Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko.
Zaskarżona obecnie do Sądu decyzja jest drugą decyzją wydaną przez Organ w przedmiocie odmowy zwolnienia Skarżącego z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
Pierwsza z tych decyzji, również odmowna, z 26 marca 2021 r. nr 060000/ 71/68117/2021, została uchylona wyrokiem WSA w Gliwicach z 14 grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 600/21. Wyrok ten stał się prawomocny po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej Organu (wyrok NSA z 31 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1159/22).
Zasadnicze znaczenie dla oceny legalności obecnie zaskarżonej decyzji ma przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2024 r., poz. 935). Zgodnie z nim Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Tak więc stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w prawomocnym wyroku z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 600/21, które zostało zaakceptowane przez NSA w całości w wyroku z 31 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 1159/22, miało dla organu ponownie rozstrzygającego skargę moc wiążącą, co oznacza, że bez względu na to, czy organ zgadza się z nim, czy nie – miał obowiązek zastosować się do niego.
Trzeba zatem zwrócić uwagę na ten fragmenty uzasadnienia wyroku, który zawiera wskazania Sądu co do dalszego postępowania przez Organem.
Skarżący twierdzi, że w ramach spółki cywilnej L R. D., L. G. prowadzi działalność gospodarczą, co by oznaczało, że ma z tej racji indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. Kwestia ta nie znalazła wyrazu w zaskarżonej decyzji, a wymaga ustosunkowania się organu. O ile organ nie kwestionuje tego faktu, czym można by tłumaczyć jego milczenie, to mamy do czynienia z przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą w różnych przedmiotach i formach prawnych, jak również, co wynika ze skargi, w kilku miejscach. Ustalenie w takim przypadku przeważającej działalności gospodarczej dla przedsiębiorcy wymaga rozważenia jego sytuacji prawnej w szerszym kontekście niż tylko w odniesieniu do działalności prowadzonej jako firma P L. G. i uwzględnienia faktu, że prowadzona przez niego działalność w ramach spółki cywilnej opatrzona jest kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek (kod 93.29A).
Z zaleceń tych wynika, że o ile przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w różnych przedmiotach i formach prawnych, jak również w kilku miejscach, to ustalenie w takim przypadku przeważającej dla niego działalności gospodarczej nie może być ograniczone li tylko do jednej firmy – w tym przypadku firmy P L. G. Należało również, jak wynika z zaleceń Sądu, uwzględnić fakt, że prowadzona przez Skarżącego działalność w ramach spółki cywilnej opatrzona jest kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek (kod 93.29A). Kwestią wymagającą ustalenia było zatem, czy rzeczywiście Skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, czy jedynie uczestniczył w spółce cywilnej, co samo w sobie nie uzasadnia twierdzenia, że prowadził w jej ramach działalność gospodarczą. W tym zakresie Sąd odesłał do wyroków Sądu Najwyższego z 26 marca 2008 r., sygn. akt I UK 251/07 oraz z 13 stycznia 2009 r., syn. akt II UK 146/08). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez SN, samo uczestnictwo w spółce cywilnej nie uzasadnia jeszcze statusu prowadzącego działalność gospodarczą, konieczne jest ustalenie, czy wspólnik zajmuje się tą działalnością, czy ją prowadzi na podstawie przepisów o działalności gospodarczej, czyli przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity w Dz.U. z 2017 r., poz. 2168).
Wydając zaskarżoną decyzję ZUS nie zastosowała się do tych zaleceń. Ponownie analizował sytuację Skarżącego w ograniczeniu do jego działalności prowadzonej pod firmą P z wnioskiem, że dokumentacja przedstawiona przez Skarżącego dotyczy spółki cywilnej, a nie samego wnioskodawcy, a zatem nie ma znaczenia dla sprawy.
Raz jeszcze należy powtórzyć, że na obecnym etapie postępowania nie ma już miejsca na polemikę z zaleceniami Sądu i bez względu na to, czy organ je podziela, czy nie, ma obowiązek zastosować się do nich.
Obowiązkiem Organu będzie zatem ustalenie, czy Skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, czy tylko w niej uczestniczył. Jeśli organ ustali, że Skarżący prowadził tę działalność gospodarczą, to uwzględni przy ustaleniu jego przeważającej działalności gospodarczej również działalność prowadzoną w ramach spółki cywilnej. O ile Organ ustali, że Skarżący nie prowadził działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej, a jedynie w niej uczestniczył, to oceni jego przeważającą działalność tylko w odniesieniu do firmy P.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił ja na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy.