W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skargę złożoną w niniejszej sprawie Sąd rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. - w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Stosowanie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie to oznacza, że organy administracji publicznej, a także sąd są obowiązane do przyjęcia wykładni przepisów prawa, wynikającej z rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku oraz do uzupełnienia postępowania zgodnie ze wskazówkami wyroku. Naruszenie natomiast przez organy administracyjne przepisu art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny.
W związku z powyższym ocena legalności zaskarżonego postanowienia będzie się odbywać przez pryzmat zapadłego uprzednio w sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który po rozpoznaniu wcześniejszej skargi skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 9 stycznia 2024 r. znak: 1201-IEE.7113.2.189.2023.2.MB w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, wyrokiem z 24 października 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 347/24 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Sąd wskazał, że organ sprostał zaleceniom zawartym w uprzednio wydanym w sprawie wyroku WSA w Krakowie z 8 września 2022 r. sygn. akt l SA/Kr 1531/21 w zakresie sprecyzowania przedmiotu (zakresu) wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, bowiem skarżący w piśmie z 20 grudnia 2022 r. wskazał, że wnioski o umorzenie egzekucji wskazanej w piśmie organu z dnia 28 lipca 2021 r, w którym wyszczególniono tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] z dnia 01.10.2019 r. oraz o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...] z dnia 16.11.2020 r.
Jednakże zdaniem Sądu organ, rozpoznając ponownie sprawę organ nie rozważył prawidłowo przesłanek umorzenia postępowania z art. 59 § 1 u.p.e.a. mianowicie nie zbadał należycie kwestii przedawniania zobowiązań objętych ww. tytułami egzekucyjnymi.
Sąd we wskazaniach wyroku z 24 października 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 347/24 powołał się na treść prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z 19 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 304/24 wydanego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, gdzie zawarto argumentację dotyczącą zarzutu nieistnienia obowiązku wprost odnoszącą się do kwestii przedawnienia zobowiązania objętego ww. tytułami wykonawczymi, a zatem znajdującą zastosowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu tego wyroku (WSA w Krakowie z 19 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 304/24) stwierdzono, że pogląd organu jakoby doręczenie skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności było pierwszą czynnością zmierzająca do wyegzekwowania należności jest błędny.
Jak wskazano, zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6 (zastrzeżenie nie mające znaczenia w sprawie). Na wydłużenie terminu przedawnienia mają wpływ okoliczności szczegółowo wskazane w art. 24 ust. 5b i nast. u.s.u.s. W szczególności bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b ustawy).
W świetle ww. regulacji wszczęcie postępowania w przedmiocie wymiaru zaległych składek, a w dalszej kolejności wydanie i doręczenie decyzji wymiarowej, nie ma żadnego związku z biegiem postępowania egzekucyjnego i następuje poza jego tokiem. Celem bowiem wszczętego postępowania wymiarowego, a potem wydanej decyzji, jest z jednej strony wskazanie na wysokość zadłużenia, a z drugiej umożliwienie dobrowolnego wykonania obowiązku i tym samym nawet uniknięcie wszczęcia egzekucji/ postępowania egzekucyjnego.
Jak wskazano, zawieszenie biegu terminu przedawnienia jest skutkiem czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, które to zawieszenie - w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - zakończy się wraz z zakończeniem postępowania egzekucyjnego. Czynnością taką zdaniem Sądu może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego czy inne czynności stricte egzekucyjne podjęte w związku z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służące bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek.
Dlatego zawiadomienie o wszczęciu postępowania wymiarowego (ani wydanie i doręczenie decyzji) nie może powodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, gdyż taka przesłanka nie mieści się w zakresie zastosowania art. 24 ust. 5b i nast. u.s.u.s.
Dlatego też uznano, że argumentacja organu odnośnie przedawnienia należności była w ww. zakresie błędna, częściowo natomiast - przez brak klarowności argumentacji - nie poddawała się kontroli Sądu.
W tym względzie Sąd wskazał, powołując się na treść art. 24 ust. 5f u.s.u.s., że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Jak podał, zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek zostało doręczone osobiście skarżącemu 14 marca 2017 r. Natomiast decyzja określająca wysokość zadłużenia z 21 lipca 2017 r. nr 180271DZPDZ17/000984 stała się prawomocna 10 lipca 2019 r. Zatem zdaniem organu bieg terminu przedawnienia był zawieszony od 14 marca 2017 do 10 lipca 2019 r.
Stanowisko to jednak, nie poddawało się kontroli Sądu z uwagi brak w aktach administracyjnych sprawy dowodu doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek, które - jak twierdził organ - zostało doręczone osobiście skarżącemu 14 marca 2017 r.
Ponadto Sąd zauważył, że błędne było stanowisko organu egzekucyjnego jakoby na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek było doręczenie stronie 14 sierpnia 2018 r. decyzji z 21 lipca 2017 r. nr 180271DZPDZ17/000984 określającej wysokość zadłużenia. Dodatkowo Sąd podkreślił, że skoro - jak podał organ - bieg terminu przedawnienia był zawieszony od 13 marca 2017 r. do 10 lipca 2019 r., to w okresie tym nie mogło dojść do "ponownego" zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek innego zdarzenia.
Wskazano, że pierwszą ujawnioną przez organ czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, o której dłużnik został zawiadomiony, było wystawienie tytułów wykonawczych. Doszło to tego 1 października 2019 r., a skarżący otrzymał zawiadomienie wraz z odpisem tytułów wykonawczych 24 października 2019 r.
Badając zatem wykonanie zaleceń WSA w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 24 października 2024 r. wskazać należy, że:
Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 24 ust. 5f b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Odnośnie zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...] z 1 października 2019 r. (dot. składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od 10.2013 do 12.2016), do należności objętych tymi tytułami egzekucyjnymi, zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 20 lutego 2017 r. w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek zostało doręczone skarżącemu 14 marca 2017 r. (k. 11a a.a.). Decyzja określająca wysokość zadłużenia z 21 lipca 2017 r., nr 180271DZPDZ17/000984 stała się prawomocna 10 lipca 2019 r. (data uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego z 18 czerwca 2019r., sygn. akt [...], k. 16 a.a.) Zatem słusznie organy przyjęły, że bieg terminu przedawnienia był zawieszony od 14 marca 2017 r. do 10 lipca 2019 r.
Ponadto jak to przesądził Sąd w prawomocnym wyroku z 24 października 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 347/24 czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, o której dłużnik został zawiadomiony, było wystawienie tytułów wykonawczych. Doszło to tego 1 października 2019 r., a skarżący otrzymał zawiadomienie wraz z odpisem tytułów wykonawczych 24 października 2019 r. Zatem bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. jest zawieszony od 24 października 2019 r. do nadal, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
Sąd podkreśla, że organ wskazał datę 8.10.2019 r. jako początek zawieszenia biegu terminu przedawnienia do nadal. Data ta co prawda nie jest prawidłowa organ bowiem błędnie przyjął, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania składek, o której dłużnik został zawiadomiony było doręczenie zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego – rentowego dłużnikowi zajętej wierzytelności, ale nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia z uwagi na wskazany wyżej fakt doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego – rentowego, co nastąpiło 24 października 2019 r. i zawiesiło bieg terminu przedawnienia, a zawieszenie to nadal twa gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
Organy rozważyły również kwestię przedawnienia zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...] z 16 listopada 2020 r. obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2018 r. do grudnia 2018 r.
W tym zakresie akta sprawy wskazują, że ww. tytuły wykonawcze (k. 65-72 a.a.) zostały doręczone skarżącemu 30 listopada 2020 r. (k. 77 a.a.), w związku z tym bieg terminu przedawnienia jest zawieszony od 30 listopada 2020 r. do nadal, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
Także i w tym przypadku Sąd zauważa, że akta sprawy nie potwierdzają daty początkowej okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia od 31.10.2019 r. (brak jest dowodu doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania zakończonego decyzją z 5 lutego 2020 r., nr 180271DZPDZ20/000271). Nie prawidłowo też wskazano datę 18 listopada 2020 r. jako datę początkową okresu zawieszenia do nadal. Wynika to z błędnego przyjęcia przez organ, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania składek, o której dłużnik został zawiadomiony było doręczenie zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego – rentowego dłużnikowi zajętej wierzytelności. Uchybienia te jednak nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia z uwagi na wskazany wyżej fakt doręczenia skarżącemu odpisów ww. tytułów wykonawczych, co nastąpiło 30 listopada 2020 r. i zawiesiło bieg terminu przedawnienia do nadal, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
W stanie prawnym obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r., a mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowił, że postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
Jedną zatem z przesłanek umorzenia postępowania było wygaśniecie zobowiązania, a jedną z przyczyn wygaśnięcia jest przedawnienie.
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo zrealizowały zalecenia zawarte w wyroku WSA w Krakowie z 24 października 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 347/24 i słusznie oceniły, że nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności, a co za tym idzie nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowych ustaleń i wydały trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcia, a stwierdzone wyżej uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi, nie dopuszczono się żadnych uchybień, które mogłyby skutkować wzruszeniem wydanych rozstrzygnięć.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.