Wyrok WSA z dnia 19 listopada 2025, sygn. III SA/Kr 1506/24

Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy zgromadzonego w materiału dowodowego w oparciu o przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie.

Niezbędnym warunkiem wydania przez ZUS prawidłowej decyzji w sprawie umorzenia (odmowy umorzenia) jest jednoznaczne stwierdzenie, że należności objęte wnioskiem są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W decyzji z 25 kwietnia 2024 r. nr 895/2024 (str. 12-13) organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że należności figurujące na koncie skarżącej jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu. ZUS jako wierzyciel w przedmiotowej sprawie ma obowiązek egzekwować powstałe zadłużenie zgodnie z przepisami u.s.u.s. Organ powołał treść art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a. i wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku skarżącej:

przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów z których wynikałoby, że:

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy – Prawo upadłościowe;

• nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s – zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej; wskazać jednak należy, że:

jest skarżąca współwłaścicielką nieruchomości;

jest skarżąca i współwłaścicielką samochodu osobowego marki Chevrolet Cruze z 2011r. o wartości pozwalającej na dokonanie zastawu skarbowego;

posiada następców prawnych - męża oraz syna.

zgodnie z wykładnią językową przywołanego przepisu, wszystkie wymienione okoliczności, tj.: zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej, brak majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa muszą wystąpić łącznie – wystąpienie którejkolwiek z ww. okoliczności wyklucza stwierdzenie zajścia przedmiotowej przesłanki.

• przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość należności z tytułu składek, o których umorzenie wnosi skarżąca przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł;

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

• przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; w stosunku do zadłużenia na koncie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w Krakowie.

Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane. Ponieważ wobec skarżącej nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Organ wskazał treść art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), i wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Zaznaczył należy, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już prowadzona.

Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Powołała się skarżąca na problemy zdrowotne swoje oraz swojego męża. Poinformowała, że posiada liczne choroby, które uniemożliwiają podjęcie pracy takie jak: niedoczynność tarczycy, chorobę nowotworową, objawy fibromialgii, bóle całego ciała, depresję, nerwowość, bóle oczu oraz brak koncentracji. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej wynika, że była skarżąca hospitalizowana, z uwagi na następujące schorzenia: zapalenie wyrostka robaczkowego, niedoczynność tarczycy, mięśniaki macicy, nowotwór i usunięcie guzów z piersi lewej, przewlekłe kamicze zapalenie pęcherzyka żółciowego. Ponadto w styczniu 2021 r. była zaopatrywana na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, w związku z doznanym na skutek upadku urazem głowy oraz skręceniem i naderwaniem odcinka szyjnego kręgosłupa. W związku z bólami kręgosłupa została skierowana na fizykoterapię. Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej męża wskazała skarżąca, że jest on ciężko chory na cukrzycę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał za udokumentowane problemy zdrowotne skarżącej i jej męża i podchodzi do nich ze zrozumieniem. Jednak podkreślić należy, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy.

W sprawie nie odnotowano również żadnych dokumentów, które aktualnie potwierdzałyby trwałe i całkowicie wykluczenie z możliwości zarobkowej (np. orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub pracy w warunkach chronionych). Zgodnie z Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS w Krakowie nr [...] z 27 października 2023 r. nie jest skarżąca niezdolna do pracy. Od 19 września 2022 r. jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Zatem wyraziła gotowość do podjęcia zatrudnienia. W sprawie nie odnotowano faktu konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w przypadku skarżącej przesłanka zdrowotna nie zachodzi.

Ograniczone możliwości płatnicze skarżącej, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Jest skarżąca zarejestrowana jako bezrobotna w Grodzkim Urzędzie Pracy w Krakowie bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Rejestracja w Urzędzie Pracy oznacza, że wyraziła skarżąca chęć do podjęcia zatrudnienia.

Organ zauważył, że w listopadzie br. ukończy skarżąca 60 lat, a więc uzyska prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia emerytalnego, które może stanowić źródło skutecznej egzekucji.

Oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który posiada dochód z pobieranego świadczenia emerytalnego w kwocie 2.831,40 zł netto miesięcznie. Na uwagę zasługuje również fakt, że państwo polskie wspiera w ostatnich latach finansowo emerytów przyznając im dodatkowe świadczenia pieniężne w postaci trzynastej i czternastej emerytury, co z pewnością ma pozytywny wpływ na poziom zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.

Aktualny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej to 2.831,40 zł netto. Kształtuje się on na poziomie niższym od ustalonego minimum socjalnego, natomiast wyższym od ustalonego minimum egzystencji. Zatem w niniejszej sprawie niewątpliwie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa.

Jednocześnie pomimo powołanej ciężkiej sytuacji materialnej rodzina skarżącej nie korzysta ze wsparcia socjalnego skierowanego do osób znajdujących się w niedostatku, co prowadzi do wniosku że niezbędne potrzeby bytowe są zaspokojone. Dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o umorzenie należności mogłaby stanowić dowód trwałego, ciężkiego lub wyjątkowego charakteru wskazanych przez skarżącą trudności oraz poświadczyć fakt, że nie jest ona w stanie we własnym zakresie zrealizować minimum potrzeb egzystencji.

Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że ma skarżąca dorosłego syna, zamieszkującego pod tym samym adresem. Organ wskazał, że rodzice i dzieci powinni wspierać się wzajemnie, co wynika nie tylko z powodów moralnych i norm przyjętych przez społeczeństwo, ale i z przepisów prawa.

Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem oszacowała na łączną kwotę około 1.000,00 zł. Ponosi koszty związane z leczeniem w kwocie 300,00 zł miesięcznie. Jednocześnie z pisma z 7 lutego 2024 r. wynika, że rodzina ponosi wydatki na jedzenie i środki czystości w kwocie około 1.652,12 zł miesięcznie. Wskazać należy również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Krakowie - Krowodrzy w Krakowie sygn. akt [...] z emerytury męża co miesiąc płacone jest też 200,00 zł z tytułu pokrywania zaległych opłat za dostarczanie gazu do domu. Łączne miesięczne koszty utrzymania ponoszone przez rodzinę wynoszą około 3.150,00 zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdza, że wskazane przez skarżącą wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić. Jednocześnie w ocenie ZUS zadeklarowany przez skarżącą stan majątkowy jest niejednoznaczny. Ponieważ nie wykazała i nie udowodniła skąd rodzina bierze środki finansowe na pokrycie wszystkich ponoszonych wydatków jakie zostały przedstawione. Nie wyjaśniła, z jakich środków pokrywa różnicę pomiędzy wydatkami a dochodami.

Posiada skarżąca także inne zobowiązania pieniężne w bankach, instytucjach oraz inne zobowiązania, wobec których prowadzona jest egzekucja komornicza. Wyjaśnić należy, że zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne bowiem zaciągane były przez skarżącą świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych, a przy tym godziła się na ich ewentualne negatywne skutki.

Wskazać należy również, że jest skarżąca współwłaścicielką terenów mieszkaniowych położonych w Krakowie, na którym ZUS nie dokonał zabezpieczenia hipotecznego. Analizując aktualną sytuację finansową zobowiązanej, należy wziąć pod uwagę posiadany przez nią majątek. Majątek ten nie ma wpływu na wysokość uzyskiwanego w gospodarstwie domowym miesięcznego dochodu. Natomiast z uwagi na posiadany majątek nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, a to z kolei nie wyklucza możliwości odzyskania należności w drodze postępowania egzekucyjnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja materialna skarżącej ma charakter trwały i pogłębiający się. W listopadzie br. uzyska skarżąca prawo do emerytury. Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. Zakład Ubezpieczeń Społecznych upatruje szansę na wyegzekwowanie należności w przyszłości.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga skarżącej – B. T. Skarżąca zarzuciła nierzetelne przeanalizowanie przez Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych okoliczności faktycznych sprawy, w tym nierzetelne przeprowadzenie analizy dowodowej z dostarczonych jako dowody w sprawie dokumentów.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej ww. decyzji i umorzenie zaległych wszystkich składek za poszczególne okresy od marca 2017 do 31 grudnia 2021 roku z uwagi na nieuwzględnienie przez ZUS bardzo istotnych przesłanek związanych z trudną sytuacją materialną i zdrowotną skarżącej i jej męża pogarszającą się od przeszło siedmiu lat - a nadal trwającą - i nadal taka sytuacja będzie trwała z uwagi na fakt że nie ma rokowań na to aby skarżąca wyzdrowiała na tyle aby teraz i w przyszłości będąc na emeryturze mogła sobie jeszcze dorabiać, dodatkowo pracować. To dotyczy też jej męża, który jest ciężko chory miedzy innymi na cukrzycę, jest emerytem i nie jest w stanie jeszcze dodatkowo dorabiać.

Zdaniem skarżącej trudności spłaceniem składek do ZUS od 2017 roku powstały nie z winy skarżącej - a wyłącznie z okoliczności niezależnych od niej.

Sytuacja trwająca przeszło 7 lat, doprowadziła, do tego że skarżąca popadła w tzw. spiralę zadłużenia.

Od 31 grudnia 2021 roku skarżąca jest na wyłącznym utrzymaniu swojego męża, który jest emerytem i utrzymuje się co miesiąc ze swojej emerytury, stanowiącej jego jedyne źródło dochodu w wysokości obecnie 2.831,34 zł., żyjąc bardzo skromnie, odmawiając sobie nawet bardzo potrzebnych do skromnego życia rzeczy, gdyż wysokość ww. emerytury nie wystarcza na podstawowe rzeczy , a jeszcze dochodzą do tego liczne wysokie podwyżki, nie tylko jedzenia, prądu, wody i gazu ale też innych rzeczy i usług.

Skarżąca zarzuciła, że Urząd Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy wydawaniu ww. decyzji nie przeanalizował właściwie całej ww. sprawy. w ogóle nie pochylił się nawet nad tym tematem - co ten fakt czyni, że ww. decyzje zostały oparte na nie wszystkich faktach mających kluczowe znaczenie do podjęcia ww. decyzji w sprawie umorzenia zaległych składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia 9 lipca 2024 r. którą organ utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 kwietnia 2024 r. nr 895/2024 o odmowie umorzenia skarżącej należności z tytułu składek.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2024.497)

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to czy organ rzetelnie przeanalizował okoliczności faktyczne sprawy, w tym czy prawidłowo przeprowadził analizę dokumentów w sprawie i czy słusznie odmówił umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zastrzec należy, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. umożliwia umorzenie należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Jednocześnie ust. 3 art. 28 u.s.u.s. wyjaśnia, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W niniejszej sprawie organ trafnie ocenił, iż nie mamy do czynienia z całkowitą nieściągalnością składek, w związku z czym przepisy art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie znajdowały zastosowania. Organ szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie, które Sąd w pełni podziela.

Podkreślić należy, że powyższa sprawa była już przedmiotem rozpoznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 13 grudnia 2022 r. sygn. akt l SA/Kr 1015/22 uchylił zaskarżoną decyzję z 7 lipca 2022 r. nr UP-559/2022 oraz poprzedzającą ją decyzję z 24 marca 2022 r. nr 587/2022 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ZUS. W ocenie Sądu organ nie dokonał prawidłowego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej. Organy obu instancji nie dokonały ustaleń odnośnie comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej, i tworzącego razem z nią wspólne gospodarstwo domowe męża. Sąd zauważył, że nawet jeżeli strona nie poda swoich comiesięcznych wydatków, to na organie spoczywa wynikający z art 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w celu oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien ustalić i przedstawić w uzasadnieniu decyzji pełną i wyczerpującą ocenę sytuacji skarżącej.

ZUS na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003.141.1365) zobowiązany był zbadać i ocenić zasadność wniosku Skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w kwocie 52 313,92 zł

Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umarzania składek w takich przypadkach zostały określone w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Z § 3 ust. 1 Rozporządzenia wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Użycie w przywołanych przepisach sformułowania "składki mogą być umarzane" należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia ZUS do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim to, że w innych sytuacjach ZUS nie ma prawa składek umarzać (zob. wyrok NSA z 8 września 2015 r., sygn. II GSK 1807/14).

W niniejszej sprawie ZUS – co wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - uznał, że nie ziściły się przesłanki określone w przepisach art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia.

Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już prowadzona.

Odnośnie przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 Organ podkreślił, a Sąd te ustalenia podziela, że w sprawie nie odnotowano żadnych dokumentów, które aktualnie potwierdzałyby trwałe i całkowicie wykluczenie z możliwości zarobkowej (np. orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub pracy w warunkach chronionych). Zgodnie z Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS w Krakowie nr [...] z 27 października 2023 r. nie jest skarżąca niezdolna do pracy. Od 19 września 2022 r. jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Zatem wyraziła gotowość do podjęcia zatrudnienia. W sprawie nie odnotowano faktu konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W związku z powyższym słusznie stwierdził organ, że w przypadku skarżącej przesłanka zdrowotna nie zachodzi. Sąd nie neguje istnienia licznych chorób skarżącej, jednakże z wyżej przedstawionych okoliczności nie wynika, ażeby skarżąca była niezdolna do pracy.

Do rozważenia pozostała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Dokonując oceny stanu faktycznego organ przedstawił bardzo szczegółowo sytuację majątkową skarżącej. Organ ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który posiada dochód z pobieranego świadczenia emerytalnego w kwocie 2.831,40 zł netto miesięcznie. Aktualny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej to właśnie 2.831,40 zł netto. Kształtuje się on na poziomie niższym od ustalonego minimum socjalnego, natomiast wyższym od ustalonego minimum egzystencji. Zatem w niniejszej sprawie niewątpliwie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa.

Jednocześnie pomimo powołanej ciężkiej sytuacji materialnej rodzina skarżącej nie korzysta ze wsparcia socjalnego skierowanego do osób znajdujących się w niedostatku, co prowadzi do wniosku że niezbędne potrzeby bytowe są zaspokojone.

Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem oszacowała na łączną kwotę około 1.000,00 zł. Ponosi koszty związane z leczeniem w kwocie 300,00 zł miesięcznie. Jednocześnie z pisma z 7 lutego 2024 r. wynika, że rodzina ponosi wydatki na jedzenie i środki czystości w kwocie około 1.652,12 zł miesięcznie. Ustalono również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Krakowie - Krowodrzy w Krakowie sygn. akt [...] z emerytury męża co miesiąc płacone jest też 200,00 zł z tytułu pokrywania zaległych opłat za dostarczanie gazu do domu. Łączne miesięczne koszty utrzymania ponoszone przez rodzinę wynoszą około 3.150,00 zł.

Organ porównał stan comiesięcznych dochodów Strony (2831,40 zł) z wydatkami związanymi z utrzymaniem (na kwotę 3150 zł). Uwagę Sądu zwraca fakt, że skarżąca nie wykazała i nie udowodniła skąd rodzina bierze środki finansowe na pokrycie różnicy pomiędzy wydatkami a dochodami.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi brak możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny skarżącej.

Podkreślenia wymaga, że w listopadzie 2024 r. skarżąca ukończyła 60 lat, a więc uzyskała prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia emerytalnego, które może stanowić źródło skutecznej egzekucji oraz znacząco poprawić sytuację bytową rodziny skarżącej. Zatem stanowisko, że przy takich dochodach możliwe jest egzekwowanie zaległych składek w świetle zasad doświadczenia życiowego znajduje uzasadnienia.

Zdaniem Sądu ocena organu co do ziszczenia się powyższych przesłanek odmowy umorzenia należności z tytułu składek została przeprowadzona z zachowaniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § kodeksu postępowania administracyjnego),.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił aktualną na dzień wydania zaskarżonej decyzji sytuację dochodową, majątkową i zdrowotną skarżącej, i dokonał jej prawidłowej oceny w kontekście rzeczywistych kosztów i możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych a także możliwości uzyskiwania dochodów. Podkreślić przede wszystkim należy, ze organy wykonały zalecenie Sądu zawarte w wyroku z dnia z 13 grudnia 2022 r. sygn. akt l SA/Kr 1015/22 i dokonały prawidłowego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej

Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. nakazuje organowi z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym jest przepis art. 77 § 1 k.p.a., który wskazuje, że organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący i zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powinien przy tym, jak określa to art. 80 k.p.a., ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Równocześnie zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Sądu Zakład wydając zaskarżoną decyzję sprostał wymogom powyższym przepisów.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.