Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie przyznał również rację organowi pierwszej instancji co do konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego we wskazanej części.
2.1. W skardze wywiedzionej od powyższego postanowienia Skarżący podniósł między innymi zarzuty naruszenia:
- art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, mimo że egzekucja jest w praktyce bezskuteczna i prowadzi jedynie do pogorszenia sytuacji życiowej Skarżącego;
- art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprzeprowadzenie pełnej, rzetelnej i obiektywnej oceny sytuacji majątkowej oraz zdrowotnej Skarżącego, a także nieuwzględnienie przedłożonych w tym zakresie dowodów.
2.2. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak również zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
3.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn aniżeli w niej wskazano.
3.2. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Tym samym dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu.
3.3. W art. 15 k.p.a. ustanowiono zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zasada ta polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty. Jednocześnie w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy jest organem merytorycznym, którego powinnością jest nie tylko odnieść się do zarzutów odwołania, lecz ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę już rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji.
Innymi słowy organ odwoławczy rozpoznaje sprawę w całości co do jej istoty. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że zakres postępowania wszczynanego na wniosek strony wytycza treść tegoż właśnie wniosku. We wniosku zaś podstaw do umorzenie postępowania egzekucyjnego Skarżący upatrywał w objęciu egzekucją zobowiązań, co do których – w jego ocenie – zastosowanie znajdowało wspomniane postanowienie sądu upadłościowego. To zaś miało oznaczać, jak to ujął Skarżący, że "prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec mojej osoby (...) jest bezprawne, gdyż postępowanie powinno zostać umorzone, gdyż obowiązek powyższego zobowiązania wygasł." Jakkolwiekby odczytywać treść wniosku Skarżącego, należy stwierdzić, że w jego centrum znajdowało się stwierdzenie, że na skutek postanowienia sądu upadłościowego zaległości Skarżącego uległy umorzeniu – a co za tym idzie nie było podstaw aby dalej prowadzić dotyczącą ich egzekucję.
O ile organ pierwszej instancji przynajmniej marginalnie wypowiedział się, co do tej kwestii, tak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie przemilczał ją w całości. Skoncentrowanie się przez Skarżącego w odwołaniu na kwestii jego złej sytuacji majątkowej oraz osobistej nie usprawiedliwia organu. Organ odwoławczy nie sprawuje bowiem jedynie funkcji kontrolnej, kierując się racjami podniesionymi w środku zaskarżenia, ale – jak już było o tym mowa powyżej – orzeka o całości sprawy w sposób merytoryczny. Nie może zatem w sposób dowolny pomijać zasadniczego zagadnienia w sprawie, nawet jeżeli nie zostało ono przywołane w odwołaniu strony skarżącej.
3.4. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali, jaki jest charakter żądania Skarżącego, podejmując w tym celu wysiłek interpretacyjny zmierzający do przypisania podniesionej przez wnioskodawcę kwestii do konkretnej podstawy prawnej. Następnie zaś, w zależności od wyniki tego działania, wyjaśni jaki jest charakter zobowiązań ujętych w spornych tytułach wykonawczych, uwzględniając przy tym fakt wydania ich na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie z 30 listopada 2022 r. o przeniesieniu na Skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek (k. 3 akt administracyjnych). W swoich rozważaniach organ powinien również uwzględnić znaczenie postanowienia sądu upadłościowego z 14 grudnia 2022 r. (k. 5 akt administracyjnych) dla zakresu zobowiązań Skarżącego objętych postępowaniem egzekucyjnym.
3.5. W zakresie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że w tym przypadku organ nie jest zobowiązany ani uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie skuteczności prowadzonej egzekucji jako takiej. Omawianą regulację należy rozumieć w ten sposób, że stawia ona organom wymóg zbadania, czy zobowiązany posiada środki przewyższające wydatki egzekucyjne, a jeżeli takich nie posiada, czy stan ten ma charakter definitywny – czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. W ramach tej podstawy prawnej organ zobowiązany jest zatem do podjęcia czynności zmierzających do pozyskania informacji na temat majątku zobowiązanego, który może służyć zaspokojeniu wierzyciela.
Dopiero w następnym kroku, wówczas gdy już ustalony został adekwatny względem art. 59 § 2 u.p.e.a. zakres faktów – organ uprawniony jest do wyboru w ramach uznania administracyjnego jednej z dostępnym mu alternatyw; tj. umorzyć postępowanie egzekucyjne, bądź odmówić jego umorzenia.
3.6. Lektura kontrolowanej decyzji nie daje odpowiedzi na pytanie, jaki stan faktyczny został ustalony przez organ. Z jej uzasadnienia można jedynie odczytać, że Skarżący posiada rachunki bankowe, ale nie wiadomo, czy znajdują się na nich jakiekolwiek środki nadające się do egzekucji. Dalej wskazano, że Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, ale nie wiadomo, jaka jest wysokość wynagrodzenia i czy można wobec niego prowadzić skuteczną egzekucję. To samo dotyczy pobieranego świadczenia rentowego. Z kilku dość zdawkowych uwag trudno jest wnosić, na czym organ oparł swoją konstatację o tym, że ze składników tych można prowadzić skuteczną egzekucję (s. 4 decyzji).
Tak lakoniczne i pobieżne przedstawienie faktycznych aspektów sprawy nie spełnia wymogów wynikających z art. 124 § 1 pkt 4 oraz art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Ostatecznie bowiem, jak wynika z treści ostatniego z tych przepisów w uzasadnieniu faktycznym organ zobowiązany jest w szczególności do wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
3.7. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali fakty adekwatne względem stosowanej normy prawnej, tj. art. 59 § 2 u.p.e.a., a następnie przedstawi je w wyczerpujący sposób w motywach swojego rozstrzygnięcia, tak aby zrealizowana została zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.), a samo rozstrzygnięcie poddawało się merytorycznej ocenie ze strony sądu administracyjnego w przypadku jego zaskarżenia.
3.8. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygnął, ponieważ Skarżący kosztów tych nie poniósł.