Organ odwoławczy zauważa, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Organ odwoławczy zauważa, że ocena tej kwestii musiała uwzględniać treść przepisu art. 7 § 2 upea. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Organ odwoławczy podaje, że w odpowiedzi na zajęcia jeden bank poinformował o braku środków na rachunku, a drugi bank o zbiegu egzekucji administracyjnych i że środki będą przekazywane do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze oraz o braku środków. Zobowiązany nie podał także żadnego innego składnika majątkowego, z którego organ egzekucyjny mógłby prowadzić skuteczną egzekucję, a zastosowany środek byłby mniej uciążliwy.
Odnosząc się do zarzutu nr 1 zażalenia – organ odwoławczy wskazał, że kwestionowanie istnienia obowiązku wykracza poza zakres postępowania i kwestia ta może być podniesiona w postępowaniu w sprawie zarzutów.
Odnosząc się do zarzutu nr 2 zażalenia - organ odwoławczy zauważa, że za pomocą skargi na czynność egzekucyjną zobowiązany może kwestionować wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość konkretnej czynności egzekucyjnej, w tym przypadku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tych czynności mających charakter wyłącznie techniczny i wykonawczy. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia w całokształcie.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w pkt 3 zażalenia, wskazano, ze przepis art. 59 par. 3 upea został uchylony w 2020 r. a wcześniej miał zastosowanie do umorzenia postepowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w pkt 4 zażalenia, organ odwoławczy wskazuje że w tej sprawie organ egzekucyjny rozpatrzył i ocenił ww. materiał w oparciu o wszystkie zebrane dowody, dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. To, że wyprowadzona z zebranego materiału dowodowego ocena prawna dokonana przez organ egzekucyjny jest odmienna od oczekiwań zobowiązanego, nie może dowodzić wadliwości tej oceny, która jest zgodna z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Jednocześnie organ odwoławczy po raz kolejny podkreśla, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania.
Nadto wskazano, że w zażaleniu podniesiono również okoliczności będące podstawa zarzutów z art. 33 upea, które nie mogły być rozpoznane w trybie skargi na czynność egzekucyjną.
Pełnomocnik zobowiązanego pismem z dnia 25.07.2025 r. wniósł skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: a. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i i niepodjęciu kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sytuacji gdy:
- organ II instancji nie wykonał ustaleń w zakresie samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej, pobieranego świadczenia emerytalnego i sytuacji majątkowej zobowiązanego jak i wysokości zajęcia rachunku bankowego, - organ II instancji zaniechał ustaleń w zakresie otrzymywanego dochodu przez zobowiązanego w poszczególnych miesiącach 2024 r., w wyniku czego żądane kwoty za poszczególne miesiące są całkowicie bezzasadne, - organ II instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne, kiedy to tytuł wykonawczy został wydany niezgodnie z obowiązującymi przepisami, b. art. 7 w zw. z art. 7b w zw. z art. 77 § 1 kpa, polegające na błędach w ustaleniach faktycznych, a to "niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym ustalenie: - iż tytuł wykonawczy z dnia 19.02.2025 r. został poprawnie wydany, w sytuacji gdy zobowiązany jest zwolniony z odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, jako prowadzący działalność gospodarczą emeryt, - przez organ egzekucyjny niedopuszczalności zarzutu wniesionego 21.10.2024 r. przez zobowiązanego, kiedy w niniejszym postępowaniu pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego"; c. art. 8 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób dowolny, naruszający prawo zobowiązanego do bezstronności i równego traktowania, co wpłynęło na wydanie postanowienia naruszającego swobody przysługujące zobowiązanemu, w sytuacji gdy: - zobowiązany prowadzący działalność gospodarczą, pobierając emeryturę zobowiązany jest wyłącznie do płatności składki zdrowotnej, - przejście na całkowitą emeryturę nie rodzi obowiązku opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne przez emeryta prowadzącego własną działalność, - pominięcie przez organ II instancji, iż przejście na emeryturę nie oznacza zakazu kontynuowania lub zakładania działalności gospodarczej, d. art. 54 § 1 i 4 pkt 2 upea poprzez brak uwzględnienia skargi, w sytuacji gdy wskazany tytuł wykonawczy z 19.02.2025 r. został błędnie wydany, gdyż zobowiązany jest zwolniony z odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, jako prowadzący działalność gospodarczą emeryt, wobec czego dokonano czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, - fakt podjęcia przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego, nie został poprzedzony przez organ egzekucyjny czynnościami mającymi na celu sprawdzenie, czy tytuł wykonawczy został wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w konsekwencji stosując środek egzekucyjny zbyt uciążliwy.
Pełnomocnik zobowiązanego wniósł o uwzględnienie skargi oraz stwierdzenie nieważności postanowienia organu II instancji, a na wypadek uznania przez Sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia wniósł o jego uchylenie, a także o zwolnienie skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 935 t.j. dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Tytułem wprowadzenia przypomnieć należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
W toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, która to czynność została zaskarżona w trybie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm. zwanej dalej: "u.p.e.a.").
Przepis ten stanowi, że podstawą skargi na czynność egzekucyjną może być dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, bądź też zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie natomiast z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a.
Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne, jak wskazano wyżej, można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do weryfikacji prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.
W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (w szczególności z powodu nieistnienia bądź braku wymagalności obowiązku).
W tym zakresie nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Zasadnie zatem organy orzekające przy rozpatrywaniu wniesionej przez skarżącego skargi na czynność egzekucyjną skupiły się na ocenie formalnej poprawności zakwestionowanej czynności, nie odnosząc się do zagadnień, które mogły podlegać badaniu w ramach innego środka zaskarżenia. Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej (por. P. Przybysz, Komentarz do art. 54 u.p.e.a. [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r.).
Jak to wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 13 lipca 2021 roku (sygn. akt I SA/Gd 386/21, LEX nr 3232397), w postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Podsumowując, w świetle art. 54 § 1 u.p.e.a. przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być jedynie wady tej czynności. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że czynność egzekucyjna została przeprowadzona prawidłowo i zgodnie z przepisami u.p.e.a.
Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że zawiadomienie z 11.03.2025 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, na poczet należności pieniężnej o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z 29.08.1997 r. – Prawo bankowe (...) w banku dłużnika, organ egzekucyjny przesłał do banku oraz do zobowiązanego. Zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone na prawidłowym formularzu, który zawiera elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., z uwzględnieniem art. 67 § 2a u.p.e.a. W zawiadomieniu oznaczono strony postępowania oraz wskazano organ egzekucyjny, podano numery tytułów wykonawczych, określono wysokość dochodzonej należności, a także zawarto pouczenia dla zobowiązanego i banku.
W związku z powyższym należało stwierdzić, że ww. czynność egzekucyjna została przeprowadzona stosownie do obowiązującej procedury. Ponadto organ egzekucyjny zastosował przewidziany prawem środek egzekucyjny, spełniając przy tym wymogi formalnoprawne. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że kwestionowana czynność egzekucyjna nie zawiera wad formalnych uprawniających do uwzględnienia przedmiotowej skargi. Przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniają ocenę co do słuszności oddalenia przez organ egzekucyjny skargi na czynność egzekucyjną.
W odpowiedzi na zajęcia jeden bank poinformował o braku środków na rachunku, a drugi bank o zbiegu egzekucji administracyjnych i że środki będą przekazywane do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze oraz o braku środków. Zobowiązany nie podał także żadnego innego składnika majątkowego, z którego organ egzekucyjny mógłby prowadzić skuteczną egzekucję, a zastosowany środek byłby mniej uciążliwy.
Zatem, na co słusznie wskazywał w uzasadnieniu postanowienia zarówno organ I, jak i II instancji, aby móc skarżyć zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), koniecznym jest wykazanie, że organ egzekucyjny mógł zastosować inny, mniej dolegliwy od zastosowanego i przy tym równie jak zastosowany skuteczny środek egzekucyjny. Tymczasem strona skarżąca ani w skardze na czynność egzekucyjną, ani w zażaleniu, czy też skardze wniesionej do tut. Sądu nie wypowiedziała się w kwestii możliwości zaspokojenia wierzyciela z innego źródła. Nie wskazała na żaden inny majątek, z którego organ egzekucyjny mógłby skutecznie egzekwować należność. Celem egzekucji jest natomiast doprowadzenie do wykonania obowiązku. Wybór najłagodniejszego środka może dotyczyć tylko takich sytuacji, gdy kilka możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych powinno przynieść taki sam efekt.
Z uwagi na powyższe, Sąd podziela stanowisko organów w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do zabezpieczenia wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości dokonania wyboru w tym zakresie.
Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka z wielu dostępnych organowi. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe (choć w tym względzie pewne wskazania wykształciła judykatura). W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu, co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie (i co też zasadnie podkreślił organ).
Powtórzenia w tym miejscu wymaga, że skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, ograniczając się do zakwestionowania prawidłowości wystawionych tytułów wykonawczych.
Z uwagi na powyższe, podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 7b, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, k.p.a., nie zasługują na uwzględnienie.
Organy prawidłowo zrealizowały cele postępowania egzekucyjnego. Dokonanie czynności poprzedziło wydanie wymaganych prawem postanowień i wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Organy obu instancji w uzasadnieniach wydanych postanowień wyjaśniły motywy, którymi się kierowały oraz okoliczności, które wzięły pod uwagę.
Pozostałe zarzuty podniesione w skardze wykraczają poza zakres możliwej kontroli, jakiej dokonują w trybie skargi na czynność egzekucyjną organy i sąd administracyjny. Dotyczy to m.in. kwestionowania prawidłowości wystawionych tytułów wykonawczych.
W konsekwencji Sąd uznał zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego za zgodne z prawem.
Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.