołały skutki zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia na podstawie powołanych przepisów. Wielokrotne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec należności okresowych i roszczeń składkowych, potwierdzone postanowieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego (np. umorzenie postępowania – 31.03.2015 r., ponowne wszczęcie – 14.05.2018 r.), a także prowadzenie skutecznych potrąceń z emerytury z tytułu składek. Nadto kolejne decyzje administracyjne wydane w różnych latach zabezpieczały roszczenia składkowe poprzez skuteczne zawieszenie terminu przedawnienia (zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s.), np. decyzje z 2011, 2016 czy 2018 r., doręczane adresatowi lub domownikom, które wpływały na bieg terminu przedawnienia.
W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie organ odpowiednio przeanalizował normy art. 24 ust. 4 – 6 u.s.u.s. (str. 4 i 5 decyzji); dokładnie wyliczył terminy zawieszenia/przerwania biegu przedawnienia. Tabelarycznie na kolejnych stronach decyzji (od 6-17) przedstawił poszczególne decyzje wymiarowe, egzekucje, zabezpieczenia zastawem skarbowym - argumentując, że należności nie uległy przedawnieniu na dzień wydania rozstrzygnięcia. Prawidłowo też powołał się na odpowiednie przepisy przejściowe i orzecznictwo, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2017 r., o sygn. akt II GSK 848/16.
Zatem zaskarżona decyzja prawidłowo odwołuje się do przepisów przejściowych oraz orzecznictwa, według którego wydanie decyzji, wszczęcie egzekucji lub zabezpieczenie zawiesza lub przerywa bieg przedawnienia (NSA II GSK 848/16; TK P 20/18). Organ szczegółowo wyliczył okresy zawieszenia związane z postępowaniami egzekucyjnymi oraz wydawanymi decyzjami, co odpowiada wymogom określonym w art. 24 ust. 5-6 u.s.u.s. Tym samym skutecznie wykazał, że przeprowadzona egzekucja częściowa (np. z rachunku bankowego, z emerytury) wyklucza stwierdzenie przedawnienia roszczeń, dopóki jest prowadzona. Przepisy u.s.u.s. zapewniają skuteczne zabezpieczenie interesu publicznego przed nielojalnym zachowaniem płatnika, który mógłby uchylać się od spłaty zobowiązań poprzez działania zmierzające do ich przedawnienia – stąd literalne i celowościowe stosowanie art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. jest całkowicie uzasadnione.
Natomiast skarga nie odnosi się w sposób konkretny do tych ustaleń, opierając się przede wszystkim na zarzucie, że kolejne decyzje nie mogą przedłużać biegu przedawnienia w nieskończoność – tymczasem zawiadomienia o wszczęciu egzekucji (i faktyczne jej prowadzenie) zawieszają jego bieg, a jego ponowne rozpoczęcie liczy się od daty zakończenia egzekucji, co jest zgodne z obowiązującą linią orzecznictwa (m.in. NSA II GSK 336/10, V SA/Wa 969/09).
Podsumowując stwierdzić należy, że organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną Strony oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Ponadto organ wyczerpująco odniósł się do kwestii przedawnienia składek wykazując aktualność należności do zapłaty.
Brak jest także przesłanek do uznania zarzutu naruszenia art. 7, 77 czy 80 k.p.a. skoro zgromadzony i przeanalizowany materiał dowodowy został w decyzji omówiony, a wnioski organu odpowiadają ustalonym faktom. Skarga opiera się w dużej mierze na polemice z obowiązującą interpretacją instytucji przedawnienia oraz umorzenia, lecz nie wykazuje konkretnych uchybień faktycznych czy prawnych organu. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, by decyzja była dotknięta wadą skutkującą jej uchyleniem w trybie kontroli sądowoadministracyjnej – ani w zakresie przedawnienia, ani przesłanek umorzenia, ani naruszenia zasad postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.